Sistrum

Sistrum — müəyyən səs tembrinə malik olmayan qədim zərb musiqi aləti.^[1][2]

Sistrum
Təsnifat	zərb aləti
Hornbostel–Zaks təsnifatı	112.112
Mənşə ölkəsi	Misir Yunanıstan
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Sistrum uzunsov nal və ya mötərizə formasında olan metal lövhədən ibarətdir və daha dar ucuna tutacağı bərkidilir. Müxtəlif ölçülü metal çubuqlar nalın yanlarındakı kiçik dəliklərdən keçirilir və ucları qarmaqlara bükülür. Metal çubuqların qarmaqlarına yerləşdirilmiş zillər və ya zənglər silkələndikdə cingiltili və ya cingiltili səs çıxarır.

Klassik musiqidə digər çınqıltılarla birlikdə bəzən istifadə olunur (məsələn, "Sevilya bərbəri" operasında). Jorj Bizenin "Karmen" operasında "Les tringles des sisstres" patriyasında bu formada səsləndirilib.^[3]

Qədim Misirdə sistrum dini yürüşlərdə və əsasən Hathor bütünə həsr olunmuş digər mərasimlərdə istifadə olunurdu. Bu, Yuxarı Misirin 7-ci nomunun simvolu idi və bu noma "Sistrum diyarı" da deyilirdi. Tanrı heykəlləri qarşısında sistrumları silkələyən qadın musiqiçilər sekhemyt adlanırdı. Bu titulu Mut və Nebet-Hetepet ilahələrinin şərəfinə keçirilən mərasimlərdə iştirak edən firon I Setinin həyat yoldaşı Tuya daşıyırdı. Sistrumlardan kahinlər də istifadə edə bilərdilər. Sistrumların dayaqları adətən insan üzlü pişik təsviri ilə bəzədilirdi, tutacaqlarında isə Hathor və pişik ilahəsi Bastın üzləri təsvir olunurdu. Hathorun əsas ziyarətgahında - Denderadakı məbədində nəhəng qızıl sistrum dayanırdı.^[4]

Qədim Misirdən sistrum Şumerə, Qədim Yunanıstana və daha sonra Qədim Romaya yayılıb. Plutarx ("İsis və Osiris haqqında") sistrumun sehrli bir rol oynadığını iddia edirdi. O, ölüm tanrısı Seti qorxutmaq və qovmaq üçün istifadə olunurdu.

XX əsrin əvvəllərinə qədər Misirdə və Həbəşistanda rast gəlinirdi.

İsgəndəriyyə və Efiopiya kilsələrinin ayinlərində büt aləti olaraq qalır.^[5]