Vina — Hindistanmənşəli simli musiqi aləti. Bu Hindistan klassik musiqisində istifadə edilən qədim hind çırtma simli alətidir. Öyrənilməsi çətin bir alət hesab olunur və uzun illər təcrübə tələb edir.[1][2]
| Vina | |
|---|---|
 | |
| Təsnifat | simli musiqi aləti |
| Hornbostel–Zaks təsnifatı | 312.322 |
| Mənşə ölkəsi | Hindistan |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Alət lyutnyaya bənzəyir və forması spesifik konfiqurasiyasından asılı olaraq dəyişir. Venanın ən çox yayılmış növləri bunlardır:
- Rudra vina (Hindistan musiqisində istifadə olunur): xüsusi bir balqabaq növündən hazırlanmış və üzərinə pərdələr bağlanmış boğazla birləşdirilmiş iki böyük rezonatoru (tumba) olan böyük alət.
- Sarasvati vina (Karnataka musiqisində istifadə olunur): rezonator gövdəsi və boğaza əlavə bir balqabaq rezonatoru var.
- Viçitra vina (Hindistan musiqisində) və ya Çitra vena (Karnataka musiqisində): iki tumbası olan pərdəsiz vina.
Ən çox yayılmış modeldə 24 pərdə, kəmərdən keçən dörd əsas sim və kəmərdən keçməyən və ritmik müşayiət üçün istifadə olunan üç əlavə sim var.
Sənətlərin himayədarı hesab edilən hind ilahəsi Sarasvati tez-tez əlində vina tutaraq təsvir olunur.[3]
Alət müasir görünüşünü Muttusvami Dikşitar tərəfindən icad edilən və XVIII əsrdə Tulaja tərəfindən tətbiq edilən Sarasvati vinasından miras almışdır.[4]
Vina ritual təcrübəsindən qaynaqlanan rəqs və teatr ənənələri ilə sıx bağlıdır. Hindistan musiqisində bu qeyri-adi və mürəkkəb alət dhrupad ənənəsində müşayiət kimi mövcuddur. Alətin dizaynı, görünüşü, mənası və ifa tərzinin bütün detalları yüksək dərəcədə simvolizə olunur və mifologiyalaşdırılır.[5][6]
- ↑ Tutut Herawan; Rozaida Ghazali; Mustafa Mat Deris. Recent Advances on Soft Computing and Data Mining. Springer. 2014. səh. 512. ISBN 978-3-319-07692-8.
- ↑ Ritwik Sanyal; Richard Widdess. Dhrupad: Tradition and Performance in Indian Music. Ashgate. 2004. 23–25. ISBN 978-0-7546-0379-5.
- ↑ "ВИНА • Большая российская энциклопедия - электронная версия". bigenc.ru. 3 noyabr 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 noyabr 2021.
- ↑ Lochtefeld, 2002. səh. 753–754
- ↑ Dorothea E. Hast; James R. Cowdery; Stanley Arnold Scott. Exploring the World of Music: An Introduction to Music from a World Music Perspective. Kendall & Hunt. 1999. 151–152. ISBN 978-0-7872-7154-1.
- ↑ Randel, 2003. səh. 819–820
- Beck, Guy. Sonic Theology: Hinduism and Sacred Sound. Columbia: University of South Carolina Press. 1993. ISBN 978-0-87249-855-6.
- Caudhurī, Vimalakānta Rôya. The Dictionary of Hindustani Classical Music. Motilal Banarsidass. 2000. ISBN 978-81-208-1708-1.
- Dalal, Roshen. Hinduism: An Alphabetical Guide. Penguin Books. 2014. ISBN 978-81-8475-277-9.
- Daniélou, Alain. Northern Indian Music, Volume 1. Theory & technique; Volume 2. The main rāgǎs. London: C. Johnson. 1949. OCLC 851080.
- Gautam, M.R. Evolution of Raga and Tala in Indian Music. Munshiram Manoharlal. 1993. ISBN 81-215-0442-2.
- Kaufmann, Walter. The Ragas of North India. Oxford & Indiana University Press. 1968. ISBN 978-0-253-34780-0. OCLC 11369.
- Lal, Ananda. The Oxford Companion to Indian Theatre. Oxford University Press. 2004. ISBN 978-0-19-564446-3.
- Lidova, Natalia. Natyashastra. Oxford University Press. 2014. doi:10.1093/obo/9780195399318-0071.
- Lochtefeld, James G. The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, 2 Volume Set. The Rosen Publishing Group. 2002. ISBN 978-0-8239-2287-1.
- Martinez, José Luiz. Semiosis in Hindustani Music. Motilal Banarsidass. 2001. ISBN 978-81-208-1801-9.
- Nettl, Bruno; Ruth M. Stone; James Porter; Timothy Rice, The Garland Encyclopedia of World Music: South Asia : the Indian subcontinent, Routledge, 1998, ISBN 978-0-8240-4946-1
- Randel, Don Michael. The Harvard Dictionary of Music (fourth). Cambridge, MA: Harvard University Press. 2003. ISBN 978-0-674-01163-2.
- Rowell, Lewis. Music and Musical Thought in Early India. University of Chicago Press. 2015. ISBN 978-0-226-73034-9.
- Sorrell, Neil; Narayan, Ram. Indian Music in Performance: A Practical Introduction. Manchester University Press. 1980. ISBN 978-0-7190-0756-9.
- Te Nijenhuis, Emmie. Indian Music: History and Structure. BRILL Academic. 1974. ISBN 90-04-03978-3.
- Vatsyayan, Kapila. Classical Indian dance in literature and the arts. Sangeet Natak Akademi. 1977. OCLC 233639306., Table of Contents
- Vatsyayan, Kapila. Aesthetic theories and forms in Indian tradition. Munshiram Manoharlal. 2008. ISBN 978-81-87586-35-7. OCLC 286469807.
- Wilke, Annette; Moebus, Oliver. Sound and Communication: An Aesthetic Cultural History of Sanskrit Hinduism. Walter de Gruyter. 2011. ISBN 978-3-11-024003-0.
- Rudra Veena, Vichitra Veena, Sarod and Shahnai, Alain Danielou, Smithsonian Folkways and UNESCO
- Music of India Ensemble: Veena, Department of Ethnomusicology, UCLA