Yankonun klaviaturası — 1882-ci ildə macar pianoçusu və mühəndisi Pol fon Yanko tərəfindən yaradılmış musiqili fortepiano klaviatura düzümü.[1]
| Yankonun klaviaturası | |
|---|---|
 | |
| Təsnifat | klavişli musiqi aləti |
| Əlaqəli alətlər |
Fortepiano Pianino Sintezator |
| Mənşə ölkəsi | Macarıstan |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Yankonun klaviaturası ixtirası zamanı böyük bir sensasiya yaratdı, əsasən özünəməxsus görünüşü və düşünülmüş klaviatura dizaynı sayəsində. Amerikalı piano istehsalçısı "Decker Brothers" klaviaturanı təxminən 1891-ci ildə istehsal etməyə başladı və eyni zamanda Nyu-York şəhərində Pol fon Yanko Musiqi Konservatoriyası yaradıldı. Hətta V.Bradley Keler tərəfindən yazılmış "Yeni Klaviaturada Necə Çalmaq olar" adlı bir təlimat da var idi.[2]
Bütün bunlara baxmayaraq, Yankonun klaviaturası heç vaxt geniş populyarlıq qazanmadı. Musiqi müəllimləri yeni klaviaturanın üstünlüklərinin ənənəvi klaviaturaya meydan oxumaq üçün kifayət edib-etmədiyindən əmin deyildilər. Tamamilə fərqli bir barmaqla yeni bir klaviaturada repertuarlarını yenidən öyrənməyə hazır olan az sayda ifaçı var idi. Hər iki amil klaviatura istehsalçılarını yalnız cüzi kommersiya uğuru vəd edən yenidən işlənmiş klaviaturaya investisiya qoymaqdan çəkindirdi.[3]
Yaradıldığı gündən bəri bu klaviaturanın bir çox variantı ortaya çıxdı. Yanko özü (14 yanvar 1884-cü il tarixli 25852 nömrəli Alman patentində) əvvəlcə tanış piano klaviaturasındakı nazik qara düymələrə bənzəyən bir düymə forması seçdi. Bir il sonra (1 iyul 1885-ci il tarixli 32138 nömrəli Alman patentində) düymələr daha geniş və qısa oldu. Digər ixtiraçılar onun dizaynına əsasən bənzər, lakin əksər hallarda düymənin forması və ya qoşulduğu alətlə fərqlənən klaviaturalar üçün patentlər təqdim etdilər.[4]
- ↑ Dolge, Alfred. Pianos and Their Makers (book). 1 ((fulltext on Google Books link)). Covina/Dover. 1911. 78–83. ISBN 0-486-22856-8.
- ↑ Naragon, Kristine. The Jankó Keyboard. 1977. 25. OCLC 3805023.
- ↑ Loesser, Arthur. Men, Women, and Pianos: A Social History. New York: Simon and Schuster. 1954. 567–568. ISBN 9780486265438.
- ↑ "English Patent 3404". 26 may 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 may 2024.
- Pianoworld article
- The Cipher for Whole Tone or Janko Chromatic Keyboard
- Intuitive instruments for improvisers Jankó keyboard
- The Uniform Keyboard (contains many pictures of instruments with Jankó keyboards)
- The Chromatone 312 (MIDI keyboard and synthesizer with Janko layout)
- Mouse and PC Keyboard Music (Windows program) - try out Janko layouts with PC keyboard (similar layout of keys) - any tuning for the keys.
- Piano vs. Accordions including 6+6(Janko) (Java Apps on Windows and Mac) - Try and compare many musical key layouts with vertically held keyboard.
- Daskin Manufacturing (MIDI controller keyboards with Janko layout)
- Wicki.org.uk, free UK site containing Java, Flash, and PC applications to enable users to play their alpha-numeric keyboard to sound 12 equal tempered pitches using Wicki/Hayden or Janko layout.
- IsoKeys is a free application that provides a Jankó keyboard on touch-screen Android devices.
- Hexiano is a free and open-source application that provides a Jankó keyboard on touch-screen Android devices.
- Demo, Demonstration of the advantages of the Jankó Keyboard by Paul Vandervoort, considered to be the world's foremost player of the device. Program: "Kitten on the Keys" by Zez Confrey; explanation of the Janko note arrangement and advantages over a standard keyboard; demonstration of musical passages which are difficult or impossible to play on a standard keyboard; "C#-Major Prelude" from the Well-Tempered Clavier by J.S. Bach; Boogie-woogie rendition of "Bye Bye Blackbird".
- (A report on the Jankó keyboard shown at the 1893 Chicago Exposition)