«Böyük yaşıl sədd» (ing. Great Green Wall, fr. Grande Muraille Verte) — Afrika İttifaqının Saxaranın cənubunda səhralaşma ilə mübarizə layihəsi. Layihənin mahiyyəti Saharanın genişlənməsini ehtiva edə bilən meşəli bitki zolağı yaratmaqdır. Bu zolağın Seneqaldan Cibutiyə qədər (yəni Atlantik okeanından Qırmızı dənizə qədər) uzanacağı, eninin təxminən 15 km, uzunluğunun isə 7775 km olacağı planlaşdırılır. 2012-ci ildə layihədə 11 Afrika dövləti, 2019-cu ildə isə artıq 21 dövlət iştirak edib. Layihə həyata keçirilərsə, o zaman onun nəticələri kosmosdan aydın görünəcək.

Böyük yaşıl sədd
ing. Great Green Wall, fr. Grande Muraille Verte
Yerləşməsi
17° şm. e. 10° ş. u.
Ölkələr
Böyük yaşıl sədd xəritədə
Böyük yaşıl sədd
Böyük yaşıl sədd
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Layihənin tarixi

Böyük yaşıl sədd layihəsinin prototipi 1983-cü ildə Burkina-Faso prezidenti olduğu müddətdə ölkəsində torpaqların səhralaşması ilə mübarizə aparan “afrikalı Çe Qevara” Tomas Sankaranın (1949-1987) fəaliyyəti hesab edilə bilər. Onu hakimiyyəti illərində Sahara qumlarının cənuba yayılmasının qarşısını almaq üçün 10 milyon ağac əkilir.

2005-ci ilin iyulunda Afrika İttifaqı Böyük yaşıl sədd layihəsini dəstəkləyir. Bu qərarın qəbul edilməsində Afrika İttifaqının sədri Olusequn Obasanconun mövqeyi böyük rol oynayır.

Böyük yaşıl sədd layihəsi Nobel mükafatı laureatı Vanqari Maatai tərəfindən qurulan Yaşıl Kəmər hərəkatı ilə oxşarlıqlar daşıyır.

Bu bitki örtüyünün yaradılmasında məqsəd torpaqları eroziya və səhralaşmadan qorumaqdır. Seneqal Böyük yaşıl səddin qurullması üzrə işləri koordinasiya edir. Layihənin icrası nəticəsində yerli gəlirlərin əhəmiyyətli dərəcədə artacağına ümid edilir. 2010-cu ilin iyununda 182 ştatı birləşdirən Qlobal Ətraf Mühit Fondu bu layihə üçün 119 milyon dollar ayrıldığını elan edir.

Meşə qurşağı Afrikanın Atlantik sahilindəki Dakarı Qırmızı dənizdəki Cibuti şəhəri ilə birləşdirməlidir. O aşağıdakı ölkələrin ərazisindən keçəcək: Seneqal, Mavritaniya, Mali, Burkina-Faso, Niger, Nigeriya, Çad, Sudan, Eritreya, Efiopiya, CibutiSomali.

2019-cu ilə qədər səhralaşmaya qarşı mübarizə layihəsi cəmi 15% tamamlandı, lakin artıq görülən işlər divarın həqiqətən də öz vəzifəsinin öhdəsindən gəldiyinə əmin olmağa imkan verir. Nigeriyada təxminən 5 milyon hektar, Seneqalda təxminən 12 milyon hektar pozulmuş torpaq bərpa olmuş, Efiopiyada isə 15 milyon hektar sahədə quraqlığa davamlı ağaclar əkilmişdir.

Layihənin məqsədi

Layihənin son məqsədi 2030-cu ilə qədər 100 milyon hektar deqradasiyaya uğramış ərazini bərpa etmək, atmosferdən ən azı 250 milyon ton CO2 udmaq və Afrikanın kənd yerlərində 10 milyon iş yeri qurmaqdır.

İstifadə olunan bitki növləri

Layihənin həyata keçirilməsi üçün mütəxəssislər tərəfindən 37 növ seçilmişdir (2010-cu ilin ortalarına görə). Onların əksəriyyəti ildə 100-400 millimetr yağıntı düşən quraq iqlimlərdə normal inkişaf edə bilən yerli ağaclardır.

Layihənin həyata keçirilməsi üçün istifadə edilməsi planlaşdırılan növlərin təxmini siyahısı:

İstinadlar

  1. . news.bbc.co.uk (ingilis). 2010-06-20 tarixində . İstifadə tarixi: 2021-11-17.
  2. (rus). Гордон. 2019-04-06. 2019-06-29 tarixində . İstifadə tarixi: 2022-05-13.
  3. . news.nationalgeographic.com (ingilis). 2015-05-03 tarixində . İstifadə tarixi: 2021-11-17.
  4. . www.un.org (ingilis). 2015-10-08 tarixində . İstifadə tarixi: 2021-11-17.
  5. . www.oss-online.org (ingilis). 2015-05-18 tarixində . İstifadə tarixi: 2021-11-17.
  6. . earth911.com (ingilis). 2013-02-18 tarixində . İstifadə tarixi: 2021-11-17.
  7. Laureline Savoie. . lemonde.fr (fransız). 2020-06-22. 2020-06-22 tarixində . İstifadə tarixi: 2020-06-22..

Mənbə

  • . www.grandemurailleverte.org (fransız). İstifadə tarixi: 2021-11-17.
  • Марина Попова. . nplus1.ru (rus). İstifadə tarixi: 2021-11-17.
Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar

Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2023