Salmonella, Enterobacteriaceae ailəsinə aid çubuqşəkilli (bacillus) qram-mənfi bakteriya cinsidir . Salmonellaların məlum iki növü Salmonella enterica və Salmonella bongori- dir. S. enterica tip növüdür və daha sonra 2650-dən çox serotipi əhatə edən altı alt növə [1] [2] bölünür. [3] Salmonella, Amerikalı baytar cərrah Daniel Elmer Salmonun (1850-1914) adını daşıyır.
Salmonella növləri, hüceyrə diametri təxminən 0,7 ilə 1,5 μm , uzunluqları 2-5 μm və peritrix qamçıları olan
əsasən hərəkətli, spora əmələ gətirməyən enterobakteriadır (hüceyrə gövdəsinin hər tərəfində yerləşir və hərəkət etmələrinə imkan verir). [4]
Onlar kemotroflardır, enerjilərini üzvi mənbələrdən istifadə edərək oksidləşmə və reduksiya reaksiyalarından əldə edirlər. Onlar həmçinin fakultativ anaeroblardır, oksigen mövcud olduqda adenozin trifosfatı ("aerob şəkildə") əmələ gətirə və ya oksigen mövcud olmadıqda digər elektron qəbuledicilərindən və ya fermentasiyadan ("anaerob şəkildə") istifadə edə bilirlər. [4]
Salmonella növləri hüceyrədaxili patogenlərdir [5], bunlardan müəyyən serotiplər salmonellyoz kimi xəstəliklərə səbəb olur. İnfeksiyaların əksəriyyəti nəcislə çirklənmiş qidaların qəbulundan qaynaqlanır. Tifoid Salmonella serotipləri yalnız insanlar arasında ötürülür və qida yolu ilə keçən xəstəliklərə, eləcə də tif və paratif qızdırmasına səbəb olur. Tif qızdırması, tifoid Salmonella bakteriyalarının qan dövranına daxil olması, eləcə də bədənə yayılması, orqanlara daxil olması və endotoksinlərin (septik forma) ifraz etməsi nəticəsində yaranır. Bu, həyati təhlükə yaradan hipovolemik şoka və septik şoka səbəb ola bilər və antibiotiklər də daxil olmaqla intensiv terapiya tələb edir.
Qeyri-tifoid Salmonella serotipləri zoonotikdir:heyvandan insana və insandan insana ötürülə bilər. Onlar adətən yalnız mədə-bağırsaq traktına daxil olur və salmonellyoz xəstəliyinə səbəb olurlar ki, bu xəstəliyin simptomları antibiotiklər olmadan aradan qaldırıla bilər. Lakin, Səharaaltı Afrikada qeyri-tif Salmonella invaziv ola bilər və dərhal antibiotik müalicəsi tələb edən paratif qızdırmasına səbəb ola bilər. [6]
- ↑ Su LH, Chiu CH. "Salmonella: clinical importance and evolution of nomenclature". Chang Gung Medical Journal. 30 (3). 2007: 210–219. PMID 17760271.Su LH, Chiu CH (2007).
- ↑ Ryan MP, O'Dwyer J, Adley CC. "Evaluation of the Complex Nomenclature of the Clinically and Veterinary Significant Pathogen Salmonella". BioMed Research International. 2017. 2017. doi:10.1155/2017/3782182. PMC 5429938. PMID 28540296.Ryan MP, O'Dwyer J, Adley CC (2017).
- ↑ Gal-Mor O, Boyle EC, Grassl GA. "Same species, different diseases: how and why typhoidal and non-typhoidal Salmonella enterica serovars differ". Frontiers in Microbiology. 5. 2014: 391. doi:10.3389/fmicb.2014.00391. PMC 4120697. PMID 25136336.Gal-Mor O, Boyle EC, Grassl GA (2014).
- ↑ 1 2 Fàbrega A, Vila J. "Salmonella enterica serovar Typhimurium skills to succeed in the host: virulence and regulation". Clinical Microbiology Reviews. 26 (2). aprel 2013: 308–341. doi:10.1128/CMR.00066-12. PMC 3623383. PMID 23554419.
- ↑ Jantsch J, Chikkaballi D, Hensel M. "Cellular aspects of immunity to intracellular Salmonella enterica". Immunological Reviews. 240 (1). mart 2011: 185–195. doi:10.1111/j.1600-065X.2010.00981.x. PMID 21349094.Jantsch J, Chikkaballi D, Hensel M (March 2011).
- ↑ Sherris Medical Microbiology (4th). McGraw Hill. 2004. 362–8. ISBN 978-0-8385-8529-0.