16 böyük türk imperiyası (türk. 16 Büyük Türk Devleti) — 1969-cu ildə xəritələrin tərtibi üzrə məmur Akib Özbəy tərəfindən tanıdılmış, türk milliyətçiliyinə dair anlayış. 1980-ci illərdə Kənan Evrən hökuməti dövründə türk səlahiyyətlilər tərəfindən daha geniş şəkildə təbliğ olunmuşdur. Bu anlayışın təqdim edilməsindən əvvəl Türkiyə Prezidentinin forsundakı 16 ulduz Səlcuqlu imperiyasından sonra Anadoluda qurulmuş on altı bəyliyi təmsil edən simvol kimi qəbul edilmişdi.

16 böyük türk imperiyasının bayraqları İstanbul Hərbi Muzeyində.

Siyahı

Konsepsiyaya görə "16 Böyük Türk İmperiyası" bunlardır:

Bayraq
(uydurma)
Ad Türk adı Rəhbər Tarixlər(Qriqori)
  Böyük Hun İmperiyası Büyük Hun İmparatorluğu Mete xaqan E.ə.220 — e.ə.46
  Qərbi Hun İmperiyası Batı Hun İmparatorluğu Çiçi xan 48-216
  Avropa Hun İmperiyası Avrupa Hun İmparatorluğu Atilla 375-469
  Ağ Hun İmperiyası Akhun İmparatorluğu Ağsuvar 390-577
  Göytürk xaqanlığı Göktürk İmparatorluğu Bumın xaqan 552-745
  Avar xaqanlığı Avar İmparatorluğu Bayan xaqan 565-835
  Xəzər xaqanlığı Hazar İmparatorluğu Tonq Yabqu xaqan 651-983
  Uyğur xaqanlığı Uygur Devleti Qutluq Bilgə Kül xaqan 745-1369
  Qaraxanilər dövləti Karahanlılar Bilgə Kül Qədir xan 840-1212
  Qəznəvilər Gazneliler Alp Təkin 962-1186
  Böyük Səlcuq imperiyası Büyük Selçuklu İmparatorluğu Səlcuq bəy 1040–1157
  Xərəzmşahlar Herzemşahlar Əlaəddin Məhəmməd 1097–1231
  Qızıl Orda Altınordu Devleti Batı xan 1236–1502
  Teymurilər dövləti Büyük Teymur İmparatorluğu Əmir Teymur 1368–1501
  Böyük Moğol imperiyası Babür İmparatorluğu Babur 1526-1858
  Osmanlı imperiyası Osmanlı İmparatorluğu I Osman 1299-1922

Qəbul

 
Türkiyə Respublikası Prezident forsundakı 16 ulduz hər imperatorluğu təmsil edir.

Türk yazıçısı, şair, publisist və tarixçi, pantürkizm və Turanizm ideologiyasının əsas dəstəkçisi olan Hüseyn Nihal Atsız bu siyahıya daxil olan bir sıra imperiyanın əslində qəti şəkildə müəyyənləşdirilməmiş mənşəyə sahib olduqlarını və türk mənşələrinin yalnız fərziyyə olduğunu qeyd etmişdi. Ağqoyunlular kimi bir çox həqiqi türk imperiyası bu siyahıdan kənarda qalmışdı. Bu səbəblərdən o, siyahını "uydurmadan başqa bir şey" olmadığını qeyd etmişdir.

Atsızın tənqidlərinə baxmayaraq, bu konsepsiya, sonra qüvvəyə minən Kənan Evrən prezidentliyi dövründə türk-islamçı sintezinin türk milliyyətçiliyinin əsas komponenti elan edilməsi ilə türklərin əsas milli ideologiyasına çevrilmişdir. Yazıçı Reha Oğuz Türkqanın (1920-2010) rəhbərliyi altında əvvəlcə təqvim, sonra bir sıra markalar buraxılmışdır. Bundan sonra qədim türk dövlətlərinin bayraqlarının bu rəsmləri nüfuzlu Türkiyə Tarix Qurumu konfransında təqdim edilmişdir.

Türkiyə Poçt İdarəsi 1984-cü ildə qurucularının portretlərini və bayraqlarını əks etdirən "16 imperiya" adlı bir sıra poçt markaları buraxmışdır. 1985-ci ildə bu konsepsiya Türkiyə Prezidentinin forsundakı 16 ulduzun retrospektiv izahı kimi təqdim edilmişdir. Türkiyə dövləti tərəfindən irəli sürülən tarixşünaslıq narrativinə görə 16 ulduz həmin dövlətləri simvollaşdırır.

Keçiörən (Ankara), Mamak, Ankara, Etimesgut, Niğdə, Nevşehir, Pınarbaşı və s. yerlərin bələdiyyə binaları da daxil olmaqla Türkiyədəki bir sıra dövlət binaları və ictimai parklarda Türkiyənin qurucusu hesab edilən Mustafa Kamal Atatürkün heykəli ilə birlikdə 16 böyük imperiyanın qurucularının büstləri və ya heykəlləri də qoyulmuşdur.

2000-ci ildə Türk Telekom bu mövzuda bir sıra smart kartlarını satışa təqdim etmişdir.

2015-ci ilin yanvarında Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Fələstin dövlət başçısı Mahmud Abbası 16 "döyüşçü"nün mühafizəsi ilə, tarixi zireh və 16 imperiyanı simvolizə etmək üçün hazırlanmış geyimləri geyən aktyorlarla birlikdə Türkiyə Prezident sarayında qəbul etmişdir. Kostyumların dövrlərinə uyğunluğu tənqid olunmuşdur.

2015-ci ildə “16 türk imperiyası” mövzusuna həsr olunmu, 1 kuruş nominallı mis-nikel ərintisindən hazırlanmış bir sıra sikkələr buraxılmıdır.

"16 böyük türk imperiyası" haqqındakı tarixi tezis tədricən pantürkçülük və türk milliyətçiliyinin simvollarından birinə çevrilmişdir.

Qeydlər

  1. Xaqanlıq

İstinadlar

  1. H. Feridun Demokan, Contemporary Turkey: Geography, History, Economy, Art, Tourism, Demokan, 1978, p. 4. Necdet Evliyagil, Sami Güner, Basın-Yayın Genel Müdürlüğü, Ajans-Türk, Türkiye: Cumhuriyetin 50. Yıl Kitabı, Ajans-Türk Matbaacılık Sanayii, 1973.
  2. X. Türk Tarih Kongresi, Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1994, )
  3. Ivan Sache, 2021-03-04 at the Wayback Machine, , 4 July 2004; c.f. 2021-01-11 at the Wayback Machine. The flags were designed by Özbek in 1969. They are mostly imaginary, with the exception of the 1844 , and arguably the wolf's head and the bow-and-arrow used as emblems for the Göktürk and the Seljuk states, respectively. Ekrem Buğra Ekinci, 2020-06-30 at the Wayback Machine, 2 February 2015.
  4. 39°58′41″ şm. e. 32°52′03″ ş. u.. 2017-08-26 at the Wayback Machine 2021-02-24 at the Wayback Machine 2016-08-05 at the Wayback Machine 2021-02-24 at the Wayback Machine. "Pınarbaşı Turkishness Monument" (Pınarbaşı Türklük Anıtı, opened in 2000).
  5. 2016-03-21 at the Wayback Machine
  6. Central Eurasian Studies Review, Vol. 3, Central Eurasian Studies Society, 2004,
  7. 2020-08-20 at the Wayback Machine 2022-02-07 at the Wayback Machine
  8. . Yahoo! News. 17 January 2015 tarixində . İstifadə tarixi: 14 January 2015.
  9. (türk). Diken. 29 May 2016 tarixində . İstifadə tarixi: 29 May 2016. (türk). Sözcü. 4 August 2016 tarixində . İstifadə tarixi: 29 May 2016. (türk). . 2016-05-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 May 2016. The daily newspaper omitted a label for this particular costume (Western Hunnic Empire) by mistake; 2020-03-01 at the Wayback Machine.
Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar

Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2023