Cayant Vişnu Narlikar (ing. Jayant Vishnu Narlikar; 19 iyul 1938[1][2], Kolhapur, Britaniya Hindistanı – 20 may 2025[3], Puna, Maxaraştra, Hindistan[4]) — alternativ kosmologiya sahəsində tədqiqatlar aparmış hindistanlı astrofizik. O, eyni zamanda kosmologiyaya dair dərsliklərin, populyar elmi kitabların, həmçinin elmi-fantastik roman və hekayələrin müəllifi olmuşdur.
| Cayant Narlikar | |
|---|---|
 | |
| Doğum tarixi | 19 iyul 1938[1][2] |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | 20 may 2025[3] (86 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Elm sahələri | astronomiya[5], astrofizika[5] |
| İş yeri | |
| Təhsili | |
| Elmi rəhbəri | Fred Hoyl |
| Üzvlüyü | |
| Mükafatları |
  |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Narlikar Benares Hindu Universitetində və Kembric Universitetində təhsil almış, 1963-cü ildə Fred Hoylun rəhbərliyi altında fəlsəfə doktoru (PhD) elmi dərəcəsini qazanmışdır. Kembricdəki doktorantura sonrası (postdoktorantura) fəaliyyətindən sonra, 1972-ci ildə Tata Fundamental Tədqiqatlar İnstitutuna professor təyin edilmişdir. 1988-ci ildə o, Astronomiya və Astrofizika üzrə Universitetlərarası Mərkəzin (IUCAA) ilk direktoru olmuşdur.[7]
Narlikar tədqiqat fəaliyyətinə Kembricdə Fred Hoylun rəhbərliyi altında nəzəri kosmologiya üzrə doktorantura tələbəsi kimi başlamışdır. O, 1963-cü ildə fəlsəfə doktoru (PhD) elmi dərəcəsinə layiq görülmüşdür. Daha sonra o, Kembricdəki Kral kollecində doktoranturadan sonrakı tədqiqatçı (postdoktorant) kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1966-cı ildə Hoyl Kembricdə Nəzəri Astronomiya İnstitutunu təsis etmiş; Narlikar Kinqs Kollecindəki üzvlüyünü qoruyub saxlamaqla yanaşı, həm də bu institutun təsisçi üzvlərindən biri olmuşdur.
Universitet rəhbərliyi ilə yaranan ixtilaf 1972-ci ildə Hoylun istefa verməsi ilə nəticələndi[8] və rəhbərlik etdiyi institutun Kembric Astronomiya İnstitutu ilə birləşdirilməsinə qərar verildi. Narlikar həmin il Kembrici tərk edərək Hindistana dönmüş və Mumbaydakı Tata Fundamental Tədqiqatlar İnstitutuna professor təyin olunaraq, orada nəzəri astrofizika qrupuna rəhbərlik etmişdir. 1981-ci ildə Narlikar Dünya Mədəniyyət Şurasının təsisçi üzvlərindən biri olmuşdur.[9] 1988-ci ildə o, Punedəki Astronomiya və Astrofizika üzrə Universitetlərarası Mərkəzin (IUCAA) təsisçi direktoru təyin edilmişdir. 1994–1997-ci illərdə o, Beynəlxalq Astronomiya İttifaqının kosmologiya üzrə komissiyasının prezidenti olmuşdur. Milli Təhsil Araşdırma və Təlim Şurası Narlikarı elm və riyaziyyat üzrə dərsliklərin hazırlanmasına məsul olan komitənin sədri təyin etmişdir.[10]
Narlikar astrologiya da daxil olmaqla yalançı elmi (psevdoelm) açıq şəkildə tənqid etmiş, bunun əvəzinə sübutlara əsaslanan təfəkkür tərzini müdafiə etmişdir.[11]
- 1 2 Sankshipt Marathi Vangmayakosh Khand 1 to 3 (marat.).
- 1 2 Jayant V. Narlikar // Internet Speculative Fiction Database (ing.). 1995.
- 1 2 author/lokmat-english-desk Jayant Narlikar Passes Away: Renowned Astronomer and Scientist Dies at 87 in Pune - www.lokmattimes.com (ing.). 2025.
- 1 2 https://www.lokmattimes.com/pune/jayant-narlikar-passes-away-renowned-astronomer-and-scientist-dies-at-87-in-pune-a517/.
- 1 2 Çex Milli Hakimiyyət Məlumat bazası.
- ↑ Mathematics Genealogy Project (ing.). 1997.
- ↑ Mascarenhas, Anuradha. "Astrophysicist Jayant Narlikar Turns 80: 'Despite excellent work at many labs, a Nobel Prize in science eludes India since 1930'". The Indian Express (ingilis). 20 iyul 2018. İstifadə tarixi: 9 iyun 2020.
- ↑ Lovell, Bernard. "Obituary − Sir Fred Hoyle". The Guardian. 23 avqust 2001. İstifadə tarixi: 22 may 2025.
- ↑ "About Us". World Cultural Council. 29 iyun 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 noyabr 2016.
- ↑ "Jayant Narlikar educational qualifications: The Indian astrophysicist who went from Varanasi to Cambridge and beyond the Big Bang". The Times of India. İstifadə tarixi: 25 may 2025.
- ↑ Sharma, Pranav. "Jayant Narlikar, visionary astrophysicist and science populariser, dies at 86". Nature India. 20 may 2025. doi:10.1038/d44151-025-00092-4.
- Jayant Narlikar's Home page
- Cayant Narlikar — IMDb səhifəsi
- An interview with Jayant Narlikar on virus from outer space (2003)
- An interview with Jayant Narlikar on the origin of Universe (2004, in Spanish)
- Jayant V. Narlikar's Summarized Biography
- Publications of J.V. Narlikar – part 1
- Publications of J.V. Narlikar – part 2
- Cosmology, Facts and Problems (French)
- Narlikar predicted neutrinos traveling faster than light in 1962