Bu səhifədə iş davam etməkdədir. |
Alan Dundes (ing. Alan Dundes; 8 sentyabr 1934[2][3], Nyu-York, Nyu-York ştatı[4] – 30 mart 2005[2][3], Berkli, Kaliforniya[4]) — amerikalı folklorşünas, antropoloq, Berkli Kaliforniya Universitetinin professoru. Universitetdə dörd onillik fəaliyyəti zamanı folklorşünaslığı akademik bir intizam kimi müəyyənləşdirməyə kömək etdi [5][6].
| Alan Dundes | |
|---|---|
| ing. Alan Dundes | |
 | |
| Doğum tarixi | [1] |
| Doğum yeri |
Nyu-York,  |
| Vəfat tarixi | |
| Vəfat yeri | Berkli (ing. Berkeley /ˈbɜːrkli/) — Kaliforniya, Alamida dairəsi, ABŞ |
| Vəfat səbəbi | ürək tutması |
| Vətəndaşlığı |
|
| Elm sahələri | folklorşünas, antropoloq, pedaqoq |
| Elmi dərəcəsi | professor |
| İş yerləri |
Kanzas Universiteti Berkli Universiteti |
| Alma-mater | İndiana Universiteti Bloomington |
| Təhsili | |
| Tanınır | "Dövrünün ən məşhur folklorşünası" |
| Üzvlüyü | |
Tədqiqatçılar onu dövrünün ən tanınmış folklorşünası kimi xatırlayaraq onu mif, atalar sözləri və xalq inancını şərh edən 12 kitabın, iyirmi edilmiş cildin və 250-dən çox məqalənin müəllifli kimi qeyd edirdilər.[7] [6]. Dundes folklorun psixoanalitik və struktur oxunuşlarını təkmilləşdirdi və həmkarlarını bu sahənin təsvirində kolleksiyanı nəzəriyyə ilə birləşdirməyə çağırdı.[8][9]. Onun milli xarakter və xalq rituallarını, o cümlədən 1980-ci ildə Alman mədəniyyətinə dair mübahisəli çıxışı və Amerika futbolunun psixoanalitik tədqiqi də daxil olmaqla, tədqiq etmək istəyi həm heyranlıq, həm də ölüm təhdidlərinə səbəb olub.[8][10].
Yel Universitetində ingilis dili ixtisası üzrə təhsil almışdır. Məzun olduqdan sonra orduya çağırılacağına əmin olan Dundes ROTC-yə (ABŞ Ehtiyat Zabit Təlim Korpusu) qoşulmuş və Dəniz Qüvvələrinin rabitə zabiti olmaq üçün təlim keçmişdir. Neapol körfəzində yerləşən təyinat gəmisində artıq rabitə zabitinin olduğu məlum olduqda, Dundes gəminin başqa nəyə ehtiyacı ola biləcəyini soruşmuş və belə bir fürsətdən imtina etmək istəməmişdir. Daha sonra iki il Aralıq dənizindəki bir gəmidə topçu dəstəsində çalışmışdır. Xidmətini başa vurduqdan sonra folklor üzrə doktorluq dərəcəsi almaq üçün İndiana Universitetinə daxil olmuşdur. İndianada folklorşünas Riçar Dorsondan təhsil almışdır. Tezliklə dərəcəsini qazanmış və Kanzas Universitetində müəllim vəzifəsinə keçmiş və orada cəmi bir il qalmışdır. 1963-cü ildə ona Berklidəki Kaliforniya Universitetinin antropologiya kafedrasında vəzifə təklif edilmişdir. O, tez bir zamanda folklorşünaslıq sahəsində tanınmış bir şəxs kimi özünü təsdiqləmişdir. Dundes bu vəzifəni 42 il, 2005-ci ildə vəfat edənə qədər tutmuşdur.
Onun 1980-ci ildə Amerika Folklor Cəmiyyətinin konfransındakı prezidentlik çıxışında Almaniya milli xarakterində anal-erotik fiksasiyanın mövcud olduğu iddia edilmişdi; bu, xeyli mübahisəyə səbəb olmuşdu. O, nağılların strukturunu aşkar etdikləri motivlər baxımından təhlil etmək üçün "allomorf" anlayışını (Kennet Paykın "motivme" (bax: "morfem") anlayışını tamamlamaq üçün "allomorf" anlayışı ilə analogiya yolu ilə) yaratmışdır.
O, həm akademik, həm də populyar 12 kitab yazmış, daha iyirmi kitabı etmiş və ya həmmüəlliflik etmişdir və 250-dən çox məqalənin müəllifi kimi tanınır. Onun ən diqqətəlayiq məqalələrindən biri "Görmək İnanmaqdır" idi, burada o, amerikalıların görmə qabiliyyətini digər hisslərdən daha çox qiymətləndirdiyini iddia edirdi.
Berkli Kaliforniya Universitetində qeyri-rəsmi olaraq "Zarafat Professoru" kimi tanınırdı. Onun dərsləri çox populyar idi və tədrisi "qarşısıalınmaz hazırcavablıq və üslub" ilə birləşdirirdi. Onun tələbələri miflərdən, əfsanələrdən və xalq nağıllarından tutmuş atalar sözləri və tapmacalara, zarafatlara, oyunlara və xalq nitqinə (jarqon), xalq inanclarına və yemək üsullarına qədər bir çox müxtəlif folklor formaları ilə tanış etdi. Bu kursun son layihəsi hər bir tələbədən 40 folklor əsərini toplamağı, müəyyən etməyi və təhlil etməyi tələb edirdi. Bütün bu materiallar (təxminən 500.000 əşya) Berkli Folklor Arxivlərində arxivləşdirilir və kataloqlaşdırılır. Dundes həmçinin Amerika folkloru və folklora psixoanalitik yanaşmalar (ən sevdiyi yanaşma) üzrə kurslar, eləcə də folklorşünaslığın beynəlxalq perspektivdən tarixi və folklor nəzəriyyəsinin tarixi və inkişafı üzrə aspirantura seminarları tədris edirdi.
Ömrünün sonuna yaxın o, keçmiş tələbəsindən 1.000.000 dollarlıq çek olan bir zərf aldı. Bu pul Dundesə universitetdə folklorşünaslıq üzrə daimi professor vəzifəsi yaratmağa imkan verdi və bununla da təqaüdə çıxdıqdan sonra kafedrada folklorun tərk edilməməsini təmin etdi.
- ↑ Alan Dundes // Internet Speculative Fiction Database (англ.) — 1995.
- 1 2 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
- 1 2 Alan Dundes // Internet Speculative Fiction Database (ing.). 1995.
- 1 2 Freebase Data Dumps. Google.
- ↑ Fox, Margalit. "Alan Dundes, 70, a Master of Folklore and Critic of It, Dies". The New York Times. 2 aprel 2005. İstifadə tarixi: 31 oktyabr 2008.
- 1 2 Burress, Charles. "UC folklorist Dundes dies while teaching; His scholarship helped to create an academic discipline". San Francisco Chronicle. 2 aprel 2005. 16 yanvar 2009 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 oktyabr 2008.
- ↑ Hansen, William. "In Memoriam: Alan Dundes 1934-2005". Journal of Folklore Research. 42 (2). 2005: 245–250. doi:10.2979/JFR.2005.42.2.245. ISSN 0737-7037. JSTOR 3814602.
- 1 2 Oliver, Myrna. "Alan Dundes, 70; Folklorist Drew Laughs and Hostility". Los Angeles Times. 3 aprel 2005. İstifadə tarixi: 31 oktyabr 2008.
- ↑ Dundes, Alan. "Folkloristics in the Twenty-First Century (AFS Invited Presidential Plenary Address, 2004)". The Journal of American Folklore. 118 (470). 2005: 385–408. doi:10.2307/4137664. ISSN 0021-8715. JSTOR 4137664.
- ↑ Dundes, Alan. "Life is Like a Chicken Coop Ladder", ISBN 0-8143-2038-4. Preface, p.vii: "An earlier version of this essay was presented in October 1980 as the presidential address of the American Folklore Society at its annual meeting in Pittsburgh."