Vikipediya ?

Toxtamış

Toxtamış tam adı Nasırəddin Toxtamış xan (1342?-1405-08?, Tümen yaxını, Qərbi Sibir), 1380-96-cı illər arasında Qızıl Orda xanı. Ağ Orda və xanlıqlarını Qızıl Orda dövləti altında birləşdirmişdir. Çingiz xanın ən kiçik nəvəsi Orda xanın soyundan gəlir.

Toxtamış xan Tuy Xoca oğlu
Тохтамышхаан
Facial Chronicle - b.10, p.049 - Tokhtamysh at Moscow.jpg
bayraq Qızıl Ordanın XXXII xanı
1380 — 1395
Sələfi Qiyasəddin Xaqanbəy xan/Urus xan
Xələfi Timur Qutluq xan
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi bilinmir
Vəfat tarixi 1406(1406-İfadə xətası: "{" punktuasiyasının tanınmayan simvolu.-{{{3}}})
Vəfat yeri
Sülalə Borucigin
Milliyyəti Monqol
Atası Tuy Xoca
Anası ?
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Mündəricat

Hakimiyyəti

 
Vasili Smirnovun Toxtamışın Moskovanın mühasirəsi adlı tablosu

Cuçi xanin oğullarından Toğay Teymur xan soyundan gələn hakimi Tuy Xocanın oğludur. Ağ Orda hökmdarı Urus xan atasını öldürdüncə Səmərqəndə gedərək Əmir Teymura sığındı (1375). Teymurdan aldığı dəstəklə 1375-ci ildən başlayaraq öncə Ağ Orda hökmdarı Timur Məliki məğlub edərək hakim oldu. Mamay xanın Kulikovo döyüşündə məğlub olmasından istifadə Toxtamış özünü xan elan edərək Ağ Orda ilə Qızıl Ordanı birləşdirdi. 1382-ci ildə Moskvanı yandıran Toxtamış rusların bir daha güclənməsinin qarşısını aldı. Litvayacan uzanan dövlətin hakimi oldu.

Toxtamış-Teymur savaşları

Bu uğurlardan sonra Qızıl Orda dövlətini əvvəlki sərhədlərinə qovuşdurmaq məqsədiylə Teymura bağlı olan Xarəzmi geri istədi. Bu istəyi onun Teymurla aralarının pisləşməsinə səbəb oldu. 1387-ci ildə 50000 əsgərlə Azərbaycana hücuma keçdi. 200.000 əsirlə geri qayıtdı. 1387-ci ildə, Teymurun çıxdığı qərb səfərindən yararlanaraq onun oğlu Ömər Şeyxi məğlub edib bütün Mavəraünnəhri yağmaladı. Ancaq ağır keçən qışa görə qayıtmağa məcbur oldu. Toxtamış, sultanı elçiler göndərərək Teymura qarşı onunla ittifaq bağladı. Əmir Teymur həmin il Qızıl Ordaya hücum edərək Timur Qutluq xanı taxta gətirdi.

Hakimiyyət uğrunda müharibə

Toxtamış xan hakimiyyətə qayıtmaq üçün kömək aldı. 1399-cu ildə məğlub olaraq qaçdı. Timur Qutluq xanEdigey Qızıl Ordanın hakimiyyətini ələ aldılar. Toxtamış isə 1406-cı ildə öldürüldü. O ilə pul buraxan son hökmdardır.

Ailəsi

Toxtamış xan Edigeyin bacısı ilə evlənmişdi. Övladları:

1380-ci ildə isə Mamay xanın dul arvadı Tulunbəy xanım ilə evlənmişdi.

Xarici keçidlər

Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar

Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2019