Qaralama:Araz Əşrəf oğlu Məmmədov

Araz Məmmədov 30 aprel 1976-cı ildə Naxçıvan şəhərində peşəkar hərbçi ailəsində dünyaya gəlib. 1995-ci ildə Türkiyə Respublikasının Ankara şəhərində yerləşən Quru Qoşunları Məktəbinə daxil olmuş, 1999-cu ildə həmin təhsil müəssisəsini bakalavr dərəcəsi ilə bitirərək "Sistem mühəndisi" ixtisasına yiyələnmişdir.^[1]

Ali hərbi təhsilini bitirdikdən sonra Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində müxtəlif məsul vəzifələrdə xidmət etmişdir. 2018-ci ildə hərbi xidməttən ehtiyata buraxılmışdır. Xidmətdən sonra Naxçıvan Dövlət Universitetinin nəzdindəki Naxçıvan Dövlət Texniki Kollecində müəllim kimi fəaliyyətə başlamışdır.^[2]

Araz Məmmədov tarixi hücum və müdafiə silahlarının qədim üsullarla bərpası.

Araz Məmmədov qədim silahsazlıq ənənələrini bərpa edərək tarixi döyüş silahlarının replikalarını hazırlayır.

Araz Məmmədov tarixi hücum və müdafiə silahlarının qədim üsullarla bərpası və replikalarının hazırlanması üzrə ixtisaslaşmışdır. Sənətkar poladın döyülməsi və suvarılması prosesində Naxçıvan diyarına məxsus unudulmuş qədim üsullardan (məsələn: "qoyun quyruğu" texnikası) istifadə edir.^[3]

Araz Məmmədovun hazırladığı sənət nümunələri Naxçıvan Muxtar Respublikasında keçirilən bir çox mədəniyyət tədbirlərində və festivallarda mütəmadi olaraq sərgilənmişdir. Sənətkarın qədim hərb sənəti ənənələrini yaşadan əl işləri yüksək bədii və tarixi əhəmiyyət kəsb edir.

Araz Məmmədovun hazırladığı sənət nümunələri Naxçıvan Muxtar Respublikasında keçirilən bir çox festivallarda və mədəniyyət tədbirlərində mütəmadi olaraq sərgilənmişdir. Sənətkarın xüsusi ustalıqla hazırladığı 9 ədəd hərb sənəti nümunəsi Naxçıvan Xan Sarayı Dövlət Tarix-Memarlıq Muzey Kompleksinin eksponatlar fonduna daxil edilmişdir. Bu eksponatlar aşağıdakılardır:^[4] Şeşpər; Əmut; Zincirli əmut; Döyüş baltası; Qılınc; Xəncər; Halqalı zirehli gödəkçə; Dəbilqə; Qalxan.

Bu eksponatlar muzeyin ekspozisiyasında naxışlı silahsazlıq və orta əsr hərb mədəniyyətinin müasir bərpası kimi vaxtaşırı nümayiş etdirilir.

Sənətkarın emalatxanasında qılınc, şəmşir, qəmə, xəncər və müdafiə təchizatları (qalxan, dəbilqə) hazırlanır. Hazırladığı nümunələrin üzərində milli naxışlar, oyma və şəbəkə sənətinin elementlərini tətbiq edir. Onun fəaliyyəti Azərbaycan Televiziyası (AzTV) və digər rəsmi media qurumları tərəfindən geniş işıqlandırılmışdır.^[5]

Araz Məmmədov müxtəlif dövri mətbuat orqanlarında və jurnallarda Azərbaycanın hərb tarixi, qədim silah nümunələri və onların istehsal texnologiyalarına dair silsilə məqalələrin müəllifidir.

Sənətkarın bu sahədəki çoxillik araşdırmalarının nəticəsi olan "Azərbaycan Xəncərinə Tarixi-Etnoqrafik Baxış" adlı kitabı 2026-cı ildə işıq üzü görmüşdür. Bu nəşr müəllifin ilk fundamental kitabı hesab olunur. Kitabın çapa hazırlanma prosesi və elmi əhəmiyyəti aşağıdakı faktlarla xarakterizə olunur:

• Tövsiyə: Naxçıvan Dövlət Universitetinin nəzdində fəaliyyət göstərən Naxçıvan Dövlət Texniki Kollecinin Pedaqoji şurasının 28 noyabr 2025-ci il tarixli iclasının qərarı ilə çapa tövsiyə edilmişdir.
• Nəşriyyat: Kitab 2026-cı ildə Naxçıvan Dövlət Universitetinin (NDU) nəşriyyatında çap olunmuşdur.
• Məzmun: Əsərdə Azərbaycan xəncərlərinin tarixi inkişaf yolu, onların hazırlanma texnikası və etnoqrafik xüsusiyyətləri elmi-praktik baxımdan təhlil edilir.