Lautenverk (it. arpicordo leutato, arpichitarrone, alm. Lautenklavier, Lautenwerck, Theorbenflügel, ing. lute-harpsichord) — Klavesin ailəsinə aid klavişli musiqi aləti. Barokko dövründə məşhur olan, simli klavesinin bir növü olaraq geniş yayılıb. Alətin səsi Lyutnyanı xatırladır (adına görə də belədir).
| Lautenverk | |
|---|---|
 | |
| Təsnifat | klavişli musiqi aləti |
| Əlaqəli alətlər |
Klavesin Klavikord |
| Mənşə ölkəsi | Almaniya |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Lautenverk tək manual və ya çox (iki, nadir hallarda üç) manual ola bilərdi. Korpusu qabığa bənzəyirdi (Lyutnya kimi). Orta və yuxarı reqistrlər üçün simlərdən istifadə olunurdu (Lyutnya və ya arfa kimi). Klavesindən fərqli olaraq, simlər xeyli uzaqda dartılırdı ki, bu da daha yumşaq bir səs çıxarırdı.[1]
Lautenverkin heç bir tarixi nümunəsi qalmayıb. Alman nəzəriyyəçisi Sebastian Virdunqun harpventif ("Musica getutscht", 1511) adlandırdığı aləti təsvir edərkən məhz bunu nəzərdə tutduğu güman edilir.[2] İohann Sebastyan Baxın əmlakının ölümündən sonrakı inventarında iki lautenverk qeyd olunur. Tələbəsi İ.F.Aqrikolanın sözlərinə görə, Bax şəxsən lautenverkin bas modifikasiyasının rəsmini çəkmiş və usta Hildebrandtdan sifariş etmişdir. Aqrikola yazırdı ki, Baxın aləti "teorbo kimi" səslənir və lütanı o qədər yaxşı təqlid edir ki, "hətta peşəkar lütençiləri belə aldada bilər". Baxın əsərlərindən ən azı biri olan Mi minor süitası (BWV 996) lautenverk üçün yazılmışdı (avtoqraf dövrümüzə qədər gəlib çatmamışdır). Bax alimləri hesab edirlər ki, Do minor süitası (BWV 997) və Prelüdiya, Fuqa və Allegro (BWV 998) də bu alət üçün yazılmışdır.[3]
- ↑ Including BWV 996 - Prelude-Presto and BWV 996 - Bourree, both via Archive.org
- ↑ Ripin E.M., Wraight D. Lute-harpsichord // The New Grove Dictionary of Music and Musicians. London; New York, 2001.
- ↑ Bach Werke Verzeichnis. Kleine Ausgabe. Leipzig, 1998, S.407-410.
- Henning U. The Most Beautiful Among the Claviers: Rudolf Richter’s Reconstruction of a Baroque Lute-Harpsichord’, Early Music 10 (1982), p. 477–486.
- Henning U. Zur Frage des Lautenklaviers bei Johann Sebastian Bach // Alte Musik als ästhetische Gegenwart: Bach, Händel, Schütz. Stuttgart 1985, S.465–469.
- Ripin E.M., Wraight D. Lute-harpsichord // en:The New Grove Dictionary of Music and Musicians. London; New York, 2001.
- Недоспасова А. Лютневый клавир // Старинная музыка, 2005 №№ 1-2 (27-28), с. 16-22.
- El Lautenwerk o clave-laud
- The baroque Lute-harpsichord: a forgotten instrument
- Анна Недоспасова. Лютневый клавир (PDF) // Старинная музыка (rus). № 1-2 (27-28). 2005. 16–22. 2013-03-09 tarixində arxivləşdirilib (PDF).
- Музыка Баха для лютневого клавесина (Марта Гольдштейн)