Vikipediya ?

Siyəzən rayonu
Disambig.svg Bu məqalə Siyəzən rayonu haqqındadır. Şəhər üçün Siyəzən səhifəsinə baxın.

Siyəzən rayonuAzərbaycan Respublikasında inzibati – ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Siyəzən şəhəridir.

Rayon
Siyəzən

40°59′ şm. e. 49°11′ ş. u.


Ölkə
Daxildir Quba-Xaçmaz
İnzibati mərkəz Siyəzən
Tarixi və coğrafiyası
Yaradılıb 11 fevral 1940
Sahəsi 738.4 km²
Hündürlük
183 m
Əhalisi
Əhalisi 40 500 nəfər
Rəqəmsal identifikator
ISO kodu AZ-SIY
Telefon kodu 994 23
Poçt indeksi AZ 5300
Avtomobil nömrəsi 53
Siyəzən xəritədə
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Mündəricat

Tarixi

Siyəzən rayonu 11 fevral 1940 -cı ildə yaradılıb. 1959-cu ildə ləğv edilərək Dəvəçi rayonunun (indiki Şabran) tərkibinə verilmişdir. 1992-ci ildə Siyəzən yenidən ayrı rayon olmuşdur. Dəvəçi rayonundan ayrıldıqdan sonra Siyəzənin qədim kəndləri Ağbaş və Qalaalti sanatoriyasi Şabran rayonuna qalmışdir Rayonun ümumi sahəsi 0,738 min kv. km-dir.

Coğrafi mövqeyi

Siyəzən rayonu Azərbaycanın şimalında, Böyük Qafqaz dağları ilə Xəzər sahilində olan Samur-Dəvəçi ovalığında yerləşir. Ovalığın cənub-şərqində yarımsəhra landşaftı, dağətəyi hissələrdə isə boz-çəmən, şabalıdı-qəhvəyi, qismən qara torpaqlar yerləşməklə, meşə-çəmən landşaftı xarakterikdir. Ərazisi əsasən neft və təbii qaz, həmçinin əhəng daşı, çınqıl, gil və s. təbii ehtiyatlarla zəngindir. Siyəzən rayonunun ərazisindən respublika əhəmiyyətli avtomobil və dəmir yolları keçir. Bakı-Quba magistral avtomobil yolunun 40 kilometri, Bakı-Mahaçqala dəmir yolunun isə 47 kilometri rayon ərazisinə düşür. Rayon ərazisində 4 dəmir yolu stansiyası fəaliyyət göstərir. Bunlar Qızıl-Burun, Zarat, Siyəzən, Gil-gilçay dəmir yolu stansiyalarıdır.

İqlimi

Rayonda ovalıq və dağətəyi zonalarda yarımsəhra və quru çöl iqlimi, alçaq dağlıq sahələrdə yayı quraq keçən mülayim isti iqlim hakimdir. Havanınorta temperaturu yanvarda 1,5 °C, iyulda 23-25 °C-dir. Yay isti və quraq keçir. Yağıntıların illik miqdarı 200–400 mm arasında dəyişir. Rayon ərazisindən axan Gilgil və Ata çayları Xəzər dənizinə tökülür.

Əhalisi

Siyəzən rayonunun əhalisi 40,5 min nəfərdir (1 yanvar, 2015). Əhalinin orta sıxlığı hər kv. km-ə 55 nəfər (1 yanvar, 2011) düşür. Rayonun kənd əhalisi (33,39%) şəhər əhalisinə (65,61%) nisbətən azdır (13-22 aprel, 2009 s.a. əsasən). Ümumi əhalinin isə 49,8%-ni kişilər, 50,2%-ni qadınlar təşkil edir. 2009-cu il siyahıya almasına görə əhali əsasən azərbaycanlılardan ibarətdir, həmçinin rayonda ləzgilər, ruslar, türklər, tatar, ukraynalılar və digər millətlərin nümayəndələri də yaşayır.

Milli tərkib
Etnik qrup 2009 s.a.
Cəmi 40500
azərbaycanlı 27 343
ləzgi 150
rus 71
Tat 11.254
tatar 7
ukraynalı 3
digər 164

Görkəmli şəxsləri

  • Füzuli Hacıyev — Siyəzən və Lerik rayonlarının keçmiş icra başçısı, tarix elmləri namizədi.
  • Namiq Abdullayev — yazıçı.
  • Bəybala Xutkar oğlu Abbasov — tibb elmləri doktoru, professor.
  • PRoMete - Pərviz Ramiz oğlu İsaqov (15 iyun 1986, Siyəzən, Azərbaycan), PRoMete ləqəbilə tanınan Azərbaycanlı reper və prodüser.
  • Elçin Mayılov sambo üzrə dünya çempionu, Siyəzən rayonunda anadan olub boya başa çatıb Siyəzən sambo məktəbinin yetirməsidir.

İqtisadi xarakteristikası

Siyəzən rayonunun iqtisadiyyatının əsasını neft və qazçıxarma sənayesi təşkil edir. Rayonun ümumi məhsul buraxılışı 2005-ci ildə 39,3 mln manat olmuşdur. Rayonda pərakəndə əmtəə dövriyyəsi isə 12.7 mln manatdır. Həmçinin rayonda 2005-ci ildə 11,7 mln manat dəyərində sənaye məhsulu istehsal olunmuşdur. Kənd təsərrüfatında isə taxılçılıq, heyvandarlıq və tərəvəzçilik mühüm yer tutur. 2005-ci ildə 21,6 mln manat dəyərində kənd təsərrüfatı məhsulları istehsal olunmuşdur ki, onun da çox hissəsi heyvandarlığın (92,7%) payına düşür. Son illər rayonda quşçuluq daha yaxşı inkişaf etmiş sahələrdən hesab olunur. Hazırda rayon ərazisində "Siyəzən-Broyler" ATSC fəaliyyət göstərir.

Mədəniyyət, təhsil və səhiyyə müəssisələri

Siyəzən seherinde 6 orta tam mekteb 1 internat mektebi 1 usaq gencler idman mektebi 've 1 musiqi mektebi vardir. Siyezen seherinde Merkezi xestexana diaqnostika merkezi( regional)merkezi polikninika usaq xestexanasi faliyet gosterir

Maddi-mədəni irsi

Dünya əhəmiyyətli abidələr:

  1. Beşbarmaq paralel müdafiə səddi (IV-VII əsrlər) — Bu istehkam Beşbarmaq dağının ətəklərindən Xəzər dənizinə qədər uzanırdı. Səddin bir hissəsi qalıb. Dağın ətəyində daşlardan, düzənlikdə iri çiy kərpicdən sədd bir-birindən 200 m. aralı iki divardan ibarət idi.
  2. Gilgilçay müdafiə istehkamlar kompleksi (V əsr) — Abidə Siyəzən rayonunun Yenikənd, Kolanı, Eynibulaq, Daşlı Calğan, Qala-altı kəndlərindən keçərək Çıraq qala ilə birləşir.

Ölkə və yerli əhəmiyyətli abidələr:

  1. Pir Xəlil türbəsi (XVIII əsr) — Gil-Gilçay qəsəbəsində yerləşir. Hazırki dövrə qədər salamat qalmışdır.
  2. Qala qalıqları – Dindar qalası (orta əsrlər) — Sədan kəndindən təxminən 3 km qərbdə dağın zirvəsində yerləşir. Bu qalanın bürclərindən birinin yalnız qalıqları qalmışdır.
  3. Şeyx Heydər türbəsi (XV əsr) — qədim Şıxlar kəndinin qalıqlarından qərbdə kənd qəbiristanlığının içərisindədir. Türbə uçulub dağılmışdır.
  4. Karvansaray qalıqları (XV-XVII əsrlər) — Bakı-Dəvəçi şosse yolunun 87 km. sağ tərəfində yerləşir.
  5. Şəhərgah (orta əsrlər) — Siyəzən şəhərinin şimal hissəsində yerləşir.
  6. Su ovdanı (1906) — Zarat kəndinin yaxınlığında yerləşir.
  7. Daş mağara — Dib kəndində yerləşir.
  8. Dəmiryol vağzalı (1898) — Gil-Gilçay stansiyası.
  9. Dəmiryol vağzalı (1913) — Zarat stansiyası.
  10. Su kəməri (1906) — Siyəzən şəhərinin yaxınlığında yerləşir.
  11. Dəmiryol vağzalı (1913) — Qızılburun stansiyası.
  12. Su anbarı (1913) — Qızılburun stansiyasının yaxınlığında yerləşir.

Xatirə abidələri:

  1. Cəfər Cabbarlının heykəli.
  2. Mikayıl Müşviqin heykəli.
  3. "1941-1945" abidə kompleksi.
  4. "20 Yanvar" abidə kompleksi.
  5. "Neftçi şəhidlər" abidə kompleksi.
  6. Heyder Eliyev heykeli

Yerli media

"Çıraq" qəzeti rayonun yerli media, mətbuat orqanıdır. Evveller Siyezende Ciraqqala televiziyasi faliyet gosterib sonradan bezi sebeblerden televiziya faliyetin dayandirib

Şəkillər

Mənbə

İstinadlar

Vikianbarda Siyəzən rayonu ilə əlaqəli mediafayllar var.

  1. Ümumi məlumat. — Azərbaycan Respublikasının inzibati–ərazi vahidləri. — İnzibati kənd rayonları (01.01.2006), səhifə 12. // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. 25 cilddə. Məsul katib akademik T. M. Nağıyev. "Azərbaycan" cildi. Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi, 2007, 884 səhifə. ISBN 9789952441017
  2. Azərbaycan Dövlət Statistika Komitəsi :
Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar

Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2019