Vikipediya ?

Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikası — Vikipediya

Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikası (rus. Закавказская демократическая федеративная республика) — Azərbaycan, ErmənistanGürcüstan respublikalarının yaranmasına səbəb olmuş 1918-ci ilin 22 aprel26 may tarixləri arasında mövcud olmuş federativ respublika.

rus. Закавказская демократическая федеративная республика
erm. Անդրկովկասյան Դեմոկրատական Ֆեդերատիվ Հանրապետություն
gürc. ამიერკავკასიის დემოკრატიული ფედერაციული რესპუბლიკა
Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikası
22 aprel 191826 may 1918
Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikası bayrağı
Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikası xəritədə yeri
Paytaxtı Tiflis
Ən böyük şəhəri Tiflis, Bakı, Kutaisi, Yelizavetpol, Aleksandropol, İrəvan, Batumi, Şuşa, Nuxa, Qars, Şamaxı, Quba, Ahalsıx
Rəsmi dilləri Azərbaycan dili, gürcü dilierməni dili
İdarəetmə forması Federasiya
Tarixi  
• Yaranması
22 aprel 1918
• Süqutu
26 may 1918
Ərazisi
• Ümumi
186100 km2
Valyutası
Sələfi
Xələfi
Zaqafqaziya Komissarlığı
Qərbi Ermənistan İdarəsi (1915-1917)
Ermənistan Demokratik Respublikası
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti
Gürcüstan Demokratik Respublikası
Araz Türk Cümhuriyyəti
İndi tərkibində Azərbaycan Azərbaycan
Ermənistan Ermənistan
Gürcüstan Gürcüstan
Rusiya Rusiya
Türkiyə Türkiyə

Tarixi

Qurulması

Zaqafqaziya Komissarlığının Rusiya imperiyasının muxtar vilayəti olmadığını elan etməsindən sonra 10 fevral 1918-ci ildə Zaqafqaziya seymi iclasda müstəqillik elanı barədə qərar qəbul etmiş, 2 həftə sonra 24 fevralda müstəqillik elan edilmişdir. Lakin hələ ZDFR qurulmamışdı. 3 mart 1918-ci ildə sonra seymin legitimliyi sualı yaranmışdı. Belə ki, sülhə görə Osmanlı imperiyası Batumi, QarsƏrdahanı geri qazanmışdı. Lakin bu torpaqlar faktiki olaraq Zaqafqaziya seyminin ərazisi idi və bunun üçün 14 martda ayrıca başladıldı. Erməni və gürcü deleqasiyaları seymin ərazi bütövlüyünü müdafiə etsə də, Azərbaycan deleqasiyası torpaqların Osmanlıya verilməsini təklif edirdi. Seymin deleqasiya başqanı Akaki Çxenkeli şərtləri ilə razılaşıb torpaqları verməyi məsləhət görsə də seym səs çoxluğu ilə 13 aprel 1918-ci ildə Osmanlı imperiyasına qarşı müharibə elan etdi. Osmanlı ordusu sürətlə BatumiƏrzurumu geri alsa da Qarsda dayandı. 22 apreldə seym və Osmanlı imperiyası arasında atəşkəs sazişi imzalandı və ZDFR rəsmən elan edildi.

Osmanlı ilə münasibətlər

Müstəqillik elanından sonra 11 mayda Batum konfransı öz işinə başladı. Osmanlının Zaqafqaziyaya qarşı iddialarının Tiflisə qədər genişləməsi və Ermənistandan keçəcək olan Qars-Culfa-Bakı dəmiryolu xətti barədə təklifləri ZDFR tərəfindən rədd edildi, bunun nəticəsində Osmanlı ordusu Ermənistana hücum etdi, Sərdarabad döyüşü, və nəticəsində Osmanlı ordusu çox itki almasına rəğmən xeyli irəliləmişdi. 26 mayda Osmanlı imperiyası ZDFRnin buraxılması barədə ultimatum verdi. Gürcü tərəfi Osmanlı ilə ikinci bir müharibəyə girişməmək və daha çox ərazi itirməmək üçün 26 mayda müstəqilliyini elan etdi və Ermənistanı tək qoydu. Azərbaycan Demokratik RespublikasıErmənistan Demokratik Respublikası isə 28 mayda müstəqilliklərini elan etdilər və ZDFR rəsmən dağıldı.

Parlament

ZDFR parlamentində təmsil olunan fraksiyalar:

Hökumət

  1. Baş nazir və xarici işlər naziri - Akaki Çxenkeli
  2. Daxili işlər naziri - Noe Ramişvili
  3. Maliyyə naziri - Aleksandr Xatisyan
  4. Dəmiryolları naziri - Xudadad bəy Məlikaslanov
  5. Ədliyyə naziri - Fətəli xan Xoyski
  6. Müharibə naziri -
  7. Kənd Təsərrüfatı naziri -
  8. Təhsil naziri - Nəsib bəy Yusifbəyli
  9. Ticarət və Sənaye naziri - Məmmədhəsən Hacınski
  10. Ərzaq naziri -
  11. Dövlət xeyriyyəsi naziri -
  12. Əmək naziri -
  13. Dövlət nəzarəti naziri - İbrahim bəy Heydərov

Ərazisi

ZDFR aşağıdakı inzibati ərazi hissələrindən ibarət idi:

İstinadlar

  1. Tadeuş Svitoxovski, Brian C. Collins, Historical Dictionary of Azerbaijan ABŞ: Scarecrow Press, 1999. — səh 127-128. — ISBN 0810835509.
Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar

Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2019