Yozef Stefan (sloven. Jožef Štefan; 24 mart 1835[1][2][…] – 7 yanvar 1893[1][2][…], Vyana, Avstriya-Macarıstan[3][1])[6] — Avstriya imperiyasında fəaliyyət göstərmiş Karintiya sloven mənşəli fizik, riyaziyyatçı və şair.
| Yozef Stefan | |
|---|---|
| sloven. Jožef Stefan | |
 | |
| Doğum adı | Josef Stefan[1] |
| Doğum tarixi | 24 mart 1835[1][2][…] |
| Vəfat tarixi | 7 yanvar 1893[1][2][…] (57 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Dəfn yeri | |
| Elm sahəsi | fizika |
| İş yeri |
|
| Təhsili |
|
| Tanınmış yetirmələri | Ziqmund Freyd |
| Üzvlüyü |
|
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Stefan Klagenfurtun kənarındakı Müqəddəs Pyotr (Sloven dilində: Sveti Peter) kəndində Aleş (Aleksander) Stefan (1805–1872) və Mariya Startinikin (1815–1863) ailəsində dünyaya göz açmışdır. Hər ikisi etnik sloven olan valideynləri Yozefin on bir yaşı tamam olana qədər rəsmi nikaha daxil olmamışdılar. Stefanın ailəsi kifayət qədər təvazökar imkanlara malik idi; atası dəyirmançı köməkçisi, anası isə xidmətçi işləyirdi. Yozef ailənin tək övladı idi.[7]
Stefan Klaqenfurtdakı ibtidai məktəbdə təhsil almış, burada öz istedadı ilə seçilmiş və 1845-ci ildə Klaqenfurt Liseyinə daxil olması üçün tövsiyə edilmişdir. On üç yaşında ikən o, 1848-ci il inqilablarının şahidi olmuş, bu təcrübə onda Sloven ədəbi və milli hərəkatına qarşı rəğbət hissi oyatmışdır.
Liseyi sinif birincisi olaraq bitirdikdən sonra o, qısa müddətə Benediktin ordeninə qoşulmağı düşünsə də, fizikaya olan böyük marağı bu qərardan üstün gəlmişdir. 1853-cü ildə riyaziyyat və fizika üzrə təhsil almaq üçün Vyanaya yollanmışdır. Onun gimnaziyadakı fizika professoru sloven dilində ilk fizika dərsliyinin müəllifi olan Karel Robida olmuşdur. 1858-ci ildə Stefan Vyana Universitetində riyazi fizika üzrə habilitasiya dərəcəsi almışdır. Tələbəlik illərində o, həmçinin sloven dilində bir sıra şeirlər yazaraq nəşr etdirmişdir.
Stefan Vyana Universitetində fizika fənnini tədris etmiş, 1866-cı ildən Fizika İnstitutunun direktoru, Vyana Elmlər Akademiyasının vitse-prezidenti və Avropanın bir neçə elmi müəssisəsinin üzvü olmuşdur. O, Avstriya-Macarıstanın Vyana şəhərində vəfat etmişdir. Onun həyatı və elmi fəaliyyəti fizik Yanez Strnad tərəfindən geniş şəkildə tədqiq edilmiş və sənədləşdirilmişdir.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Maktutor riyaziyyat tarixi arxivi. 1994.
- 1 2 3 4 Josef Stefan // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.).
- 1 2 Стефан Йозеф // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
- ↑ https://fotoeins.com/2020/02/10/my-vienna-wiener-zentralfriedhof/#munk.
- ↑ Josef Stefan // Encyclopædia Britannica (ing.).
- ↑ "Josef Stefan | Biography & Facts | Britannica". www.britannica.com (ingilis). İstifadə tarixi: 11 dekabr 2021.
- ↑ Čermelj, L., Uršič, M. "Jožef Stefan". lexicon of slovenian biographies.
- "Josef Stefan: His life and legacy in the thermal sciences," Experimental Thermal and Fluid Science, Volume 31, Issue 7, July 2007, 795–803, by John C. Crepeau
- Extended biography of Josef Stefan, by John C. Crepeau