Urva (ləzgi. Вурвар — «Vurvar») — Azərbaycan Respublikasının Qusar rayonunun Urva kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.[1]
| Urva | |
|---|---|
 | |
| 41°25′00″ şm. e. 48°20′05″ ş. u. | |
| Ölkə |
 Azərbaycan |
| Rayon | Qusar rayonu |
| Tarixi və coğrafiyası | |
| Sahəsi |
|
| Mərkəzin hündürlüyü | 1.072 m |
| Saat qurşağı | |
| Əhalisi | |
| Əhalisi |
|
| Milli tərkibi | ləzgilər |
  Urva | |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
XIX əsrdə Yasab kəndinin sakinləri imam Qazi Məhəmməd Xuluxvi və abrek Ali Hilivinin rəhbərliyi altında 1837-ci ildə Rus çarına qarşı baş vermiş xalq üsyanında iştirak etmişlər. Həmin dövrdə İmam Mahdi (Avdayev) Vurvarvi Urva kəndindən müsəlman ləzgi döyüşçü dəstəsi toplayaraq onlara dəstək vermişdir[2][3].
1920–1930-cu illərdə bolşeviklər erməni daşnakları ilə birlikdə bir neçə dəfə dinc müsəlman ləzgi kəndlərinə hücum etmiş həmçinin Vurvar kəndinə, ləzgilər isə onlara cavab olaraq silahlı mübarizəyə qalxmışdılar. Hadisələrdən sonra bolşeviklər ləzgilərdən qisas almaq üçün Şaumyanı 1918-ci il 4 iyulda 10 min nəfərlik hərbi qüvvə ilə müsəlman ləzgilərin üstünə göndəriblər. Bolşeviklər sayca üstün olmalarına baxmayaraq, ləzgiləri məğlub edə bilməyib, iki həftə davam edən döyüşlərdə təxminən 2 min əsgər itirmiş və geri çəkilməyə məcbur olmuşdular. Bolşeviklərin törətdiyi vəhşilikləri görən ləzgilər Sovet hakimiyyətini qəbul edə bilməmişdi. Məhz buna görə də Haddam Çakarvi polkovniklikdən imtina edərək abrek olur və İmam Mushab-Əli Kuzunvinin rəhbərliyi ilə bir neçə il Sovet hakimiyyətinə qarşı silahlı mübarizəyə qalxır[4].
Urva oyk., sadə. Dağətəyi düzənlikdədir. Urba variantında da qeydə alınmışdır. Kənd bir qrup ləzgi ailəsinin məskunlaşması nəticəsində yaranmış və oradakı Urva pirinin adı ilə adlanmışdır. Tədqiqatçılara görə, oykonim uran dillərindəki ur av sözündən olub, “qala” deməkdir. Lakin bu coğrafi adı Uroba variantında “yüksəklikdə, təpədə olan oba”, “obanın məskunlaşdığı yer, dayanacaq” kimi də izah etmək olar. Türk dillərində ur komponentinin “şiş, çıxıntı”, “dayanacaq” mənalan da vardır.[5]
- ↑ Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. "İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı, 2024" (PDF) (az.). stat.gov.az. 28 fevral 2024. 14 mart 2024 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 5 aprel 2024.
- ↑ "Малла Агьмед | Лезги чIални литература". www.lezgichal.ru (rus). İstifadə tarixi: 30 avqust 2025.
- ↑ ЦГВИА. Ф. ВУА. Д. 6356. Л. 19-39
- ↑ "АВАЙВАЛ ЧИРНА КIАНЗАВА". www.samuronline.com. İstifadə tarixi: 27 dekabr 2025.
- ↑ Azərbaycan Toponimlərinin Ensiklopedik Lüğəti. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası. Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu. Şərq-qərb Bakı-2007. səh.427
- ↑ Azərbaycan Respublikası Əhalisinin Siyahıyaalınması. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. Bakı-2010. Səh.629
- ↑ Сборник сведений о Кавказе. Том 5: Списки населенных мест Кавказского края. Ч.1:Губернии: Эриванская, Кутаисская, Бакинская и Ставропольская и Терская область. — [1880]
Qusar rayonu haqqında olan bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. |