Meqnad Saha (benq. ঘনাদ সাহা, hind. मेघनाद साहा, ing. Meghnad Saha; 6 oktyabr 1893[1][2], Dəkkə, Britaniya Hindistanı – 16 fevral 1956[3][1], Yeni Dehli) — istilik ionlaşması nəzəriyyəsinin işlənib hazırlanmasına kömək edən hindistanlı astrofizik və siyasətçi. Onun tərtib etdiyi Saha ionlaşma tənliyi astronomlara ulduzların spektral sinifləri ilə onların faktiki temperaturları arasında dəqiq əlaqə qurmağa imkan vermişdir.[4][5][6]
| Meqnad Saha | |
|---|---|
| benq. মেঘনাদ সাহা | |
 | |
| Doğum tarixi | 6 oktyabr 1893[1][2] |
| Doğum yeri |
|
| Vəfat tarixi | 16 fevral 1956[3][1] (62 yaşında) |
| Vəfat yeri |
|
| Elm sahələri | fizika, astronomiya |
| Elmi adı | |
| İş yeri | |
| Təhsili | |
| Üzvlüyü | |
 |
|
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Meqnad Saha 6 oktyabr 1893-cü ildə Benqal prezidentliyinin (hazırda Banqladeş) Daka bölgəsinə daxil olan Qazipurun Şeoratali kəndində, aşağı kastaya mənsub benqallı hindu ailəsində anadan olmuşdur.[7][8] O, kasıb dükançı Caqannat Saha və həyat yoldaşı Bhuvaneşvari Devinin səkkiz övladından beşincisi idi.[9] O dövrün ortodoks brahmanlarının mövhumatçı dini ideologiyaları, eləcə də uşaqlıq və karyera illərində qarşılaşdığı kasteizm (o, Dalitlər qrupuna daxil olan Namasudra kastasından idi) səbəbindən Sahada gənc yaşlarından kasta sisteminə qarşı nifrət formalaşmışdı.[10]
- 1 2 3 4 Meghnad N. Saha // Encyclopædia Britannica (ing.).
- 1 2 Brozović D., Ladan T. Meghnad Saha // Hrvatska enciklopedija (xorv.). LZMK, 1999. 9272 s.
- 1 2 Саха Мегнад // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
- ↑ Banerjee, Somaditya. "Meghnad Saha: Physicist and nationalist". Physics Today (ingilis). 69 (8). 1 avqust 2016: 38–44. Bibcode:2016PhT....69h..38B. doi:10.1063/PT.3.3267. ISSN 0031-9228.
- ↑ Meghnad N. Saha | Indian astrophysicist // Encyclopædia Britannica. 26 dekabr 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 noyabr 2016.
- ↑ Kean, Sam. "A forgotten star". Distillations. 3 (1). 2017: 4–5. 23 mart 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 mart 2018.
- ↑ Ramesh, Sandhya. "Meghnad Saha—polymath, politician, pioneer scientist who is called 'Darwin of astronomy'". ThePrint (ingilis). 6 oktyabr 2023. İstifadə tarixi: 12 dekabr 2024.
Born into a ‘lower’ caste family, he went on to become a polymath, politician, and pioneer scientist who made several seminal contributions to the world of physics.
- ↑ Arnold, David. Science, Technology and Medicine in Colonial India (ingilis). Cambridge University Press. 20 aprel 2000. 193. ISBN 978-1-139-42921-4.
Although the list is in some respects unrepresentative of the widening range of science in late-colonial India, it reflects a growing social and regional diversity. Between 1924 and 1944 the Royal Society elected as Fellows Meghnad Saha, from a low-caste family in east Bengal, S. S. Bhatnagar (a Kayastha) and Birbal Sahni from Punjab, Homi Bhabha, a Parsi from Bombay, C. V. Raman, a Tamil Brahmin, his nephew S. Chandrasekhar, and K. S. Krishnan, Raman's associate and successor as Palit Professor of Physics, also originally from south India.
- ↑ Banerjee, Somaditya. "Meghnad Saha: Physicist and nationalist". Physics Today. 69 (8). 1 avqust 2016: 38–44. Bibcode:2016PhT....69h..38B. doi:10.1063/PT.3.3267. ISSN 0031-9228.
- ↑ Manna, Arghya. "মেঘনাথ থেকে মেঘনাদ". Anandabazar Patrika (ingilis). 12 aprel 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 iyul 2019.
- Əsərləri və ya müəllifi olduğu işlər: Meghnad Saha İnternet arxivində
- Meghnad N. Saha at the Encyclopædia Britannica
- "Meghnad Saha". 23 fevral 2015 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
- "Meghnad Saha biography". 27 iyun 2001 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 dekabr 2007.
- "Chitra Roy pens her reminiscences of Professor Meghnad Saha". Archived from the original on 13 iyul 2011.
- "Saha Equation". 3 may 2006 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 iyul 2004.
- The Quantum Indians: film on Meghnad Saha, Bose and Raman — YouTube platformasında by Raja Choudhury and produced by PSBT and Indian Public Diplomacy.