Van Yüzüncü İl Universiteti

Yüzüncü Yıl Universiteti 20 iyul 1982-ci il tarixində 41 saylı fərman qanunu ilə yaradılmışdır. Lakin Türkiyənin şərq bölgəsində universitetin yaradılması təşəbbüsləri bundan çox əvvəl başlamışdır. O dövrün respublika prezidenti Mustafa Kamal Atatürk 1927-ci ildə Van şəhərində vəziyyəti yerində araşdırmaq üçün Təhsil Nazirliyindən Mustafa Necatini göndərmişdir. Mustafa Necati Van üçün universitetin yaradılmasını məqsədəuyğun hesab etmişdir. Müəllim Fərid Nur Vana göndərilmiş və hazırkı orta məktəbi liseyə çevirməsi, həmçinin planlaşdırılan universitetin əsasını formalaşdırması tapşırılmışdır.

Atatürk demişdir: "Şərq bölgəsi üçün Van Gölünün sahillərində ən gözəl yerlərdə ibtidai məktəblə başlayaraq, sonunda universitetə qədər müasir bir mədəniyyət şəhəri yaratmaq üçün hərəkətə keçməliyik" və bu məqsədlə həmin dövrün Təhsil Naziri Saffət Arıkan Vana torpaq seçimi üçün göndərilmişdir.

Atatürk 1938-ci ilin noyabr ayının ilk günlərində Türkiyə Böyük Millət Məclisindəki açılış nitqində demişdir:

"İstanbul Universitetinin inkişaf etdirilməsi, Ankara Universitetinin tamamlanması və Van Gölü yaxınlığında Şərq Universitetinin yaradılması, aparılan araşdırmalarla müəyyən edilmiş prinsiplər çərçivəsində sürətlə və əhəmiyyətli şəkildə irəliləyir."

11 iyun 1951-ci ildə Təhsil Nazirliyi tərəfindən Prof. Dr. Afət İnan da daxil olmaqla 15 üzvdən ibarət bir komitə yaradılmış və Şərq Universitetinin yerini müəyyən etməyə çalışmışdır. Bu komitə Van şəhərini mərkəz kimi götürən və Elazığ, Ərzurum və Diyarbəkirdə bəzi fakültə və institutları Şərq Universitetinin əlavə təkibi olaraq təşkil edən bir universitetin yaradılmasını təsdiqləmişdir.

Bu dövrdə Ankara və İstanbul Universitetləri gücləndirilmiş, yeni universitetlər və ya bu universitetlərin əsasını təşkil edəcək fakültələr, magistratura məktəbləri və akademiyalar açılmışdır. Lakin Van bu dövrdə həmin xoşbəxt bölgələrdən biri olmamışdır.

1982-ci il iyulun 20-də, universitetlər üçün yeni tənzimləmələr gətirən 2447 saylı ali təhsil qanunu təqdim edildikdən təxminən səkkiz ay yarım sonra, Ali Təhsil Təşkilatının Quruluşu haqqında fərman qanunu dərc edilmişdir. Bu fərmanla yeni universitetlər yaradılmışdır və Yüzüncü İl Universiteti onlardan biri olmuşdur. Van şəhərində universitet yaratmaq üçün yerli təşəbbüslər də mövcud idi.

1968-ci ildə Vanda Universitet və Magistratura Məktəblərinin Yaradılması və Dəstəklənməsi Assosiasiyası yaradılmışdır. Bu assosiasiyanın sədrləri Təyyar Dabbağoğlu, Dr. Özçəlik Okayer və Dr. Ərtoğrul Yeginaltay olmuşdur. Assosiasiya Van şəhərində Ərzurum Atatürk Universitetinə bağlı bir fakültənin yaradılması və sonra onu müstəqil universitetə çevirmək üçün fəaliyyət göstərmişdir. Bu məqsədlə 1981-ci ildə yaradılmış komitə Ankaraya gedərək Vanda universitetin yaradılması barədə xoş xəbəri assosiasiya üzvlərinə təqdim etmişdir. Bu qərar dövlət başçısı Kənan Əvrən tərəfindən təsdiqlənmişdir.

14 fakültə, 4 institut, 11 magistratura məktəbi və 19 Tətbiq və Tədqiqat Mərkəzi ilə universitet, Van Gölünün sahilində, şəhər mərkəzindən 15 km məsafədə yerləşən kampusda təhsil fəaliyyətlərini davam etdirir.

• Dənizçilik fakültəsi
• Diş həkimliyi fakültəsi
• Əczaçılıq fakültəsi
• Ədəbiyyat fakültəsi
• Təhsil fakültəsi
• Ərciş biznes fakültəsi
• Elm fakültəsi
• Gözəl sənətlər fakültəsi
• İqtisadi və inzibati elmlər fakültəsi
• İlahiyyat fakültəsi
• Memarlıq və dizayn fakültəsi
• Mühəndislik fakültəsi
• Musiqi və səhnə sənətləri fakültəsi
• Səhiyyə elmləri fakültəsi
• Su məhsulları fakültəsi
• Tibb fakültəsi
• Turizm fakültəsi
• Baytarlıq fakültəsi
• Kənd təsərrüfatı fakültəsi

• Təhsil Elmləri İnstitutu
• Təbiət Elmləri İnstitutu
• Səhiyyə Elmləri İnstitutu
• Sosial Elmlər İnstitutu
• Canlı İnstitutu

• Bədən Tərbiyəsi və İdman Kolleci
• Səhiyyə Kolleci
• Turizm və Otel İdarəçiliyi Kolleci
• Xarici Koleci

• Başqala Peşə Məktəbi
• Çaldıran Peşə Məktəbi
• Ərciş Peşə Məktəbi
• Ərciş Səhiyyə Xidmətləri Peşə Məktəbi
• Gəvaş Peşə Məktəbi

• Muradiyə Peşə Məktəbi

• Özalp Peşə Məktəbi
• Van Təhlükəsizlik Peşə Məktəbi
• Van Peşə Məktəbi
• Van Səhiyyə Xidmətləri Peşə Məktəbi

• Hakkı Atun (1982-1986)
• Nihad Bayşu (1986-1992)
• Seyid Mehmet Şən (1992-1995)
• Çingiz Andiç (1995-1999)
• Yücəl Aşkın (1999-2007)
• Həsən Ceylan (2007-2011)
• Peyami Battal (2011-2019)
• Həmdullah Şəvli (2019-davam edir)