Vilyam Miller

Vilyam Miller (ing. William Miller; 15 fevral 1782, Pittsfild, Massaçusets – 20 dekabr 1849, Low Hampton, Nyu-York) — ABŞ-lı xristian təbliğçisi, Müqəddəs Kitab tədqiqatçısı və Millerizm hərəkatının banisi olmuşdur.^[1] O, XIX əsrdə İsa Məsihin ikinci gəlişinin vaxtını Müqəddəs Kitab peyğəmbərliklərinə əsaslanaraq hesablamağa çalışması ilə tanınır və bu fəaliyyəti sonradan bir sıra adventist hərəkatların formalaşmasına zəmin yaratmışdır.^[2]

Vilyam Miller fermer ailəsində anadan olmuşdur. Formal ali təhsili olmasa da, dövrünə görə geniş oxu vərdişlərinə malik idi. Gənclik illərində deizm cərəyanına maraq göstərmiş, Tanrının varlığını qəbul etsə də, vəhy və möcüzələrə şübhə ilə yanaşmışdır.^[3]

1812–1815 ABŞ–Britaniya müharibəsi zamanı ABŞ ordusunda zabit kimi xidmət etmişdir. Müharibə təcrübəsi onun dini dünyagörüşündə dönüş nöqtəsi olmuş, bundan sonra xristian inancına qayıdaraq Müqəddəs Kitabı sistemli şəkildə araşdırmağa başlamışdır.

1816-cı ildən etibarən Miller Müqəddəs Kitabı ayə-ayə tədqiq etməyə başlamışdır. O, Müqəddəs Kitabın öz-özünü izah etdiyinə inanmış və şərhlərdən mümkün qədər uzaq durmağa çalışmışdır. Xüsusilə Daniel kitabı və Vəhy kitabına diqqət yetirmişdir.

Miller peyğəmbərliklərin şərhində “bir gün = bir il” prinsipini tətbiq etmişdir. Onun hesablamalarının əsasını Daniel 8:14 ayəsi təşkil edirdi: “İki min üç yüz axşam-səhər; sonra məbəd təmizlənəcək.” Miller bu 2300 günün simvolik olaraq 2300 ili ifadə etdiyini irəli sürmüş və başlanğıc nöqtəsini e.ə. 457-ci ildə Yerusəlimin bərpası ilə bağlı fərmanla əlaqələndirmişdir.^[4]

1831-ci ildən etibarən Miller öz nəticələrini açıq şəkildə təbliğ etməyə başlamışdır. Qısa müddət ərzində ABŞ-ın şimal-şərq bölgələrində minlərlə insan onun mühazirələrində iştirak etmişdir. Onun ardıcılları sonradan millerçilər adlandırılmışdır.

Miller özünü yeni bir kilsənin banisi kimi görməmiş, müxtəlif protestant icmaları daxilində fəaliyyət göstərmişdir. Hərəkat əsasən Məsihin yaxın zamanda qayıdacağı inancı üzərində qurulmuşdur.

Əvvəlcə Məsihin qayıdış tarixi 1843-cü il kimi göstərilsə də, sonradan bu tarix 22 oktyabr 1844-cü il olaraq dəqiqləşdirilmişdir.^[5] Lakin həmin gün gözlənilən hadisə baş verməmişdir. Bu hadisə tarixdə “Böyük məyusluq” ([Great Disappointment]) adı ilə tanınır.

Bir çox tərəfdar hərəkatı tərk etmiş, bəziləri isə ciddi mənəvi böhran yaşamışdır. Bu hadisə ABŞ dini tarixində mühüm esxatoloji məyusluqlardan biri hesab olunur. Miller tarix təyin edilməsində səhv olduğunu etiraf etmiş, lakin Müqəddəs Kitab peyğəmbərliklərinin ümumi doğruluğuna inamını qorumuşdur.

Vilyam Miller 20 dekabr 1849-cu ildə Nyu-York ştatının Low Hampton bölgəsində vəfat etmişdir. O, ömrünün son illərini nisbətən sakit həyat şəraitində keçirmişdir.

Millerin fəaliyyəti birbaşa olaraq Yeddinci gün adventistləri kilsəsi də daxil olmaqla bir sıra adventist hərəkatların yaranmasına təsir göstərmişdir. Onun Müqəddəs Kitab peyğəmbərliklərinə sistemli yanaşması XIX əsr Amerika protestantlığında mühüm iz buraxmışdır.

1. ↑ Everett N. Dick, William Miller and the Advent Crisis, University of Wisconsin Press, 1934.
2. ↑ George R. Knight, Millennial Fever and the End of the World, Pacific Press, 1993.
3. ↑ Sylvester Bliss, Memoirs of William Miller, Joshua V. Himes, 1853.
4. ↑ Francis D. Nichol, The Midnight Cry, Review and Herald, 1944.
5. ↑ George R. Knight, A Brief History of Seventh-day Adventists, Review and Herald, 1999.