Yuri Fyodoroviç Orlov (rus. Ю́рий Фёдорович Орло́в; 13 avqust 1924[1], Moskva[2] – 27 sentyabr 2020[3], İtaka[d], Nyu-York ştatı[4]) — elementar hissəciklər sürətləndiricisi üzrə fizik,[9] insan hüquqları müdafiəçisi,[10] sovet dissidenti,[11] Moskva Helsinki Qrupunun[12] və "Amnesty International" təşkilatının SSRİ bölməsinin təsisçisidir.[13] Helsinki İnsan Hüquqları Sazişlərinə əməl olunmasına nəzarət etdiyi üçün[14] doqquz il həbs və daxili sürgün cəzası çəkərkən, "Amnesty International" tərəfindən vicdan məhbusu elan edilmişdir.[15][16] Sürgündən azad edildikdən sonra Orlova ABŞ-yə mühacirət etməyə icazə verilmiş və o, Kornell Universitetinin fizika professoru olmuşdur.
| Yuri Orlov | |
|---|---|
| rus. Юрий Фёдорович Орлов | |
.jpg) | |
| Doğum tarixi | 13 avqust 1924[1] |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | 27 sentyabr 2020[3] (96 yaşında) |
| Vəfat yeri |
|
| Uşağı | 3[2] |
| Elmi dərəcəsi | |
| İş yerləri |
|
| Təhsili |
|
| Üzvlüyü |
|
| Mükafatları |
 |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Yuri Orlov 13 avqust 1924-cü ildə fəhlə ailəsində anadan olmuş və Moskva yaxınlığındakı bir kənddə böyümüşdür.[17] Valideynləri Klavdiya Petrovna Lebedeva və Fyodor Pavloviç Orlov idi.[18] Atası 1933-cü ilin martında vəfat etmişdir.[18]
1944–1946-cı illərdə Orlov Sovet Ordusunda zabit kimi xidmət etmişdir.[19] 1952-ci ildə Moskva Dövlət Universitetini bitirmiş və Nəzəri və Eksperimental Fizika İnstitutunda aspirantura təhsilinə başlamış,[20] sonradan orada fizik kimi fəaliyyət göstərmişdir.[19]
1956-cı ildə Orlov, Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının (SİKP) XX qurultayında Xruşşovun "Şəxsiyyətə pərəstiş və onun nəticələri haqqında" məruzəsinin müzakirəsinə həsr olunmuş partiya iclasındakı çıxışına görə elmi karyerasını itirmək təhlükəsi ilə üzləşmişdir. O, Stalini və Beriyanı açıq şəkildə "hakimiyyətdə olmuş qatillər" adlandırmış və "sosializm əsasında demokratiya" tələbini irəli sürmüşdür.[21]
- 1 2 Jurij Orlow // Munzinger Personen (alm.).
- 1 2 3 Roberts S. Yuri Orlov, Bold Champion of Soviet Dissidents, Dies at 96 (ing.). // The New York Times / red. (not translated to en-us) (untranslated): New York Times Company, (untranslated), 2020. 443000 nüs. ISSN 0362-4331; 1553-8095; 1542-667X
- 1 2 https://www.themoscowtimes.com/2020/09/28/veteran-russian-human-rights-leader-yury-orlov-dies-at-96-a71570.
- 1 2 Orlov, Yuri, 1924-.
- ↑ http://physics.cornell.edu/sites/people/files/Orlov%20c.v.%20and%20pubs%202018.pdf.
- ↑ Yuri Fyodorovich Orlov | American Academy of Arts and Sciences.
- ↑ National Academy of Sciences of the Republic of Armenia.
- ↑ https://www.aps.org/funding-recognition/aps-fellowship?q=Yuri%20F.%20Orlov&af=true.
- ↑ "Yuri Orlov (1924–2020)". CERN (ingilis). İstifadə tarixi: 14 oktyabr 2020.
- ↑ Zellick, Graham. "The Criminal Trial and the Disruptive Defendant". The Modern Law Review. 43 (2). 1980: 121–135. doi:10.1111/j.1468-2230.1980.tb01585.x.
- ↑ Human Rights Watch World Report 1990. Human Rights Watch. 1991. səh. 296.
- ↑ "CERN turns its back on Yuri Orlov". New Scientist. 91 (1260): 4. 2 iyul 1981.
- ↑ Garelik, Glenn. "Science and dissidence". The Washington Post. 21 iyul 1991.
- ↑ Halperin, Israel. "Prisoners of conscience". Physics Today. 37 (12). 1984: 94. Bibcode:1984PhT....37l..94H. doi:10.1063/1.2916026.
- ↑ "Orlov receives red carpet from Western science". New Scientist. 112 (1529): 16. 9 oktyabr 1986.
- ↑ "Founder of the Soviet human-rights movement". U.S. News & World Report. 101 (16): 23. 10 oktyabr 1986. 4 mart 2016 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
- ↑ Wren, Christopher. "Man in the news; a pragmatic crusader: Yuri Fyodorovich Orlov". The New York Times. 1 oktyabr 1986.
- 1 2 "Орлов Юрий Федорович (р. 1924)" [Orlov Yuri Fyodorovich (b. 1924)] (rus). The Sakharov Center.
- 1 2 Andrei Sakharov and human rights. Council of Europe. 2010. səh. 151. ISBN 978-9287169471.
- ↑ Marshak, Robert. "Orlov dissident trial in perspective". Bulletin of the Atomic Scientists. 34 (7). sentyabr 1978: 5–6. Bibcode:1978BuAtS..34g...5M. doi:10.1080/00963402.1978.11458529.
- ↑ "Юрий Орлов. Человек-легенда" [Yuri Orlov. Legendary man]. Radio Liberty (rus). 15 avqust 2014.