Vikipediya ?

Moldova

Moldova (rum. Moldova), rəsmi adı Moldova Respublikası (mold. Republica Moldova) — Avropanın cənub-şərqində dövlət. Şimalda, şərqdə və cənubda Ukrayna, qərbdə Rumıniya ilə həmsərhəddir. 1940-cı ildə SSRİ tərəfindən Rumıniyadan qoparılmış Bessarabiya torpaqlarında yaradılmış və SSRİ-nin tərkibinə müttəfiq respublika statusu ilə daxil edilmişdir. Moldovanın Dnestr çayından şərqdəki əraziləri 1991-ci ildən tanınmamış Dnestryanı Moldova Respublikasının nəzarətindədir.

Moldova Respublikası
mold. Republica Moldova
Moldova
Moldova gerbi
Gerbi
Himn: 
("Dilimiz")
Moldova xəritədə yeri
Paytaxt
və ən böyük şəhər
Kişinyov-720 min sakin(2014-cü il)
Rəsmi dillər Rumın dili
Etnik qruplar moldovanlar-78%,ukraynalılar-8,4%,ruslar-5,8%,qaqauzlar-4,4%,bolqarlar-1,9%
Dövlət başçıları
• Prezident
Nikolae Timofti[ 23.III.2012~ ]
• Baş nazir
Kirill Qaburiç
Yaranması
• Müstəqilliyin elanı
27 avqust 1991
Sahəsi
• Ümumi
33,846 km2 (13,068 sq mi) (140-cı yer)
• Su (%)
1,4
Əhali
• Təxmini  (2015)
4 080 min (129-cu yer)
• Siyahıya alma (5.X.2004)
3 938 679
• Sıxlıq
120/km2 (310.8/sq mi) (87-ci yer)
ÜDM (AQP) 2014 təxmini
• Ümumi
17,19 milyard (148-ci)
• Adambaşına
4 800 ()
Valyuta Moldova leyi (MDL, 92)
Saat qurşağı (UTC+2)
• Yay (DST)
 (UTC+3)
Telefon kodu 373
İnternet domeni .md

Mündəricat

Etimologiya

Moldovanın adı Moldova çayının adındandır. Moldova Knyazlığının 1359-cu ildə əsası qoyulanda bu çayın vadisi siyasi mərkəz idi.

Əhali

Vətəndaşlıq

  • 5-12 oktyabr 2004-cü il əhali siyahıyaalınmasına yekunlarına əsasən:
    Moldova əhalisinin ümumi sayı 3,383,332 nəfər olmuşdur. Onlardan:
    Moldova Respublikası vətəndaşları: 3,371,082 nəfər olmuşdur. Onlardan:
    İkili vətəndaşlığı olanlar: 12,705 nəfər
    Xarici dövlətlərin vətəndaşları: 6,486 nəfər olmuşdur. Onlardan:
    MDB və Baltikyanı dövlətlərin vətəndaşları: 5,554 nəfər
    Digər dövlətlərin vətəndaşları: 932 nəfər

Milli tərkib

Moldova əhalisinin milli tərkibi, 5-12 oktyabr 2004 sa.
Etnik qrup Moldova R. Etnik qrup Dnestryanı R.
cəmi 3 383 332 cəmi 555 347
moldavan 2 564 850 moldavan 177 382
ukraynalı 282 406 rus 168 678
rus 201 219 ukraynalı 160 069
qaqauz 147 500 bolqar 13 858
rumın 73 276 qaqauz 4 096
bolqar 65 662 belorus 3 811
qaraçı 12 271 alman 2 071
belorus 5 059 yəhudi 1 259
yəhudi 3 608 ... ...
polyak 2 383 ... ...
erməni 1 829 ... ...
alman 1 616 ... ...
tatar 974 ... ...
azərbaycanlı 891 ... ...
gürcü 501 ... ...
yunan 482 ... ...
litvalı 259 ... ...
latış 185 ... ...
eston 77 ... ...
digər 4 264 digər 6 924
m.g. 14 020 m.g. 17 199
  • Qeyd: m.g. - Milliyyətini göstərməyənlər.

Dil

Hal-hazırda Moldovada rəsmi dil Moldovan dilidir. Bu dil Rumın dili ilə eynidir. Lakin rumınlardan fərqli olaraq, Moldovanların öz xüsusi dialekti var. Ölkədə, əsasən də paytaxt Kişinyovda moldovanlar rus dilində də danışırlar.

Əsas etnik qruplar və ana dili üzrə Moldova əhalisi, 2004 s.a.
Etnik qrup Say Moldovan dili Ukrayna dili Rus dili Qaqauz dili Rumın dili Bolqar dili Digər dillər Bilinmir
cəmi 3 383 332 2 029 847 186 394 380 796 137 774 558 508 54 401 21 504 14 108
moldovan 2 564 849 2 011 403 3 606 63 290 402 481 593 493 4 062 ...
ukraynalı 282 406 8 189 180 981 89 853 510 2 358 149 366 ...
rus 201 218 3 279 586 195 573 180 1 341 163 96 ...
qaqauz 147 500 1 274 616 8 618 136 155 338 318 181 ...
rumın 73 276 1 139 131 571 3 71 327 6 99 ...
bolqar 65 662 2 084 110 9 134 395 682 53 178 79 ...
digər 34 401 2 478 364 13 751 129 869 94 16 621 95
m.g. 14 020 1 ... 6 ... ... ... ... 14 013

*Qeyd: m.g. - Milliyyətini göstərməyənlər.

İqtisadiyyatı

Moldaviyanın təsərrüfatının əsasını aqrar-sənaye kompleksi təşkil edir. K/t-da üstün yeri bitkiçilik tutur, onun aqrar sahələri üzümçülük-şərabçılıq, meyvə-tərəvəz konservi, aqrar-sənaye kompleksidir (ASK). Üzümçülük-şərabçılıq mərkəzi-Kodrlarda, tərəvəzçilik Dnestr subasarlarında, meyvəçilik hər yerində yayılmışdır, əsas dənli bitkisi buğda və qarığdalıdır. Meşə-çöl zonasında şəkər çuğunduru becərilir. Öz tələbatını taxılla tam ödəyir. Heyvandarlıq şimalı və mərkəzində südlük-ətlik və donuzçuluq, cənubunda qoyunçuluqdur. ASK-si tərkibində müxtəlif maşınqayırma (bağçılıq traktorları, soyuducular, yeyinti avadanlıqları) sahələri inkişaf etdirilmişdir. İstilik və su elektrik stansiyaları fəaliyyət göstərir.

Təhsil

  • 5-12 oktyabr 2004-cü il əhali siyahıyaalmasının yekunlarına əsasən:
    Ümumi ölkə əhalisinin sayı: 3,383,332 nəfər olmuşdur. Onlardan:
    10 yaş və yuxarı yaşda olan əhalinin sayı: 3,012,069 nəfər olmuşdur. Onlardan:
    Ali təhsillilərin sayı: 304,091 nəfər
    Orta-xüsusi peşə təhsillilərin sayı: 287,328 nəfər
    Orta təhsillilərin sayı: 910,387 nəfər
    Məcburi orta təhsillilərin sayı: 869,254 nəfər
    İbtidai təhsillilərin sayı: 533,111 nəfər
    Təhsili olmayan ancaq oxuyub-yazmağı bacaranların sayı: 77,431 nəfər
    Təhsili olmayan və oxuyub-yazmağı bilməyənlərin sayı: 30,025 nəfər
    Təhsili səviyyəsi haqqında məlumatları bildirməyənlərin sayı: 442 nəfər

Siyasət

Ana məqalə: Moldovada seçkilər

Seçkilər sistemi

Moldovada seçkilər milli qanunvericiliyə uyğun olaraq keçirilir. Moldovanın parlamenti (Parlamentul) 4 ildən bir keçirilən seçkilərdə vətəndaşlar tərəfindən seçilir. Parlamentin 101 üzvü var. 2001-ci ildən etibarən ölkənin prezidenti parlament üzvləri tərəfindən seçilir. Moldova konstitusiyasına uyğun olaraq bir namizəd iki dəfə prezident seçilə bilər. İlk dəfə prezident seçilmək üçün parlamentin 61 deputatının dəstəyi, ikinci müddətə seçilmək üçün isə 51 deputatın səsi lazımdır. Heç bir namizəd prezident seçilmək üçün lazımi qədər səs toplaya bilməsə parlament seçkiləri yenidən keçirilir. Moldovanın hazırli prezidenti Nikolae Timofti 23 mart 2012 tarixində Moldovanın prezidenti seçilib.

İstinadlar

  1. Biroul Naţional de Statistică:
  2. Population statistics of Eastern Europe (pop-stat.mashke.org): and
  3. Office of the High Commissioner for Human Rights (OHCHR): ---Seventy-first session, Geneva, 30 July-17 August 2007
  4. Population statistics of Eastern Europe (pop-stat.mashke.org):
  5. Biroul Naţional de Statistică:
  6. Biroul Naţional de Statistică:
Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar

Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2oo4-2o18