Perl May Beyli (ing. Pearl Mae Bailey; 29 mart 1918[1][2][…] – 17 avqust 1990[1][2][…], Filadelfiya, ABŞ[3]) — Amerikalı aktrisa, müğənni, səsləndirmə aktrisası, rəqqasə, yazıçı, komediyaçı.[4] O, 1968-ci ildə "Salam, Dolli!" müziklinin qara versiyasında baş qəhrəman roluna görə Toni mükafatı laureatı olub.
| Perl Beyli | |
|---|---|
| ing. Pearl Bailey | |
 | |
| Doğum tarixi | 29 mart 1918[1][2][…] |
| Vəfat tarixi | 17 avqust 1990[1][2][…] (72 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Vəfat səbəbi | ürək-damar xəstəliyi[d] |
| Təhsili | |
| Fəaliyyəti | müğənni, teatr aktrisası, kino aktrisası, səsləndirmə aktrisası[d], televiziya aktrisası, rəqqasə, yazıçı, aktrisa, komediyaçı |
| Fəaliyyət illəri | 1936-cı ildən |
| Partiyası | |
| Mükafatları |
 |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Perl May Beyli 29 mart 1918-ci ildə Virciniya ştatının Sauthempton qraflığında keşiş Cozef Ceyms və Ella May Riks Beylinin ailəsində anadan olub. Uşaqlığı Virciniya ştatının Nyuport Nyus şəhəri yaxınlığındakı Bloodfields məhəlləsində keçib.[5] Beyli müğənnilik debütünü 15 yaşında edib. Qardaşı Bill Beyli artıq öz karyerasına rəqqas kimi başlamışdı və bacısını Filadelfiyadakı Pearl Teatrında keçirilən istedad müsabiqəsinə qatılmağa təşviq etmişdi.[6] Beyli qalib gəlmiş və eyni teatrda iki həftəlik çıxış üçün 70 dollar təklif almışdı. Lakin teatr onun dinləmələri zamanı bağlandı və o, heç bir ödəniş etmədi.[7] Buna baxmayaraq, o, bu dəfə Harlemin məşhur Apollo Teatrında keçirilən oxşar müsabiqəyə qatılmaq qərarına gəldi. Qalib gəldikdən sonra şou-biznesdə karyera qurmağa başladı.[8]
1930-cu illərdə Beyli Filadelfiyadakı müxtəlif qaradərililərin klublarında, daha sonra isə Şərq sahilindəki digər şəhərlərdə fəal şəkildə oxumağa və rəqs etməyə başladı. 1941-ci ildə ABŞ hərbi bazalarında konsertlər verərək USO proqramına qoşuldu və sonra Nyu-Yorkda məskunlaşdı. Karyerasına orada davam edərək, o, Dyuk Ellinqton və Ceb Kallavay kimi məşhurlarla tez-tez duetlər ifa etməyə başladı.
1946-cı ildə Beyli Brodveydə debütünü "The St. Louis Woman" müziklında etdi.[9] İki il sonra o, böyük ekranda debüt etdi, lakin ilk diqqətəlayiq film rolu 1954-cü ildə çəkilmiş "Carmen Jones" müziklında oldu və burada rəqsləri filmin ən yaddaqalan məqamlarından biri oldu. Bundan sonra o, Otto Priminqerin Sidni Puatye və Dorothi Dandridjenin də rol aldığı "Porqy and Bess" (1959) əsərində Mariya rolunu uğurla oynadı. Elə həmin il Beyli Mahalia Cekson, Nat Kinq Kol və Erta Kit kimi qaradərili ulduzlarla birlikdə "St. Louis Blues" müziklında rol aldı.
1952-ci ilin noyabr ayında Perl Beyli caz barabançısı Lou Bellson ilə evləndi.[10] 1961-ci ildə onların atasından beş ay sonra, 2009-cu ilin iyul ayında vəfat edən Di Di J.Bellson adlı bir qızları oldu.[11]
1964-cü ildə Beyli və Keb Kallauey məşhur "Salam, Dolli!" müziklinin tamamilə qara versiyasında rol aldılar. Onun milli turu o qədər uğurlu oldu ki, prodüser Devid Merrik onu Brodveyə gətirdi və orada eyni dərəcədə bəyənildi. Dolli Levi Perl roluna görə Beyli Toni mükafatını qazandı və daha sonra RCA üçün müzikldəki nömrələrdən ibarət albom yazdı. 1975-ci ildə Beyli Brodveyə qayıtdı və burada "Salam, Dolli!" tamaşasının daha bir neçə xüsusi səhnələşdirilməsində rol aldı. O, həmçinin "Tuba Tubby" (1976)[12] və "Tülkü və ov iti" (1981) cizgi filmlərini səsləndirdi.
Perl Beyli "Nyu-York Mets" beysbol klubunun ehtiraslı azarkeşi idi və 1969-cu il Dünya Seriyasından əvvəl Nyu-York stadionunda onların himnini ifa etdi. O, həmçinin oyunlar haqqında sənədli filmin çəkilişində iştirak etdi və burada yenidən komandaya dəstəyini nümayiş etdirdi.
1985-ci ildə Perl Beyli Corctaun Universitetindən ilahiyyat üzrə bakalavr dərəcəsi almışdır.[13] Respublikaçı olan Beyli Prezident Riçard Nikson tərəfindən BMT-nin layihələrinə namizəd göstərilmişdir. O, Birləşmiş Millətlər Təşkilatında bir neçə görüşdə iştirak etmiş və 1976-cı ildə Cerald Fordun prezidentlik kampaniyasında iştirak etmişdir.[14][15] 17 oktyabr 1988-ci ildə Beyli Ronald Reyqandan Prezident Azadlıq medalını almışdır.[16]
Perl Beyli 17 avqust 1990-cı ildə Filadelfiyadakı Tomas Cefferson Universiteti Xəstəxanasında 72 yaşında vəfat etmişdir. Həkimlər ölüm səbəbini ateroskleroz və koronar ürək xəstəliyi kimi qetd ediblər. O, Pensilvaniyada kiçik bir şəhərdə memorial qəbiristanlıqda dəfn edilmişdir.[17]
1986-cı ildə ABC Afterschool xüsusi verilişində "Cindy Eller: A Modern Fairy Tale" pəri xaç anası roluna görə "Daytime Emmy" mükafatını qazanıb.[18]
Onun ifa etdiyi "Takes Two to Tango" mahnısı 1952-ci ildə "Top 10" hitə çevrildi. O, 1968-ci ildə "Salam, Dolli!" müziklinin qara versiyasında baş qəhrəman roluna görə Toni mükafatı laureatı olub. 1976-cı ildə o, Ekran Aktyorları Gildiyasının Həyat Nailiyyəti Mükafatını, 17 oktyabr 1988-ci ildə isə Prezident Azadlıq medalını alıb.[19]
- 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
- 1 2 3 4 Pearl Bailey // Encyclopædia Britannica (ing.).
- 1 2 3 http://hdl.library.upenn.edu/1017/d/pacscl/SMREP_AAMPG95013.
- ↑ Larkin, Colin, redaktorThe Virgin Encyclopedia of Fifties Music (Third). en:Virgin Books. 2002. 26–27. ISBN 1-85227-937-0.
- ↑ Mehley, Allyson; Dipasquale, Laura. "Historic Spotlight: Pearl Bailey | Department of Planning and Development". City of Philadelphia (ingilis). 22 sentyabr 2021. İstifadə tarixi: 2 aprel 2022.
- ↑ Feser, Molly. "Women's History Month: Pearl Bailey, singer, actress and icon". Williamsburg Yorktown Daily (ingilis). 29 mart 2021. İstifadə tarixi: 2 aprel 2022.
- ↑ Pennsylvania Biographical Dictionary. North American Book Dist LLC. 1 yanvar 1999. səh. 56. ISBN 978-0-403-09950-4. İstifadə tarixi: 10 iyul 2017.
- ↑ "Quinn was 'quintessential priest'". Irish Echo Newspaper (ingilis). İstifadə tarixi: 13 iyul 2022.
- ↑ "Who's Who in Musicals: A to Ba". Musicals101.com. İstifadə tarixi: 17 oktyabr 2019.
- ↑ "Dee Dee Jean Bellson Obituary".
- ↑ Archives, L.A. Times. "PASSINGS / Dee Dee Bellson". Los Angeles Times. 20 iyul 2009. İstifadə tarixi: 7 iyul 2024.
- ↑ "Playing the White House: Entertaining with the US president". BBC News. 30 sentyabr 2011.
- ↑ Trescott, Jacqueline. "Pearl Bailey, the Graduate". The Washington Post. 25 may 1985. İstifadə tarixi: 18 iyun 2022.
- ↑ McLellan, Joseph. "Pearl Bailey, Delegate of Delight". The Washington Post. 18 avqust 1990.
- ↑ Women's International Center (WIC): Pearl Bailey (ingilis). Women's International Center (WIC).
- ↑ Reagan, Ronald. "Remarks at the Presentation Ceremony for the Presidential Medal of Freedom". Ronald Reagan Presidential Library & Museum. 17 oktyabr 1988. İstifadə tarixi: 28 mart 2022.
- ↑ "Pearl Bailey's Love Is Remembered at Her Funeral". The New York Times (ingilis). 24 avqust 1990. ISSN 0362-4331. İstifadə tarixi: 12 mart 2022.
- ↑ Bergman, Peter J. "Two to Tango: Rashidra Scott plays Pearl Bailey in 'Ambassador of Love'". The Berkshire Edge (ingilis). 30 iyun 2021. İstifadə tarixi: 6 aprel 2022.
- ↑ Givhan, Robin. "Black Fashion Museum Collection Finds a Fine Home With Smithsonian". en:The Washington Post. 23 may 2010. İstifadə tarixi: 30 yanvar 2012.
- Perl Beyli — IMDb səhifəsi
- Perl Beyli (ing.) Internet Broadway Database saytında
- Pearl Bailey Collection at the Library of Congress
- Pearl Bailey papers from African American Museum in Philadelphia