Maunder minimumu (ing. Maunder Minimum), həmçinin "uzunmüddətli günəş ləkələri minimumu" kimi də tanınan, təxminən 1645-1715-ci illəri əhatə edən və günəş ləkələrinin son dərəcə nadir müşahidə olunduğu bir dövr idi. 1672-1699-cu illəri əhatə edən 28 illik dövrdə müşahidələr minimum həddə, 50-dən az günəş ləkəsi aşkar etmişdir. Bu, müasir dövrdə oxşar bir müddət ərzində müşahidə edilən tipik 40.000-50.000 günəş ləkələri ilə ziddiyyət təşkil edir.
Maunder Minimumu ilk dəfə Qustav Şpörer tərəfindən 1887 və 1889-cu illərdəki nəşrlərində qeyd edilmiş, bu tədqiqat Londondakı Kral Astronomiya Cəmiyyətinə ötürülmüş, daha sonra isə günəş astronomları Edvard Volter Maunder (1851–1928) və həmçinin günəş ləkələrinin enliklərinin zamana nisbətən necə dəyişdiyini də araşdıran həyat yoldaşı Enni Rassell Maunder (1868–1947) tərəfindən genişləndirilmişdir. 1890 [1] və 1894-cü illərdə Edvard Maunderin imzası ilə iki məqalə dərc olunmuşdu [2] və o, burada daha əvvəllər Qustav Şpörer tərəfindən yazılmış iki məqaləyə istinad etmişdir. [3] [4] Anni Maunder universitet dərəcəsi almadığı üçün o dövrdəki məhdudiyyətlər onun töhfəsinin ictimaiyyət tərəfindən tanınmamasına səbəb oldu. [5] Maunder minimum termini 1976-cı ildə Science jurnalında mühüm bir məqalə dərc edən Con A. Eddi [6] tərəfindən populyarlaşdırılmışdır [7]
Maunder minimumu, Avropada temperaturun orta göstəricidən aşağı olduğu uzun bir dövrü (təxminən 1300–1850-ci illər) əhatə edən Kiçik buz dövrü daxilində baş vermişdir.[8] Günəş aktivliyinin azalması iqlim soyumasına təsir göstərmiş ola bilər, hərçənd soyuma günəş minimumundan əvvəl başlamış və bunun əsas səbəbinin vulkanik aktivlik olduğu hesab edilir. [9]
- ↑ Maunder, E. W. "Professor Spoerer's researches on sun-spots". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 50. 1890: 251–252.
- ↑ Maunder, E. W. "A prolonged sunspot minimum". Knowledge. 17. 1 avqust 1894: 173–176. Bibcode:1894KIMS...18..173M.
- ↑ Spörer, Gustav. "Über die Periodicität der Sonnenflecken seit dem Jahre 1618, vornehmlich in Bezug auf die heliographische Breite derselben, und Hinweis auf eine erhebliche Störung dieser Periodicität während eines langen Zeitraumes" [On the periodicity of sunspots since the year 1618, especially with respect to the heliographic latitude of the same, and reference to a significant disturbance of this periodicity during a long period]. Vierteljahrsschrift der Astronomischen Gesellschaft. Leipzig. 22. 1887: 323–329.
- ↑ Spoerer, G. "Sur les différences que présentent l'hémisphère nord et l'hémisphère sud du Soleil" [On the differences that the northern hemisphere and southern hemisphere of the Sun present]. Bulletin Astronomique. 6. fevral 1889: 60–63. doi:10.3406/bastr.1889.10197.
- ↑ Brück, Mary T. "Alice Everett and Annie Russell Maunder, torch bearing women astronomers". Irish Astronomical Journal. 21. 1994: 280–291. Bibcode:1994IrAJ...21..281B.
- ↑ Weber, Bruce. "John A. Eddy, Solar Detective, Dies at 78". The New York Times. 17 iyun 2009. İstifadə tarixi: 28 iyul 2015.
- ↑ Eddy, J. A. "The Maunder Minimum" (PDF). Science. 192 (4245). iyun 1976: 1189–1202. Bibcode:1976Sci...192.1189E. doi:10.1126/science.192.4245.1189. PMID 17771739. 16 fevral 2010 tarixində arxivləşdirilib (PDF).
- ↑ Mörner, Nils-Axel. "Solar Minima, Earth's rotation and Little Ice Ages in the past and in the future: The North Atlantic–European case". Global and Planetary Change. 72 (4). iyul 2010: 282–293. Bibcode:2010GPC....72..282M. doi:10.1016/j.gloplacha.2010.01.004. İstifadə tarixi: 2 fevral 2023.
- ↑ Crowley, Thomas. "Volcanism and the Little Ice Age". PAGES. 16 (2). 2008: 22–23. doi:10.22498/pages.16.2.22.