Saami bubeni — Laplandiyamənşəli zərb musiqi aləti. O, buben ailəsinə daxildir. Saami bubeni Şimali Norveç, İsveç və Finlandiyada, eləcə də Rusiyanın Kola yarımadasında yerləşən Laplandiyanın yerli xalqı olan Samilərin dini musiqi alətidir. Samilərin etnik ənənəsində buben mərkəzi simvollardan biridir və əhəmiyyətli mədəni və müqəddəs əhəmiyyətə malikdir.[1][2]
| Saami bubeni | |
|---|---|
 | |
| Təsnifat | zərb musiqi aləti |
| Mənşə ölkəsi | Laplandiya |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Saami bubeninin iki əsas növü var, hər ikisi oval formadadır, qab şəkilli, membranın içi boş ağac çubuğunun üzərinə çəkildiyi və çərçivə tipi, membranın əyilmiş ağacın (adətən şam və ya küknar) nazik halqasının üzərinə çəkildiyi. Membran şimal maralı dərisindən hazırlanır.[3][4] Səthi müxtəlif işarələr və simvollardan ibarətdir. Onun üzərinə Sami tanrılarının və ruhlarının, şimal maralı və digər heyvanların, insanların, səma cisimlərinin, göllərin, çayların, tikililərin və digər obyektlərin təsvirlərindən ibarət qızılağac qabığından hazırlanmış qırmızı boya ilə mürəkkəb şəkillər çəkilmişdir. Beləliklə, Saami bubeni müxtəlif reallıq səviyyələrini birləşdirən Laplandiya dünyasının vizual-simvolik modeli kimi qəbul edilmişdir. Bu sahibinin və ailəsinin dünyagörüşünü, dini inanclarını, gündəlik təcrübələrini, iqtisadi təcrübələrini və adət-ənənələrini, təbiətlə münasibətlərini, eləcə də Sami qonşuları və digər mədəniyyətlərin nümayəndələri ilə münasibətlərini əks etdirirdi. Heç bir Saami bubeni eyni simvollara malik deyildi. Hər bir Saami bubeni sahibi simvolları fərdi olaraq seçirdi.[3]
- ↑ Anonymous 1723/1903
- ↑ Liv Helene Willumsen. Witches of the North: Scotland and Finnmark. Brill, 2013. ISBN 978-90-04-25291-2
- 1 2 Соловьёв, 2020
- ↑ Kjellström & Rydving, 1988
- Anonymous. (1723) [probably en:Thomas von Westen] "Underrettning om Rune-Bommens rette Brug iblandt Finnerne i Nordlandene og Finnmarken saaledes, som det har været af Fordum-Tiid". Printed in en:Just Qvigstad (ed.) Kildeskrifter til den lappiske mythologi; bind 1. Published in the series Det Kongelige Norske Videnskabers Selskabs skrifter 1903. (e-book). pp 65–68
- Birgitta Berglund. "Runebommer, noaider og misjonærer". In: Spor, nr 1, 2004 (pdf)
- Rune Blix Hagen. "Harmløs dissenter eller djevelsk trollmann? Trolldomsprosessen mot samen Anders Poulsen i 1692" In: Historisk tidsskrift; 2002; nr 2/3 (pdf)
- Rolf Kjellström & Håkan Rydving. Den samiska trumman. Nordiska museet, 1988. ISBN 91-7108-289-1
- Roald E. Kristensen. "Samisk religion". In: Guddommelig skjønnhet : kunst i religionene. By Geir Winje et al. Universitetsforlaget, 2012. ISBN 978-82-15-02012-9. Mostly a description of the patterns on the drum mentioned in en:The Nærøy manuscript
- Åsa Virdi Kroik. Hellre mista sitt huvud än lämna sin trumma. Föreningen Boska, 2007. ISBN 978-91-633-1020-1.
- Sunna Kuoljok and Anna Westman Kuhmunen. Betraktelser av en trumma. Ájtte museums venners småskrift, 2014. Mostly about this drum, which is kept at Ájtte since 2012
- Ernst Manker. Die lappische Zaubertrommel, eine ethnologische Monographie. 2 volumes.
- 1. Die Trommel als Denkmal materieller Kultur. Thule förlag, 1938 (en:Nordiska museets series Acta Lapponica; 1)
- 2. Die Trommel als Urkunde geistigen Lebens. Gebers förlag, 1950 (Nordiska museets series Acta Lapponica; 6)
- Hans Mebius. Bissie, studier i samisk religionshistoria. Jengel förlag, 2007. ISBN 91-88672-05-0
- Leif Pareli. "To kildeskrifter om Bindalstromma". In: Åarjel-saemieh; no 10. 2010.
- Brita Pollan. Samiske sjamaner: religion og helbredelse. Gyldendal, 1993. ISBN 82-05-21558-8. (ebook in bokhylla.no)
- Brita Pollan (ed). Noaidier, historier om samiske sjamaner. XXXIX, 268 p. Bokklubben, 2002. (Verdens Hellige Skrifter; #14). ISBN 82-525-5185-8
- Håkan Rydving. "Ett metodiskt problem och dess lösning: Att tolka sydsamiska trumfigurer med hjälp av trumman från Freavnantjahke". In: Njaarke: tjaalegh Harranen Giesieakademijeste. Edited by en:Maja Dunfjeld. Harran, 2007. ISBN 978-82-997763-0-1 (Skrifter fra Sommerakademiet på Harran; 1)
- The drum; in the web exhibition Sami Faith and Mythology, at the en:Várjjat Sámi Musea
- (швед.) Trumma; digitaltmuseum.se
- Type, origin and location of all surviving Sámi drums; old.no
- (швед.) Trumman; samer.se
- Sámi Drums – Then and Now, University of Texas