AZERI CHAT + Tanishliq

Vikipediya ?

Urmiya

Urmiya (həmçinin Urmiyə, və yerli əhali arasında Urmu olaraq adlanır) — İranın Qərbi Azərbaycan ostanıUrmiya şəhristanının inzibati mərkəzi, Azərbaycanın ən qədim və böyük şəhərlərindən biri, böyük mədəniyyət və din mərkəzi.

Yaşayış məntəqəsi
Picto infobox map.png
Urmiya
OrumiehFromPlane.jpg

Koordinatlar:


Ölkə Flag of Iran.svg İran
Sahəsi 42,7 km²
Hündürlüyü 1.332 metr
Saat qurşağı UTC+03:30
Əhalisi 667.499 nəfər
Telefon kodu 0441
Rəsmi sayt
Xəritə
Urmiya — yerləşdiyi ərazi İran
Urmiya
VikiAnbarda Commons-logo.svg əlaqəli mediafayllar
Vikidatada redaktə et: Vikidatada redaktə et

Urmiya şəhəri Urmiya gölündən 18 km qərbdə yerləşir. 2006-cı ildə aparılmış rəsmi siyahıyaalmanın yekunlarına əsasən əhalisinin sayı 577,307 nəfərlə İranda ən çox əhalinin yaşadığı X şəhərdir.


Əyalətin dağları onu Türkiyəİraqdan ayırır. Urmiyada hava qışda soyuq, yayda mülayim və sərindir.

Mündəricat

Tarixi

Urmiya şəhərinin tarixi çox qədim dövrlərdən bir çox yerli və xarici tarixçilərin diqqətini cəlb etmişdir. İran tarixçilərindən Məhəmmədhəsən xan, Ə.Dehxuda, Ə.Rəzməra öz əsərlərində Urmiya şəhərinin tarixi haqqında qiymətli məlumatlar vermişlər.

Ə.Dehxuda yazır:

"Qədim və böyük olan bu şəhər deyildiyinə görə Zərdüştün şəhəri olmuşdur və Urmiya gölünün qərbində, ondan 3-4 mil aralı olan sahildə yerləşir".

Maddi və mədəni imkanlarına, coğrafi mövqeyinə və iqlim şəraitinə görə Urmiya şəhəri vaxtilə Şərqdə böyük şöhrət qazanmışdır. Urmiya şəhəri Qafqazı Kürdüstan, Ermənistan, habelə Beyn-əl Nəhreyn (İkiçayarası, Mesopotamiya), Kiçik Asiyanı isə PakistanHindistanın bir sıra şəhərləri ilə birləşdirən ticarət yolları üstündə yerləşirdi. Zaqros dağlarının şimal-şərq qolunu təşkil edən Sir dağı ilə Urmiya gölü arasında yerləşən bu şəhəri Türkiyə-İran (Güney Azərbaycan) sərhəd zonasından ayırır. Zaqros dağlarının ən yüksək zirvələrindən başlanğıcını alan Şəhər çayı şəhərə daim təravət və heyrətamiz gözəllik verməklə bərabər, onun ətrafında bağçılıq, bostançılıq və digər kənd təsərrüfatı bitkilərinin inkişafına da geniş imkan yaratmışdır.

Assur mənbələrində Armait (Urmeyate) qalasının adı Zibia (müasir Ziviyə) qalası ilə birgə çəkilir. Həmin mənbədə Manna dövlətinin paytaxtı olan İzirtunun Zibia və Armait qalalarına yaxın yerləşməsi də göstərilmişdir.

Ə.Dehxuda qeyd edir ki, Avestada Çiçəst gölü adlanan göl yəqin ki Urmiya gölüdür, və ora orta əsr müəlliflərinin əsərlərində Tila adlanırdı; Urmiya şəhərinə gəldikdə isə o müxtəlif mənbələrdə Armait, Tabarma (Tabarmeys) və Urmiya adlandırılmışdır.

Urmiya şəhərinin qədim tarixə malik olması faktını yazılı mənbələrdən əlavə şəhərin özü, habelə onun ətrafından əldə edilən maddi-mədəni abidələr də sübut edir. Urmiya və ona yaxın olan ərazilərdən arxeoloji tədqiqatlar zamanı tuncdan hazırlanmş uzun və gödək qılınclar, üstü naxışlı xəncərlər, ev əşyaları, zinət əşyaları və digər əşyalar əldə edilmişdir. Mütəxəssislərə görə buradan tapılan əşyalar eramızdan əvvəl VII-VI əsrlərə aiddir.

Urmiya ərazisindən tapılan qiymətli maddi-mədəniyyət nümunələrinin çoxu ABŞ, İngiltərəFransa muzeylərində saxlanılır. Bundan başqa bu ərazidən tapılan əşyalar ə də özünəməxsus yer tutur.

Urmiya şəhəri istər Parfların, istərsə də Sasanilərin dövründə əsas atəşpərəstlik mərkəzlərindən biri və ziyarətgah olmuşdur. Urmiya eramızın VI-VII əsrlərindən etibarən Nəsturilərin (nestorianlar) də dini mərkəzinə çevrilmişdir. Hazırda Nəsturilərin bir neçə tarixi kilsəsi bu şəhərdə qalmaqdadır. göstərdiyinə görə Urmiya şəhəri istər ticarət, istərsə də meyvə və başqa məhsulların bolluğuna görə Şərqdə ən məşhur şəhərlərdən olmuşdur.

Urmiya şəhəri haqqında Yaqut Həməvi yazır:

"...mən özüm şəhəri görmüşəm, çox gözəl və bolluq olan bu şəhər əlverişli iqlim şəraitinə, təbii gözəlliyinə, suyunun, meyvəsinin, habelə bostanlarının çox olmasına görə bu dövrdə olan digər şəhərlərdən fərqlənir".

624-626-cı illərdə şəhər Bizans imperatoru İrakli tərəfindən zəbt edilərək qarət edilmişdir. Mənbələr göstərir ki, Urmiya eramızın VIII əsrində Azərbaycanın ən böyük şəhərlərindən biri olmuşdur. Şəhəri düşmən hücumundan müdafiə etmək üçün onun qala divarlarının ətrafında yerli əhali tərəfindən on min addım uzunluğunda dərin xəndək qazılmışdır. Şəhərin böyüklüyünü gözlər önünə sərən bu xəndəklərin izləri indi də qalmaqdadır.

Görməli yerləri

Urmiyada çoxlu tarixi yerlər və abidələr olub. Lakin, bəzi tarixi hadisələr və müxtəlif tayfa və qəbilələrin hücumları üzündən bu abidələr dağıdılmışdır.

  1. Urmiya gölü YUNESKO tərəfindən qeydiyyata alınmış biosfer qoruqlarından biridir
  2. Zənbil, və mineral və qaynar su mənbələri
  3. Çaharbürc binası və İsmayıl Ağa, Kazım xan, Bərdük, Damdaş və Baxışqala qalaları - tarixi və memarlıq abidələri
  4. Köhnə bazar
  5. Memarlıq, tarix və təbiət muzeyi
  6. Əski Cümə məscidi, Sərdar və Urmiya minarəsi
  7. Əlaviyan minbəri və başqa müqəddəs yerlər

Təhsil

 
Urmiyada bir məktəb (1910)

İlk müasir üslubda məktəb 1834-cü ildə Urmiya ildə yaradılmışdır.

Əhali

2000-ci ildə Urmiya şəhərində
əhalinin etnik tərkibi
etnik qrup nisbəti
Azərbaycanlılar
  
70.70%
Kürdlər
  
25.50%
Assuriyalılar
  
1.70%
Farslar
  
1.60%
Ermənilər
  
0.50%

Əhalisinin əksəriyyəti - təxminən 90%-i Azərbaycan türkləri olmaqla, bir neçə məhəlləsinə köçmüş kürdlər-7% , həmçinin az sayda ermənilərassuriyalılar da yaşayır.

Qalereya

İnzibati bölgü sistemi

Urmiya şəhristanı beş bölgə və ya nahiyəyə ayrılır:

  • Mərkəzi: Bərəndüzçay, Şimali Bərəndüzçay, Cənubi Bərəndüzçay, Başqala, Baxışlıçay, Türkmən, Dol, Rzaçay, Cənubi Nazlıçay və Urmiya şəhəri.
  • Ənzəli: Cənubi Ənzəli, Şimali Ənzəli. Mərkəzi Quşçudur.
  • Silvanə: Tərgavər, Mərgavər, Dəşt. Mərkəzi Silvanədir.
  • Sövmayə-i Bərədost: Cənubi Sövmayə, Şimali Sövmayə, Bərədost. Mərkəzi Serodur.
  • Nazlı: Talatəpə, Nazlıçay, Şimali Nazlıçay. Mərkəzi Nuşinşəhrdir.

İstinadlar

  1. م‍ع‍اون‍ت س‍ن‍ج‍ش از دور و ج‍غ‍راف‍ی‍ا، (اداره ک‍ل ج‍غ‍راف‍ی‍ای‍ی). ف‍ره‍ن‍گ ج‍غ‍راف‍ی‍ای‍ی ش‍ه‍رس‍ت‍ان‍ه‍ای ک‍ش‍ور: ش‍ه‍رس‍ت‍ان اروم‍ی‍ه. تهران: س‍ازم‍ان ج‍غ‍راف‍ی‍ای‍ی ن‍ی‍روه‍ای م‍س‍ل‍ح ، تهران ۱۳۷۹ ص۲۳۹. ISBN 964-6383-38-6
  2. دكتر م پناهايان، مجموعه اي در چهار جلد به نام " فرهنگ جغرافياي ملي تركان ايران زمين " سال 1351 /Dr. Mahmoud Panahiyan, in four volumes of a series called "Culture of National Geographic Iranian Turks" in 1351
  3. سيري در تاريخ زبان ولهجه هاي تركي , دكتر جواد هئيت- چاپ سوم , سال1380,ص 307

Xarici keçidlər

  • - Farsca
  • - Farsca
  • - Farsca
  • - Farsca
  • - Farsca
  • - Farsca
  • - Farsca
  • - Farsca
  • – Farsca – Türkcə (Ərəb əlifbası)

Həmçinin bax

Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar
Anarim.Az
Sayt Rehberliyi ile Elaqe
Saytdan Istifade Qaydalari
Anarim.Az 2oo4-2o18