Vikipediya ?

Türk Şurası — Vikipediya

Türk Şurası və ya Türk Keneşi (qaz. Түркі кеңесі, qırğ. Түрк кеңеши, türk. Türk Keneşi, ing. Turkic Council) — 3 oktyabr Naxçıvanda imzalanan Naxçıvan müqaviləsi ilə Azərbaycan, Qazaxıstan, QırğızıstanTürkiyə arsında qurulmuş olan beynəlxalq təşkilatdır.

Türk Şurası
Türk Şurası (Azərbaycan dili)
Түркі кеңесі (Qazax dili)
Түрк кеңеши (Qırğız dili)
Türk Keneşi (Türk dili)
Turkish Council (İngilis dili)
Turkkon emblem.svg
Flag of the Turkic Council.svg
Conseilturcique.svg
     Türk Şurasının üzvləri     Ola biləcək üzv (Türkmənistan)     Şimali Kipr Türk Respublikası
Yaranma tarixi 3 oktyabr 2009
Rəsmi dili Azərbaycan dili, Qazax dili, Qırğız dili, Türk dili, İngilis dili
Mərkəzi
Sədri Bağdad Amreyev
Üzvləri Azərbaycan Azərbaycan
Türkiyə Türkiyə
Qazaxıstan Qazaxıstan
Qırğızıstan Qırğızıstan
Özbəkistan Özbəkistan
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Özbəkistan 30 aprel 2018-ci ildə şuraya qatılma niyyətin olduğunu açıqlamış və 14 sentyabr 2019-cu ildə də Türk Keneşinə üzv olmuşdur.Bu əməkdaşlıq şurasının qurulması fikri ilk dəfə 2006-cı ildə Qazaxıstan prezidenti Nursultan Nazarbayev tərəfindən təklif edilmişdir. 24 may 2019-cu il tarixində Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın təklifi və şura üzvlərinin razılığı ilə Nusultan Nazarbayev Türk Şurasının ömürlük fəxri rəhbəri ünvanını almışdır. 2018-ci ilin sonlarından bu yana Macarıstan müşahidəçi dövlətdir və yaxın zamanda Türk Şurasına tam üzvlük tələbini etməsi gözlənilir.

Təməlləri 1992-ci ildən bu yana müəyyən fasilələrlə toplanan Türkcə Danışan ölkələr Zirvəsinə dayanna şuranın qurumsal mərkəzləri İstanbul (ümumi katiblik), Bakı (parlamentar assambleyası) və Nur-Sultandır (Türk Akademiyası)

Orqanlar

Türk Şurasının üç mərkəzi vardır. Bunlar İstanbul, BakıNur-Sultandır. İstanbul ümumi katibliyinin, Bakı palamentar assambleyanın, Nur-Sultan isə Türk Akademiyasının mərkəzidir.

  • Ümumi Katiblik (İstanbul)
    • Dövlət Rəhbərləri Şurası
    • Xarici İşlər Nazirləri Şurası
    • Təcrübəli Məmurlar Şurası
    • Ağsaqqallar Şurası
  • Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti Təşkilatı (TÜRKSOY) (Ankara)
  • Türk Parlamenterlər Assambleyası (TÜRKPA) (Bakı)
  • Türk Akademiyası (Nur-Sultan)
  • Türk Kültür və Miras Vəqfi (Bakı)
  • Türk Ticarət və Sənaye Otağı (İstanbul)
  • Türk İş Şurasl
  • Köçəri Mədəniyyət Mərkəzi (Bişkek)

Ölkələrin dövlət rəhbərləri ildə bir dəfə rəsmi, bir dəfə də qeyri-rəsmi olaraq müxtəlif şəhərlərdə toplanırlar. Bundan əlavə, üzv ölkələrin xarici işlər nazirləri və bürökratları da il ərzində davamlı olaraq iclasla keçirirlər. Məclis rəhbərləri və heyətləri də Bakıda toplanır.

Azərbaycan, Qazaxıstan, QırğızıstanTürkiyə dövlət rəhbərləri tərəfindən ümumu katib seçilən türkiyəli diplomat Xəlil Akınçı bu vəzifəni sentyabr 2010, sentyabr 2014 tarixləri arasında icra etmişdir. Bundan sonra rəhbərliyi Ramil Həsənov yerinə yetirmiş, onu vəzifədə Bağdad Amreyev əvəzləmişdir.

Bayraq

22 avqust 2012-ci ildə Bişkekdə təşkil olunan Türk Keneşinin II zirvə görüşündə qəbul edilmişdir. 12 oktyabr 2012-ci ildə isə İstanbulda üzv ölkələrin bayraqları ilə birlikdə Qazaxıstanın dövlət rəhbəri Nursultan Nazarbayev və Türkiyə prezidenti Abdullah Gül tərəfindən dalğalandırılmışdır.

Bayrağın dizaynı üzv ölkələrin bayraqlarında olan ünsürlərin bir araya gətirilməsi ilə yaradılmışdır. Azərbaycan bayrağının ulduzu, Qazaxıstan bayrağının rəngi, Qırğızıstan bayrağının günəşi və Türkiyə bayrağının ayparasından istifadə edilmişdir.

Əsas üzvlər

Ölkə Əhali (2018) Sahə (km²) Ümumi Daxili Məhsul (nominal) (2018) Kişi başına GSYİH
(nominal) (2018)
Kişi başına Ümumi Daxili Məhsul
(nominal) (2019)
  Azərbaycan 9,898,085 86,600 $46,940 milyar $4,721 $11,674
  Qazaxıstan 18,272,400 2,724,900 $170,539 milyar $9,331 $20,609
  Qırğızıstan 6,389,000 199,900 $8,093 milyar $1,281 $1,898
  Özbəkistan 33,254,000 447,400 $50,500 milyar $1,532
  Türkiyə 82,003,882 783,562 $766,509 milyar $9,311 $13,301
  Türk Şurası 149,817,367 4,242,362 $1,042,581 milyar $7,047 $13,718

Müşahidə edən ölkələr

Ölkə Əhali (2018) Sahə (km²) Ümumi daxili məhsul (nominal)
(2018)
Kişi başına Ümumi daxili məhsul
(nominal) (2018)
  Macarıstan 9,771,000 93,030 $163,541 milyar $16,723
Ümumi 9,771,000 93,030 $163,541 milyard $16,723

Zirvə Toplantıları

Türk Dili Danışan Ölkələr Zirvələri (1992-2010)
Tarix Ev Sahibi Ölkə Ev Sahibi Şəhər Ev Sahibi Lider Qeydlər
1. 30 Oktyabr 1992 Türkiyə   Türkiyə Ankara Turqut Özal
12 İyul 1993 Qazaxıstan   Qazaxıstan Almatı Nursultan Nazarbayev Almatı Razılaşması: TÜRKSOY 'un quruluşu
2. 18 Oktyabr 1994 Türkiyə   Türkiyə İstanbul Süleyman Dəmirəl
3. 28 Avqust 1995 Qırğızıstan   Qırğızıstan Bişkek Əsgər Akayev
4. 21 Oktyabr 1996 Özbəkistan   Özbəkistan Daşkənd İslam Kərimov
5. 9 İyun 1998 Qazaxıstan   Qazaxıstan Astana Nursultan Nazarbayev
6. 8 Aprel 2000 Azərbaycan   Azərbaycan Bakı Heydər Əliyev
7. 26 Aprel 2001 Türkiyə   Türkiyə İstanbul Əhməd Necdət Sezər
8. 17 Noyabr 2006 Türkiyə   Türkiyə Antalya Əhməd Necdət Sezər
21 Noyabr 2008 Türkiyə   Türkiyə İstanbul Abdullah Gül İstanbul Andlaşması: Türk PA 'nın quruluşu
9. 3 Oktyabr 2009 Azərbaycan   Azərbaycan Naxçıvan İlham Əliyev Naxçıvan Sazişi: Türk Şurasının quruluşu
10. 15 Sentyabr 2010 Türkiyə   Türkiyə İstanbul Abdullah Gül
Türk Şurası Zirvələri (2011-bu gün)
Tarix Ev Sahibi Ölkə Ev Sahibi Şəhər Ev Sahibi Lider Mövzu
20-21 Oktyabr 2011 Qazaxıstan   Qazaxıstan Almatı Nursultan Nazarbayev İqtisadi və Ticarət Əməkdaşlıq
22-23 Avqust 2012 Qırğızıstan   Qırğızıstan Bişkek Almazbek Atambayev Təhsil, Elm və Mədəniyyət Əməkdaşlıq
15-16 Avqust 2013 Azərbaycan   Azərbaycan Qəbələ İlham Əliyev Nəqliyyat Əməkdaşlıq
4-5 İyun 2014 Türkiyə   Türkiyə Bodrum Abdullah Gül Turizm Əməkdaşlıq
10-11 Sentyabr 2015 Qazaxıstan   Qazaxıstan Astana Nursultan Nazarbayev Medya ve Enformasyon İşbirliği

Baş Katibləri

No. Ad Ölkə Vəzifəyə gəlib Vəzifədən gedib
1   3 oktyabr 2009 16 iyul 2014
2   16 iyul 2014 3 iyul 2018
3 Bağdad Amreyev   3 iyul 2018 -

Həmçinin bax

İstinadlar

  1.  (türk.)
  2. . Turkic Council. İstifadə tarixi: 2018-05-01.
  3. . qha.com. 28 iyun 2020 tarixində arxivləşdirilib.

Xarici keçidlər

Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar

Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2019