Valter Henrix Vilhelm Rits (alm. Walther Heinrich Wilhelm Ritz; 22 fevral 1878[1][2][…] – 7 iyul 1909[1][2][…], Göttingen[3]) — isveçrəli nəzəriyyəçi fizik. O, daha çox Yohannes Ridberqlə birgə hazırladığı Ridberq-Rits kombinasiya prinsipi üzərindəki işi ilə tanınır. Rits, həmçinin öz adını daşıyan variasiya metoduna — Rits metoduna görə də məşhurdur.
| Valter Rits | |
|---|---|
| alm. Walter Ritz | |
 | |
| Doğum tarixi | 22 fevral 1878[1][2][…] |
| Vəfat tarixi | 7 iyul 1909[1][2][…] (31 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Vəfat səbəbi | vərəm[4] |
| Elm sahəsi | fizika |
| Elmi dərəcəsi | |
| İş yeri | |
| Təhsili | |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Valter Ritsin atası Rafael Rits Vale kantonunda anadan olmuş tanınmış rəssam idi. Anası (qızlıq soyadı Nördlinger) tübingenli mühəndisin qızı idi. Rits xüsusi istedadı ilə seçilən tələbə olmuş, Siondakı bələdiyyə liseyində təhsil almışdır. O, 1897-ci ildə Sürixdəki politexnik məktəbinə daxil olaraq mühəndislik ixtisası üzrə təhsil almağa başlamışdır. Lakin tezliklə o, mühəndisliklə bağlı təxmini hesablamalar və kompromislərlə barışa bilməyəcəyini başa düşərək, riyazi baxımdan daha dəqiq olan fizika elmlərinə keçid etmişdir.
1900-cü ildə Rits vərəmə (ehtimal ki, həm də plevritə) yoluxmuş və sonradan bu xəstəlikdən vəfat etmişdir.[5][6] 1901-ci ildə səhhəti ilə əlaqədar Göttingenə köçən Risə burada Voldemar Foqt və David Hilbert böyük təsir göstərmişlər. Rits atomların spektral xətləri haqqında dissertasiya yazaraq doktorluq dərəcəsini fərqlənmə diplomu (summa cum laude) ilə almışdır. Bu mövzu sonradan Rits kombinasiya prinsipinin yaranmasına, 1913-cü ildə isə Ernest Rezerford və Nils Borun atom modellərinin işlənib hazırlanmasına yol açmışdır.
1903-cü ilin baharında o, Leydendə Hendrik Antuan Lorensin elektrodinamik problemlər və yeni elektron nəzəriyyəsi haqqında mühazirələrini dinləmişdir. 1903-cü ilin iyununda Rits Bonn şəhərindəki Haynrix Kayzer İnstitutunda olarkən, dissertasiyasında əvvəlcədən proqnozlaşdırdığı kalium spektral xəttini aşkar etmişdir. 1904-cü ilin noyabrında isə Parisdə, Ali Normal Məktəbdə (École Normale Supérieure) infraqırmızı fotolövhələr üzərində işləmişdir.
1904-cü ilin iyulunda xəstəliyi kəskinləşdiyi üçün yenidən Sürixə qayıtmışdır. Xəstəlik ona 1906-cı ilə qədər elmi fəaliyyətini davam etdirməyə mane olmuşdur. 1907-ci ilin sentyabrında anasının doğma yurdu olan Tübingə, 1908-ci ildə isə yenidən Göttingenə köçmüş və orada universitetdə privat-dosent kimi fəaliyyət göstərməyə başlamışdır. O, burada özünün "Recherches critiques sur l'Electrodynamique Générale" (Ümumi Elektrodinamika üzrə Kritik Tədqiqatlar) adlı əsərini nəşr etdirmişdir.
Tələbə, dost və ya həmkar kimi Ritsin Hilbert, Andreas Haynrix Foyqt, Herman Minkovski, Lorens, Eme Kotton, Fridrix Paşen, Anri Puankare və Albert Eynşteyn kimi dövrün bir çox görkəmli alimləri ilə əlaqələri olmuşdur. O, Sürixdə təhsil aldığı illərdə Eynşteynin tələbə yoldaşı idi. Rits Eynşteynin nisbilik nəzəriyyəsinin əleyhdarlarından biri kimi tanınırdı.[7]
Rits Göttingendə vəfat etmiş və Sürixdəki Nordhaym qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur. Ailə məzarlığı 15 noyabr 1999-cu ildə ləğv edilmişdir. Onun başdaşı 17-ci bölmədə, 84457 nömrəli qəbirdə yerləşir.
- 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
- 1 2 3 4 Walter Ritz // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.).
- 1 2 3 Deutsche Nationalbibliothek Record #116574372 // Gemeinsame Normdatei (alm.). 2012—2016.
- ↑ Internet Archive. 1996.
- ↑ Forman, P., Dictionary of Scientific Biography XI, 475, Charles Scribner's Sons, New York, 1975.
- ↑ Gesammelte Werke – Walther Ritz – OEuvres, Societe suisse de physique, Gauthier-Villars, Paris, 1911, page viii.
- ↑ Walter, Scott. Ether and electrons in relativity theory (1900-1911). In Jaume Navarro. (2018). Ether and Modernity: The Recalcitrance of an Epistemic Object in the Early Twentieth Century. Oxford University Press. ISBN 9780198797258
Vikianbarda Valter Rits ilə əlaqəli mediafayllar var.- Abbreviated Biographical Sketch of Walter Ritz
- Critical Researches on General Electrodynamics, Walter Ritz, 1908, English translation
- Ritz, Einstein and the Emission Hypothesis
- Gander, Martin J.; Wanner, Gerhard. "From Euler, Ritz, and Galerkin to Modern Computing". SIAM Review. 54 (4). 2012: 627–666. doi:10.1137/100804036.