Eqon Orovan (mac. Orován Egon; 2 avqust 1902[1], Budapeşt – 3 avqust 1989[1], Kembric, Massaçusets) — macar-britaniyalı fizik və metallurqdur.[3][4][5] O, kristal dislokasiyası anlayışının fizikaya gətirilməsində və gərginlik altında olan materialların plastik deformasiyaya uğrama mexanizmlərinin izah edilməsində əsas simalardan biri olmuşdur.[5][6] Georgi Marksın fikrincə, Orovan "Marslılar" (The Martians) qrupunun üzvü idi; bu qrupa 1890–1910-cu illər arasında Budapeştin Peşt hissəsində doğulmuş, sonradan Qərbə köçərək XX əsrin texnoloji inkişafına yön vermiş yəhudi mənşəli alimlər daxil idi.[7][8]
| Eqon Orovan | |
|---|---|
| Doğum tarixi | 2 avqust 1902[1] |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | 3 avqust 1989[1] (87 yaşında) |
| Vəfat yeri |
|
| İş yeri | |
| Təhsili |
|
| Üzvlüyü |
|
Orovan 1902-ci ildə Budapeştin Obuda rayonunda anadan olmuşdur.[5][6][9] Onun valideynləri mexanik-mühəndis və zavod direktoru Bertold Orovan ilə Jozefina Şpitser Saqvari idi.[5][9]
O, Budapeştin 9-cu rayonunda yerləşən Dövlət Gimnaziyasında (Staatsobergymnasium) təhsil almış və 1920-ci ilin iyununda oradan məzun olmuşdur.[5][9] Həmin il Vyana Universitetinə daxil olaraq iki il ərzində kimya, riyaziyyat, astronomiya və fizika sahələri üzrə təhsil almışdır.[9][10] Macarıstanda altı aylıq icbari istehsalat təcrübəsini tamamladıqdan sonra Berlin-Şarlottenburq Texniki Ali Məktəbinə (hazırkı Berlin Texniki Universiteti) qəbul olunmuşdur. Burada o, əvvəlcə mexanika, daha sonra isə elektrik mühəndisliyi üzrə təhsilini davam etdirmişdir.[10] Nəticədə Orovan fizika sahəsində eksperimentlərə başlamış və 1928-ci ildə professor Riçard Bekkerin assistenti olmuşdur.[9][10] O, 1928-ci ildə magistr dərəcəsini, 1933-cü ildə isə slyudanın (mika) sınığı mövzusunda mühəndislik üzrə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.[9][11]
1933-cü ildə Hitlerin hakimiyyətə gəlişindən qısa müddət sonra, yəhudi mənşəli olan Orovan Berlindəki təhsilini və karyerasını tərk edərək Macarıstana qayıtmışdır.[5][9][12]
- 1 2 3 4 Egon Orowan // SNAC (ing.). 2010.
- ↑ Riyazi genealogiya layihəsi (ing.). 1997.
- ↑ Lévay, Júlia. "A holográfia és a hologramok". mimicsoda.hu. Mi Micsoda. 20 sentyabr 2016.
- ↑ "Engineering Professor Dies". The Star Press. Muncie, Indiana. 6 avqust 1989. 45. İstifadə tarixi: 14 dekabr 2023 – Newspapers.com vasitəsilə.
- 1 2 3 4 5 6 Nabarro, F.R.N. and Argon, A. S. "Egon Orowan. 1901—1989: A Biographical Memoir". Washington, D.C.: National Academies Press, 1996. p. 261-262.
- 1 2 "Egon Orowan, 87, Engineering Professor". The New York Times (ingilis). 5 avqust 1989. 10. İstifadə tarixi: 14 dekabr 2023.
- ↑ A marslakók legendája Arxivləşdirilib 9 aprel 2022 at the Wayback Machine - György Marx
- ↑ Leitner, Attila. "The Voice of the Martians". The Budapest Times (ingilis). 9 sentyabr 2023. İstifadə tarixi: 14 dekabr 2023.
- 1 2 3 4 5 6 7 Hargittai, István; Hargittai, Balazs. Brilliance in Exile: The Diaspora of Hungarian Scientists from John von Neumann to Katalin Karikó (ingilis). Central European University Press. 10 mart 2023. 99–103. ISBN 978-963-386-607-8 – Google Books vasitəsilə.
- 1 2 3 "Oral History Transcript — Dr. Egon Orowan. Interview with Dr. Egon Orowan by S. T. Keith in Belmont, Massachusetts, October 4, 1981". The History Programs. The American Institute of Physics, Niels Bohr Library & Archives. 4 oktyabr 1981. 8 fevral 2015 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 fevral 2015.
- ↑ F.R.N. Nabarro and A. S. Argon. "Egon Orowan (1901—1989): A Biographical Memoir" (PDF). Biographical Memoirs [of deceased members of the National Academy of Sciences]. Washington D.C.: National Academy of Sciences, National Academies Press. 1996. İstifadə tarixi: 7 fevral 2015.
- ↑ "Personalia" (PDF). AJR Information, May 1947. London: Association of Jewish Refugees in Great Britain (AJR). may 1947. səh. 36. 4 mart 2016 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 fevral 2015.
Four refugees who came to England because of Hitler's anti-Jewish acts... honored recently by an election into the Fellowship of the Royal Society. [...] Dr. Egon Orowan (formerly Technische Hochschule, Berlin), Cavendish Laboratory, Cambridge; ...
- Nabarro, F.R.N. and Argon, A. S. "Egon Orowan. 1901—1989: A Biographical Memoir". Washington, D.C.: National Academies Press, 1996.
- Interview with Dr. Egon Orowan in 1981 Arxivləşdirilib 8 fevral 2015 at the Wayback Machine. Dr. Orowan speaks about his professional life. Transcript of interview tapes.
- Kovács László. Orován Egon szilárdtestfizikus születésének centenáriumán Arxivləşdirilib 6 yanvar 2006 at the Wayback Machine. Magyar Tudomány, 2002/3 372.