Tetrastes sewerzowi — Qırqovullar fəsiləsinin Qarabağır cinsinin Tetralar tribasına aid quş növü.
| Tetrastes sewerzowi | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||
| Elmi təsnifat | ||||||||
|
XƏTA: parent və rang parametrlərini doldurmaq lazımdır.
???: Tetrastes sewerzowi |
||||||||
| Beynəlxalq elmi adı | ||||||||
| ||||||||
Tetrastes sewerzowi ilk dəfə 1876-cı ildə Nikolay Prjevalski tərəfindən kəşf edilmiş və təsvir edilmişdir. Tetrastes sewerzowi yalnız Çində rast gəlinir və Çinin "Qırmızı Məlumat Kitabı" tərəfindən təhlükə altında olan növ kimi qəbul edilir.[3] Quş, rus tədqiqatçısı və təbiətşünası Nikolay Alekseyeviç Severtzovun şərəfinə adlandırılmışdır.[4]
Dişilərin orta çəkisi 270–407 qram, erkəklərin isə 279–390 qram arasındadır. Dişilərin orta bədən uzunluğu 327–384 mm erkəklərin isə 355–403 mm olur ki, bu da onu kəkliklərin ən kiçik növü edir. Tetrastes sewerzowi əsasən qəhvəyi rəngdədir, qarın hissələrində çoxlu ağ və qara naxışlar var. Erkəklərin çənəsində qara ləkə var, dişilərdə isə bu ləkə yoxdur. Tetrastes sewerzowi Tetrastes bonasiaya bənzəyir, lakin lələk rəngləri və naxışları bəzi fərqlərə malikdir. Həm erkək, həm də dişi fərdlərin gözləri üstündə qırmızı ibik var, lakin bu ibik erkəklərdə daha qabarıqdır.[5]
Bütün kəkliklər "Phasianidae" fəsiləsinə aiddir ki, bu fəsiləyə həmçinin qırqovullar və hind toyuqları da daxildir. Müxtəlif mənbələr Tetrastes sewerzowi ya "Tetrastes" cinsinə (qoz kəkliyi ilə birlikdə), ya da "Bonasa" cinsinə aid edir və bu cinslərin filogenetik əlaqələri ilə bağlı hələ də qeyri-müəyyənliklər var.
Tetrastes sewerzowi qış aylarında əsasən söyüd ağaclarının (Salix spp.) tumurcuqları və budaqları ilə qidalanır. Çoxalma mövsümündə erkəklər əsasən söyüdlə qidalanmağa davam edir, dişilər isə yumurta qoymaq üçün lazım olan qida və enerjini artırmaq üçün qara şam (Picea asperata) toxumları, onurğasızlar və otlarla qidalanır.[6]
Tetrastes sewerzowinin çoxalma mövsümü mart və may ayları arasında başlayır. Erkəklər dişilərdən daha tez çoxalma ərazilərinə qayıdır və səs çıxararaq və nümayişlərlə ərazilərini qoruyur. Erkəklər cütləşmək üçün bir-biri ilə rəqabət aparmalıdır, çünki populyasiyada dişilərdən daha çox erkək var. Dişi cütləşdikdən sonra cütlük çoxalma mövsümünün sonuna qədər erkəyin ərazisində birlikdə yaşayır. Çoxalma mövsümündə dişilərin çəkisi artır, erkəklərin isə azalır.
Çində təhlükə altında olan növ kimi qəbul edilir. Populyasiya illər ərzində azalmaqdadır. Bu azalmanın əsas səbəbi meşələrin qırılması və yaşayış mühitinin parçalanmasıdır. Hazırda Çində populyasiyanı sabitləşdirmək üçün meşə qırılmasının azaldılması kimi tədbirlər görülür. Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Birliyi (IUCN) Tetrastes sewerzowini "Təhlükəyə Yaxın" kimi qiymətləndirib.[7]
- ↑ Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2005.
- ↑ IOC World Bird List Version 6.3. 2016. doi:10.14344/IOC.ML.6.3
- ↑ Sun, Yue-Hua. "Distribution and status of the Chinese grouse Bonasa sewerzowi". Wildlife Biology (ingilis). 6 (4). 2000: 271–275. doi:10.2981/wlb.2000.026. ISSN 1903-220X.
- ↑ Sun, Yue-Hua; Fang, Yun; Swenson, Jon E.; Klaus, Siegfried; Zheng, Guang-Mei. "Morphometrics of the Chinese grouse Bonasa sewerzowi". Journal of Ornithology (ingilis). 146 (1). 2005: 24–26. Bibcode:2005JOrni.146...24S. doi:10.1007/s10336-004-0046-5. ISSN 2193-7206.
- ↑ Sun, Yue-Hua; Fang, Yun. "Chinese Grouse (Bonasa sewerzowi): its natural history, behavior and conservation". Avian Research (ingilis). 1 (3). 2010: 215–220. Bibcode:2010AvRes...1..215S. doi:10.5122/cbirds.2010.0015. ISSN 2055-6187.
- ↑ Lockwood, W B. The Oxford Dictionary of British Bird Names. OUP. 1993. ISBN 978-0198661962.
- ↑ BirdLife International. "Bonasa sewerzowi". IUCN Red List of Threatened Species. 2017. 2017: e.T22679497A119421341. doi:10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T22679497A119421341.en.