Vikipediya ?

Ankara

AnkaraTürkiyə Respublikasının paytaxtı. İstanbuldan sonra ölkənin ən böyük ikinci şəhəridir.

Paytaxt
Ankara
türk. Ankara
Ankara and mosque wza.jpg
Gerb
Gerb

39°52′ şm. e. 32°52′ ş. u.


Ölkə
Başçı Mansur Yavaş[d]
Tarixi və coğrafiyası
Sahəsi 24.521 km²
Mərkəzin hündürlüyü 938 ± 1 metr
Saat qurşağı UTC+03:00
Əhalisi
Əhalisi
  • 5.503.985 nəfər (2018)
Rəsmi dili Türk dili
Rəqəmsal identifikatorlar
Telefon kodu +90 312
Poçt indeksi 06000–06999
Nəqliyyat kodu 06
Ankara xəritədə
Ankara
Ankara
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Mündəricat

Etimologiya

Əsas məqalə:

Ankara şəhərinin adı tarix boyu dəyişmişdir. Şəhər, frigiyalılar, qalatiyalılar və qədim romalılar (Antik, Helenistik ve Bizans dövrlərində) tərəfindən mənası gəmi lövbəri olan Ἄγκυρα (Qədim yunan dilində Anqira və Ankira olaraq tələffüz edilir) olaraq adlandırıldı; bu ad latın əlifbası ilə qərb mənbələrində Ankyra və Ancyra olaraq yazılmışdır. Ankara şəhəri, ərəb mənbələrində "Bəldəyi-əl Səlasil", "Məmuriyə" və "Mə'muriyə-i Səlasə" olaraq yazılmışdır. Qədim yunan dilində "Anküra" olaraq tələffüz edilən şəhər adı ərəblər tərəfindən qorunub saxlanılmışdı. Böyük Səlcuq İmperiyasının Anadoluya gəlməsindən sonra bu ad "Ankara" və "Əngürü", qərb dillərində isə "Anqora" (Angora) olaraq dəyişmişdir. "Əngürü" (Engürü) adı, ərəb şəkilçisiylə "Əngüriyyə" olmuşdur. Ankaranı suverenliyi altında saxlayan dövlətlər tərəfindən zərb edilən sikkələrdə istifadə olunan rəsmi ad, Böyük Səlcuq İmperiyasında "Ankara", Elxanilər Dövlətində "Əngürü" və "Əngüriyyə", Osmanlı İmperiyasında isə "Əngürü" və "Ankara" olmuşdur. Şəhərin adı Osmanlı İmperiyası dövründə, XVI əsrdən etibarən rəsmi olaraq Ankara (آنقره) olmasına baxmayaraq, xalq arasında "Əngürü", qərb ölkələrində isə "Anqora" adlarından istifadə edilirdi. Türkiyə Respublikasının öz müstəqilliyini əldə etməsindən sonra digər adların istifadəsi sona çatmış, Ankara adı isə universallaşdırmışdır.

Tarix

Ankarada aşkar edilmiş ən qədim tarixi əsərlər qədim daş dövrünə aiddir. Bu dövrə aid müxtəlif əsərlərə Qavurkale, Ergazi, Lodumlu ve Maltəpədə rast gəlmək olar. Bunlardan başqa, Ankaranın rayonunda e.ə aid olan 3000-ə qədər olan yaşayış yerləri tapılmışdır.

Hititlər, Friqilər, Lidyalılar, Müsəlmanlar, Qalatisiyalılar və Romalılar

Həmçinin bax: Hetlər, Frigiyalılar, , Müsəlmanlar, , və Romalılar

Səlcuqlular və Osmanlı İmperiyası

İstiqlaliyyət müharibəsi və Cümhuriyyət dövrü

Coğrafiya

İqlim

Seysmiklik

Fauna

Geologiya

Flora

Ətraf mühit problemləri

Əhalisi

Güncel Nüfus Değerleri Tablosu (2017):

Ankara İl Nüfusu: 5.445.026'dır (2017 sonu). İlin yüzölçümü 25.632 km²'dir. İlde km²'ye 212 kişi düşmektedir. (Yoğunluğun en fazla olduğu ilçe: 5772 kişi ile Keçiören’dir) İlde yıllık nüfus artış oranı %1,84 olmuştur.

2017 yılında TÜİK verilerine göre 25 İlçe ve belediye, bu belediyelerde toplam 1433 mahalle bulunmaktadır.

Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Çamlıdere (%13,98), Beypazarı (-% 3,88)

İlçelerin Nüfusu ve Artış Oranları-Belediye, Mahalle, Köy Sayıları-Şehir ve Köy Nüfusları ve Oranları-Km2
ye Düşen Kişi  Sayısı
İlçe Nüfus '17 Nüfus Artışı % Belediye S. Mah.Say. şehir nüfus Köy Say. Köy Nüfus Şehirli % Alanı km² Yoğunluk
Akyurt 32.863 4,19 1 26 32.863 0 0 100,0 369 89
Altındağ 371.366 1,51 1 38 371.366 0 0 100,0 123 3.019
Ayaş 12.289 0,11 1 33 12.289 0 0 100,0 1.041 12
Bala 21.682 0,69 1 55 21.682 0 0 100,0 1.851 12
Beypazarı 48.476 -3,88 1 78 48.476 0 0 100,0 1.697 29
Çamlıdere 7.389 13,98 1 48 7.389 0 0 100,0 782 9
Çankaya 921.999 0,31 1 124 921.999 0 0 100,0 483 1.909
Çubuk 90.063 2,81 1 84 90.063 0 0 100,0 1.198 75
Elmadağ 45.513 3,05 1 30 45.513 0 0 100,0 647 70
Etimesgut 566.500 4,38 1 33 566.500 0 0 100,0 273 2.075
Evren 2.753 -1,11 1 13 2.753 0 0 100,0 222 12
Gölbaşı 130.363 5,40 1 54 130.363 0 0 100,0 1.364 96
Güdül 8.050 -2,80 1 31 8.050 0 0 100,0 540 15
Haymana 27.277 -3,02 1 78 27.277 0 0 100,0 2.164 13
Kahramankazan 52.079 2,63 1 48 52.079 0 0 100,0 547 95
Kalecik 12.897 -2,67 1 57 12.897 0 0 100,0 1.110 12
Keçiören 917.759 1,57 1 51 917.759 0 0 100,0 159 5.772
Kızılcahamam 24.947 -0,30 1 109 24.947 0 0 100,0 1.623 15
Mamak 637.935 2,06 1 66 637.935 0 0 100,0 321 1.987
Nallıhan 28.621 -0,35 1 82 28.621 0 0 100,0 2.079 14
Polatlı 124.464 1,67 1 95 124.464 0 0 100,0 3.618 34
Pursaklar 142.317 3,27 1 21 142.317 0 0 100,0 169 842
Sincan 524.222 1,33 1 59 524.222 0 0 100,0 880 596
Şereflikoçhisar 33.599 0,54 1 63 33.599 0 0 100,0 2.155 16
Yenimahalle 659.603 2,34 1 57 659.603 0 0 100,0 219 3.012
ANKARA 5.445.026 1,84 25 1.433 5.445.026 0 0 25.632 212

Yerləşmə

İqtisadiyyat

Sənaye

Kənd təsərrüfatı, heyvandarlıq və meşəçilik

Enerji

Dağ-qazma

Mədəniyyət

Muzeylər

Əsas məqalə:

[[Şəkil:Resim ve Heykel Müzesi Ankara.jpg|thumb|left|180px|Mustafa Kamal Atatürkün əmrləri ilə memar Arif Hikmət Qoyunoğlu tərəfindən layihələşdirilən və 1927-ci ildə tikilən Ankara Dövlət Rəsm və Heykəl muzeyi. [[Şəkil:Ataturk's Mausoleum (6225341313).jpg|thumb|200px|Anıtqəbir. Bu muzeydə Mustafa Kamal Atatürkün abidə məzarı var. 1666-cı ildə Türkiyə Cümhuriyyətinin dördüncü prezidenti, Milli Birlik Komitəsinin rəhbəri Camal GürsəlTürkiyənin ilk baş naziri, ikinci prezident İsmət İnönü burada dəfn edilib.]]

Arxeoloji sahələr

Rəqslər

Mətbəx

Şənliklər

Ləhçəsi

Turizm

İdman

Əsas məqalə:

Futbol

İlin Super Liqasında iki komanda var: "Gənclərbirliyi" və "Osmanlıspor". İlin komandalarından "Ankaragücü MKE" və "Gənclərbirliyi" 19.209 nəfərlik Ankara 19 may stadionunu, "Osmanlıspor" isə 20 min nəfərlik Osmanlı stadionunu istifadə edir. "Ankaragücü MKE", "Hacəttəpəspor", "Keçirörengücü", "Buqsaşspor" II liqada yer alır.

Basketbol

 
Ankara Arena

İl mərkəzi, İstanbulda təşkil edilən 1959 Avropa Basketbol Çempionatından sonra, 2001-ci ildə Türkiyədə təşkil edilən ikinci Avropa Basketbol Çempionatına ev sahibliyi etmişdir. Bu çempionatda Türkiyə milli basketbol komandası Yuqoslaviyadan sonra ikinci yerdə olmuşdur. İldə olan basketbol komandaları, Türkiyə Basketbol Liqasında "TED Ankara kollecləri" və "Türk Telekom", Türkiyə Qadınlar Basketbol Liqasında "Çankaya Universiteti İdman Kulubu"-dur. Bu komandalardan biri olan "Türk Telekom", üç dəfə Prezident kubokunu, iki dəfə Türkiyə kubokunu qazanmışdır.2010-cu ildə tikilən, Ankara Arena Çoxməqsədli Basketbol Kompleksi 2010 Dünya Basketbol Çempionatına ev sahibliyi etmişdir.

Voleybol

2017-ci ildə keçirilən Çempionlar kubokunda kişilərdən ikinci yeri "Xalqbank" tutmuşdur. 2016-2017 mövsümündə kişilər arasında keçirilən Voley kubokunda "Xalqbank" ikinci yeri tutmuşdur. 2017-2018 mövsümündə Voley kubokunda kişilərdən çempion "Xalqbank", ikincisi isə "Maliyyə lotereyası" olmuşdur.

Digər idmanlar

Ankara Gənclər və İdman Nazirliyi, hər il müxtəlif idman fəaliyyətləri təşkil edir. Atletika, gimnastika, velosiped, buz, qılıncoynatma, cüdo, taekvondo, karate, həndbol, at sürmə, güləş, üzgüçülük üçün şəhər mərkəzində müxtəlif imkanlar mövcuddur. Almadağda xizək, digər məhəllələrdə də idman zalları var. Beynəlxalq "Yaşar Doğu Güləş Çempionatı" hər il Ankarada təşkil edilir.

İdarə

İnzibati bölgüsü

İnzibati tarixi

Yerli hökumət

Hərbi quruluş

Təhsil

Universitetlər

Texnologiya və elm

İnfrastruktur

Nəqliyyat

Şəhərdə ictimai nəqliyyat

Səhiyyə

Su qaynaqları

Yaşıl sahələr, əyləncə parkları, istirahət zonaları

Qardaş şəhərləri

 
İzmir prospektində yerləşən və 2003-cü ildəki qardaş şəhərləri göstərən abidə.

Ankaranın 40 ədəd qardaş şəhəri var. 2003-cü ildən İzmir prospektində Ankanın qardaş şəhərləri üçün abidə var.

Afrika

Amerika

Asiya

Avropa

Ədəbiyyat

  • Küçük Asya'nın Bin Yüzü (Türkçe). Ankara: Dost Yayınları. ISBN 975-298-173-9.
  • Ankara, Başkentin Tarihi, Arkeolojisi, Mimarisi (Türkçe). Ankara Enstitüsü Vakfı Yayınları. ISBN 975-95848-3-2.
  • Sargın, Haluk. Antik Ankara (Türkçe). ISBN 975-288-886-0.
  • Hengirmen, Mehmet. Turistik Ankara. ISBN 975-320-123-0.
  • Erdoğan, Abdülkerim (2007). Tarih İçinde Ankara (Türkçe). Ankara: SFN. ISBN 9944-473-07-3.
  • "." Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica Inc.

İstinadlar

  1. . 2 iyun 2015 tarixində . İstifadə tarixi: 20 may 2018.
  2. . 4 dekabr 2015 tarixində . İstifadə tarixi: 20 may 2018.
  3. . 5 dekabr 2015 tarixində . İstifadə tarixi: 20 may 2018.
  4. . 28 avqust 2004 tarixində . İstifadə tarixi: 20 may 2018.
  5. . 24 sentyabr 2009 tarixində . İstifadə tarixi: 20 may 2018.
  6. . 21 sentyabr 2015 tarixində . İstifadə tarixi: 20 may 2018.
  7. . 7 noyabr 2011 tarixində . İstifadə tarixi: 20 may 2018.
  8. . 7 noyabr 2011 tarixində . İstifadə tarixi: 20 may 2018.
  9. (Türkçe). Ankara Büyükşehir Belediyesi. 23 sentyabr 2011 tarixində . İstifadə tarixi: 20 may 2018.
  10. . 29 oktyabr 2012 tarixində . İstifadə tarixi: 20 may 2018.
  11. . 1 iyun 2013 tarixində . İstifadə tarixi: 20 may 2018.
  12. . 29 oktyabr 2012 tarixində . İstifadə tarixi: 20 may 2018.
  13. (Türkçe). Zaman Gazetesi. 21 avqust 2011 tarixində . İstifadə tarixi: 20 may 2018.
  14. (Türkçe). Ankara Büyükşehir Belediyesi. 8 oktyabr 2011 tarixində . İstifadə tarixi: 20 may 2018.
  15. . Beijing Municipal Government. 7 may 2015 tarixində . İstifadə tarixi: 20 may 2018.
  16. Ankara Büyükşehir Belediyesi . 1 iyun 2013 tarixində . İstifadə tarixi: 20 may 2018.
  17. . The department of protocol and international relations of Minsk City Executive Committee (8 dekabr 2008). 30 avqust 2009 tarixində . İstifadə tarixi: 20 may 2018.
  18. . Ankara Büyükşehir Belediyesi (27). 29 oktyabr 2012 tarixində . İstifadə tarixi: 20 may 2018.

Xarici keçidlər

Vikianbarda Ankara ilə əlaqəli mediafayllar var.

Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar

Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2oo4-2o18