Bu səhifədə iş davam etməkdədir. |
Kalandar və ya Kalanda Türkiyənin Şərqi Qara dəniz bölgəsində və Gürcüstanın qərb hissəsində qədim ənənəyə görə Yeni il şənliyidir. Latın dilində “Calendae” sözündən götürülən Kalanda ayın ilk günü deməkdir. Ay təqviminə əsasən, Qələndərin birinci günü Miladi təqvimlə yanvarın 14-nə uyğun gəlir. Yeni il şənlikləri yanvarın 13-dən 14-nə keçən gecə (#empty_citation)keçirilir. Bu kontekstdə “Kalanda” sözü yeni il deməkdir.[1]
Gürcüstanda "Kalanda" (კალანდა) və ya "Kalandoba" (კალანდობა) adlanan Yeni il şənliyi Quriya və Sameqrelo bölgələrində geniş yayılmışdır.[2] Svaneti və Leçxumi bölgələrində yeni ilin ilk günündən bir gün əvvəl "kalanda" adlanır. Bu bölgələrdə yeni ilə xüsusi hazırlanmış çörək, şərab və donuz əti ilə daxil olurlar. Quriya bölgəsində Xaçapuri hazırlanır və şamlar yandırılır. Bu müddət ərzində Müqəddəs Basildən xoşbəxtlik və bolluq arzulanır.[3][4] Kalanda, Qara dəniz bölgəsində, xüsusilə Trabzon və Gümüşhane vilayətlərində bu gecənin xüsusi bir əhəmiyyəti vardır. Ənənəvi olaraq bu gecə uşaqlar bayıra çıxıb evlərə baş çəkirlər. Çantalarını qapılara qoyur, zəngi çalır və ailənin çantalara hədiyyə qoymasını gözləyir, eyni zamanda bir neçə xalq mahnısı oxuyurlar: “Kələndər gecəsin dövlət bacası, Qabımı dolduran cənnət hocası, Doldurmayan cəhənnəm hocası, yuxarıdaKişi, aşağıda qadın”.
Ənənəyə görə, insanlar böyüklər kimi geyinir, bir nəfər “baba” seçilir, yun saqqal, başlarına konusvari papaq taxırlar. Onların üzləri boyalı olur və səs-küy yaratmaq üçün zəngə bənzər əşyalar daşıyırlar. Onların baş çəkdikləri evin qarşısında babanın mərkəzdə oturduğu stulda qısa xalq teatrı üslubunda tamaşa qoyulur. Daha sonra musiqi alətləri çalınır və rəqslər başlayır. Qrupdakı insanlara "karakoncolos" deyilir. Bütün bunların sonunda mərkəzə bir çanta atılır. Ev sahibi çantaya ərzaq qoyur. Beləliklə, onlar ev-ev gəzirlər. Bəzən gənclər lələkli geyimlərdə karakonkolos kimi geyinir, bellərinə bağladıqları zəng və ya çan ilə səs-küy salırlar.[5]
{{ı^ "კალანდა" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt 14 Ocak 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 0-9535878-3-5ref> ^[1] <ref2. ""Kalanda in Guria" - European Heritage Days". 14 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ocak 2023.ref> [2]3. ^ "Gürcü Sovyet Ansiklopedisi, Tiflis, 1980, 5. Cilt, s. 326". 8 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ocak 2024. 4. ^ ""კალანდობა" (Kalandoba)". 8 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ocak 2023. 5[3]. ^ "Cadılar Bayramı'nın Kökeni Ve Benzeri Gelenekler". 31 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2021. 6. ^ "Trabzon ve civarında yılbaşı (Kalandar) gelenekleri ve seyirlik köy tiyatroları". 8 Ocak 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Aralık 2011.}}
- ↑ Amirejibi, Rusudan. A Comprehensive Georgian-English Dictionary. London: Garnett Press. 2006. ISBN 978-0-9535878-3-4.
- ↑ ERGÜN, Ruşen; BEKAR, İrem; KUTLU, İzzettin. "Mersin'de Bir Levanten Yapısı: Eski 3 Ocak İlkokulu (Kapusen Rahipleri Kilise Lojmanı)". Sanat Tarihi Dergisi. 32 (1). 23 sentyabr 2023: 141–167. doi:10.29135/std.1119831. ISSN 1300-5707.
- ↑ ÖZKAN, Nasıf; ZEYTİNOĞLU, Emin. "Borsa İstanbul Pay Endekslerinde Diğer Ocak, Şubat ve Ağustos Ayları Etkisi". Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 22 (4). 28 dekabr 2022: 1047–1062. doi:10.18037/ausbd.1225875. ISSN 2667-8683.