Berton Rixter (ing. Burton Richter; 22 mart 1931[1][2][…], Nyu-York, Nyu-York ştatı[1] – 18 iyul 2018[3][4][…], Palo-Alto, Kaliforniya[5])[8][9] — amerikalı fizik. O, 1974-cü ildə "J/ψ mezonu"nu (cey-psi) kəşf edən Stenford Xətti Sürətləndirici Mərkəzinin (SLAC) komandasına rəhbərlik etmişdir. Eyni vaxtda Brukhaven Milli Laboratoriyasında (BNL) Semuel Tinqin rəhbərliyi altında çalışan digər komanda tərəfindən də reallaşdırılan bu kəşfə görə, hər iki alim 1976-cı ildə Fizika üzrə "Nobel" mükafatına layiq görülmüşdür. Bu nailiyyət zərrəciklər fizikasında "Noyabr inqilabı"nın tərkib hissəsi idi. Rixter 1984-cü ildən 1999-cu ilə qədər SLAC-ın direktoru vəzifəsində çalışmışdır.
| Berton Rixter | |
|---|---|
| ing. Burton Richter | |
 | |
| Doğum tarixi | 22 mart 1931[1][2][…] |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | 18 iyul 2018[3][4][…] (87 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Vəfat səbəbi | ürək çatışmazlığı |
| Elm sahələri | fizika[6], ekologiya[6], dayanıqlı inkişaf[6] |
| İş yerləri | |
| Təhsili |
|
| Üzvlüyü |
|
| Mükafatları |
    |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Nyu-York şəhərində anadan olan Rixter Bruklində yəhudi ailəsində doğulmuş və Kuinsin Far-Rokavey məhəlləsində böyümüşdür.[10][11] Onun valideynləri tekstil işçisi olan Abraham Rixter və Fanni (Pollak) Rixter idi.[12] O, digər Nobel mükafatçıları — Barux Semyuel Blamberq və Riçard Feynmanı da yetişdirmiş Far-Rokavey orta məktəbinin məzunu olmuşdur.[13] Pensilvaniyadakı Mersersburq Akademiyasında təhsil aldıqdan sonra Massaçusets Texnologiya İnstitutuna daxil olmuş, burada 1952-ci ildə bakalavr, 1956-cı ildə isə fəlsəfə doktoru (PhD) dərəcəsini almışdır. Daha sonra Stenford Universitetinin müəllim heyətinə qoşulmuş və 1967-ci ildə professor elmi adını almışdır.[14] Rixter 1984–1999-cu illərdə Stenford Xətti Sürətləndirici Mərkəzinə (SLAC) rəhbərlik etmişdir. O, həmçinin Freeman Spogli Beynəlxalq Araşdırmalar İnstitutunun baş elmi işçisi və Stenford Universitetinin fizika elmləri üzrə fəxri (emeritus) Pol Piqot professoru idi.[15]
- 1 2 3 4 Рихтер Бертон // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
- 1 2 Burton Richter // Encyclopædia Britannica (ing.).
- 1 2 Nobel Prize-winning Stanford physicist Burton Richter dies at 87. // Stanford News 2018.
- 1 2 Burton Richter // Brockhaus Enzyklopädie (alm.). F.A. Brockhaus, 1796.
- 1 2 https://news.stanford.edu/2018/07/19/nobel-prize-winning-physicist-burton-richter-dies-87/.
- 1 2 3 Çex Milli Hakimiyyət Məlumat bazası.
- ↑ NNDB (ing.). 2002.
- ↑ Weil, Martin. "Obituaries - Burton Richter, Nobel Prize-winning physicist, dies at 87". The Washington Post. 21 iyul 2018. İstifadə tarixi: 15 sentyabr 2019.
- ↑ "Nobel Prize-winning physicist Burton Richter dies at 87". Stanford News (Press-reliz). Stanford News. 19 iyul 2018. İstifadə tarixi: 20 iyul 2018.
- ↑ Shalev, Baruch A. (2002). 100 Years of Nobel Prizes. The Americas Group. p. 61. ISBN 978-0-935047-37-0
- ↑
Crease, Robert P.; Mann, Charles C. "In Search of the Z Particle". The New York Times. 26 oktyabr 1986. İstifadə tarixi: 2 oktyabr 2007.
Burton Richter was born in Brooklyn 55 years ago, but grew up in Far Rockaway, Queens.
- ↑ "Burton Richter facts, information, pictures - Encyclopedia.com articles about Burton Richter". www.encyclopedia.com.
- ↑
Schwach, Howard. "Museum tracks down FRHS Nobel laureates". The Wave. 15 aprel 2005. 11 oktyabr 2007 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 oktyabr 2007.
Burton Richter graduated from Far Rockaway High School in 1948.
- ↑ "Burton Richter | American physicist". Encyclopedia Britannica (ingilis). İstifadə tarixi: 15 sentyabr 2019.
- ↑ "President Obama Names Scientists Mildred Dresselhaus and Burton Richter as the Enrico Fermi Award Winners". 11 yanvar 2012.
- The Nobel Prize in Physics 1976
- Richter Burton, Nobel Luminaries Project, The Museum of the Jewish People at Beit Hatfutsot
- SLAC Flickr album
- Historical photos of Burton Richter
- NIF Secretary of Energy Board
- Honoring Burton Richter at APS April 2019
- Persis Drell, Vera Luth, and Maury Tigner, "Burton Richter", Biographical Memoirs of the National Academy of Sciences (2022)
- Oral History Interview with Burton Richter by Elizabeth Paris, 1996 July 15, American Institute of Physics, Niels Bohr Library & Archives