Vikipediya ?

Biologiya

Biologiya (Bios – canlı, logos – elm) canlı təbiət haqqında kompleks elmdir. Hal-hazırda Yer üzərində mövcud olan və məhv olmuş külli miqdarda növ müxtəlifliyi, onların quruluşu və funksiyası, mənşəyi, çoxalması və inkişafı, canlı və cansız təbiətlə əlaqəsini öyrənir. Biologiya həyata xas olan ümumi və xüsusi qanunauyğunluqları müəyyən edir. Biologiyanın çoxlu bölmələrinin olmasına baxmayaraq, qanunauyğunluqlar, əsasən, ümumi biologiya tərəfindən tədqiq edilir. Ümumi Biologiya özündə, əsasən, Yer üzərində həyatın əmələ gəlməsi haqqında nəzəriyyəni, Hüceyrə haqqında nəzəriyyəni (Sitologiyanı), molekulyar biologiyanı, insan haqqında nəzəriyyəni, ekologiyanı, genetikanı, biosfer haqqında nəzəriyyəni, təkamül nəzəriyyəsini (Darvinizmi), orqanizmin individual inkişafını öyrənir.

Biologiya
Elm sahəsi → öyrənir
Yarımbölmə → öyrənir
Ümumi biologiya  → Canlı sistemlərin ümumi xüsusiyyətlərini
GenetikaGenomikaSitologiyaHistologiya • • FiziologiyaMolekulyar biologiyaTəkamül biologiyasıAnatomiya • • • BiofizikaBiokimyaEkologiya
 → Orqanizmin fərdi xüsusiyyətlərini
 → Orqanizmlərin praktik əhəmiyyətini
Mikrobiologiya  → Mikroorqanizmlər: bakteriyalar, arxabakteriyalar. mikroskopik göbələklər, ibtidailər və viruslar haqqında elm

Kərtənkələ Zooplankton
Delfinlər Amanita muscaria imGrubeAdolfPark.jpg Sincab
Biologiya canlı təbiəti öyrənən elmdir.

Biologiya terminini elmə ilk dəfə 1802-ci ildə bir-birindən asılı olmadan və daxil etmişlər.

Həyat zülalların fiziki-kimyəvi vəziyyəti və xüsusi mövcudolma formasıdır.

Mündəricat

Tarix

İlk dəfə canlı təbiətin bütövlükdə öyrənilməsi cəhdləri antik həkim və filosoflar tərəfindən edilmişdir (Hipokrat, Qalen, Teofrast, Aristotel). Məhz onların əməyi intibah dövründə davam etdirilərək Botanika, Zoologiya, Anatomiya, Fiziologiya elmlərinin əsasını qoydu.

Mikroskopun kəşfi Biologiyanın sərhədlərini mikroaləmə qədər genişləndirdi. Mikroskopun kəşfi ilə zoologiyada yeni aləm, birhüceyrəlilər və ya ibtidailər (Protozoa) aləmi, Botanikada isə birhüceyrəli yosunları müşahidə etmək mümkün oldu. Həmçinin bakteriyalarıvirusları müşahidə etmək mümkün oldu. Beləliklə hüceyrə kəşf olundu (1556, Robert Huk).

Təsnifatı

 
DNT sarmalı

Biologiya aşağıdakı sahələrə bölünür:

  1. Botanika
  2. Geobotanika
  3. Zoologiya
  4. Anatomiya
  5. Mikologiya
  6. Bakteriologiya
  7. Virusologiya
  8. Morfologiya
  9. Fiziologiya
  10. Genetika
  11. Histologiya
  12. Sitologiya
  13. Embriologiya
  14. İmmunologiya
  15. Toksikologiya
  16. Taksonomiya
  17. Briologiya
  18. Təkamül təlimi
  19. Biokimya
  20. Biofizika
  21. Biocoğrafiya
  22. Biometriya
  23. Bionika
  24. Ekologiya
  25. Sistematika
  26. Antropologiya
  27. Ksenobiologiya
  28. Astrobiologiya
  29. Molekulyar biologiya
  30. Kosmik biologiya
  31. Okean biologiyası
  32. Hidrobiologiya

Şəkillər

Həmçinin bax

Biologiyaya aid Azərbaycan dilində səhifələr

Ədəbiyyat

  • Orucov Firuddin. tədqiqatçılıq bacarığının inkişaf etdirilməsi yolları (dərs vəsaiti). Bakı: Mütərcim, 2011.-181, [2] s.

İstinadlar

Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar

Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2019