Vikipediya ?

Kosovo — Vikipediya

Kosovo (Kosova) (alb. Kosovë/Kosova; serb. Косово) və ya rəsmi adı ilə Kosovo Respublikası (alb. Republika e Kosovës; serb. Република Косово) — Şərqi Avropada bölgə və eyni zamanda müstəqilliyi mübahisəli dövlət. Kosovo Balkan yarımadasında dənizə çıxışı olmayan ölkədir. Şimal və şərqdə Serbiya, cənub-şərqdə Şimali Makedoniya, cənub-qərbdə Albaniya, qərbdə isə Monteneqro ilə həmsərhəddir. Paytaxtı və ən böyük şəhəri Priştina şəhəri, ümumi sahəsi 10,887 kvadrat kilometrdir. Kosovo ərazisindəki alban çoxluğu Kosovo Respublikasının müstəqilliyinin dünya dövlətləri tərəfindən diplomatik tanınmasına cəhd edir. Serbiya isə bu bölgəni öz daxilində Kosovo və Metohiya muxtar vilayəti kimi tanıyır. Hazırda Kosovonun müstəqilliyini 97 ölkə tanıyıb[1] . Azərbaycan Respublikası Kosovonun müstəqilliyini tanımamışdır.

Kosovo Respublikası

Republika e Kosovës
Kosovo
17 fevral 2008
Himni: "Avropa"
Kosovo xəritədə yeri
Paytaxtı Priştina
42°40′ şm. e. 21°10′ ş. u.
Ən böyük şəhəri Priştina, Peç
Rəsmi dilləri Albanca, Serbcə
Tanınmış regional dilləri Türkcə
Etnik qrupları
%92 albanlar
  %8 Digər (türklər, bosniyalılar, , serblər, , )
Dini
İslam
İdarəetmə forması Parlamentli respublika
• Prezident
• Baş Nazir
()
• Beynəlxalq Mülki nümayəndəsi
()
Qurulması
Tarixi  
• 
10 İyun 1999
• 
16 Fevral 2008
• 
17 Fevral 2008
• Yaranması
17 fevral 2008
Ərazisi
• Ümumi
10,887 km²
Əhalisi
• 2013 təxmini
1 847 708 (150)
• 2011 siyahıya alma
1 739 825
• Sıxlıq
159.5/km2 (413.1/kv. mil)
ÜDM (nominal) 2009 təxmini
• Ümumi
$5.352 milyon
• Adam başına
$2,965
Valyutası Avro2 ()
Saat qurşağı UTC+2 ()
• Yay (DST)
Yolun hərəkət istiqaməti sağ
Telefon kodu +3813
ISO 3166 kodu
İnternet domeni .xk
Tək tərəfli bir iştirakdır. Kosovo, Eurozone rəsmi üzvü deyil.
Kosovo
Kosovanı tanıyan ölkələr (Yaşıl)

Tarixi

1389-cu ildəki Birinci Kosovo döyüşündən sonra bölgə I Murad tərəfindən Osmanlı imperiyasına keçmişdir. Osmanlı idarəçiliyi dövründə Kosovoya serblər yalnız 1878-ci ildəki Rus-Osmanlı müharibəsi dövründən sonra iddia irəli sürməyə başlamışdılar. 5 əsrdən çox Osmanlı imperiyasının nəzarətində qalan bu ərazi 1912-ci ildəki Birinci Balkan müharibəsi dövründə Serbiyaya ilhaq edilmişdir.

İkinci Dünya müharibəsində sonra isə Kosovo Yuqoslaviyaya bağlı bir əyalət statusunu almışdır. 7 aprel 1963-cü ildən Yuqoslaviya Federativ Sosialist Respublikası adlanan ölkə 1992-ci ildən etibarən parçalanmağa başlamışdır. Əvvəlcə Sloveniya, Xorvatiya, Makedoniya, Bosniya və Herseqovina Yuqoslaviya Federativ Sosialist Respublikasından ayrıldı. Bütün bu müddət ərzində Kosovo Yuqoslaviyanın tərkibində olur. 2003-cü ildə Yuqoslaviyanın adı Serbiya və Çernoqoriya olaraq dəyişdirilir. Ancaq parçalanma bununla da bitmədi. Bələ ki, 2006-cı il may ayının 21-i referendumda 55.5% səs çoxluğu ilə Monteneqro Serbiyadan ayrılıb müstəqil dövlət olur. Beləliklə keçmiş Yuqoslaviya ərazisinin parçalanması nəticəsində yaranan müstəqil dövlətlərin sayı 6-ya çatır. Amma parçalanma davam edir və nəticədə 7-ci müstəqil dövlət Kosovo yaranır.

Coğrafiyası

 
Kosovanın fiziki xəritəsi
 
Balkan yarımadasında Kosovanın yerləşməsi

Kosovo Avropanın şərqindəki Balkan yarımadasının ortasında yerləşir. Qonşuları: cənubda AlbaniyaMakedoniya Respublikası, şimalda Serbiya və qərbdə Monteneqrodur. Mərkəzi Priştina şəhəri olan ölkənin ərazisi 10.908 km²dir.

Əhali

1-15 aprel 2011-ci il siyahıyaalınmasının yekunlarına əsasən Kosovo əhalisinin sayı 1.739.825 nəfər (875.900 nəfəri kişilər, 863.925 nəfəri qadınlar) olmuşdur. Onlardan 661.586 nəfəri və ya 38.03 %-i şəhərlərdə, 1.078.239 nəfəri və ya 61.97 %-i isə kəndlərdə yaşayır.

Milli tərkib

Kosovo əhalisinin milli tərkibi
Etnik qrup 1948 1953 1961 1971 1981 1991
toplam əhali 733 034 815 908 963 988 1 243 693 1 584 440 1 956 196
alban 498 244 524 562 646 605 916 168 1 226 736 1 596 072
serb 176 718 189 869 227 016 228 264 209 798 194 190
türk 1 320 34 590 25 764 12 244 12 513 10 445
qaraçı 11 230 11 904 3 202 14 593 34 126 45 745
digər 45 522 54 983 61 401 72 424 101 267 109 744

Dil

Kosovo əhalisinin ana dilləri
Dil Sayı, 2011 sa. Nisbəti, 2011 sa.
cəmi 1 739 825 100 %
albanca 1 644 865 94.54 %
boşnakca 28 989 1.67 %
serbcə 27 983 1.61 %
türkcə 19 568 1.12 %
qaraçıca 5 860 0.34 %
digər 10 308 0.59 %
a.d.g. 2 252 0.13 %

Din

Kosovo əhalisinin etiqad etdiyi dinlər
Din Etiqad edənlərin sayı, 2011 sa. Nisbəti, 2011 sa.
cəmi 1 739 825 100 %
islam 1 663 412 95.61 %
xristianlıq 64 275 3.70 %
dinsiz 1 242 0.07 %
digər 1 188 0.07 %
c.v.i. 7 213 0.41 %
d.e.g. 2 495 0.14 %

Müstəqillik

Kosova Serbiyadan öz müstəqilliyini 2008-ci ilin fevral ayının 17-də elan etmişdir. Müstəqillik bəyannaməsini parlementdə baş nazir Haşim Taçi elan edib. Müstəqillik bəyannaməsinə görə "Kosova demokratik və çoxmillətli bir dövlət olacaq. Burada yaşayan serb və digər etnik azlıqların da bütün haqları qorunacaq".

Şəhərləri

Kosova bələdiyyə mərkəzləri:

  1. (Deçan / Dečani)
  2. (Gjakova / Đakovica)
  3. (Gllogoc / Glogovac)
  4. (Gjilan / Gnjilane)
  5. (Sharri / Dragaš)
  6. (Istog / Istok)
  7. (Kaçaniku / Kačanik)
  8. (Klina / Klina)
  9. (Fushë Kosova / Kosovo Polje)
  10. (Kamenicë / Kosovska Kamenica)
  11. (Mitrovica / Kosovska Mitrovica)
  12. (Albaniku / Leposavić)
  13. (Lipjani / Lipljan)
  14. (Novobërdë / Novo Brdo)
  15. (Kastrioti / Obilić)
  16. (Rahovec / Orahovac)
  17. (Pejë / Peć)
  18. (Besiana / Podujevo)
  19. Priştina (Prishtina / Priština)
  20. Prizren (Prizren / Prizren)
  21. (Skënderaj / Srbica)
  22. (Shtime / Štimlje)
  23. (Shtërpca / Štrpce)
  24. (Theranda / Suva Reka)
  25. (Ferizaji / Uroševac)
  26. (Vitia / Vitina)
  27. (Vushtrri / Vučitrn)
  28. (Zubin Potoku / Zubin Potok)
  29. (Zveçan / Zvečan)
  30. (Malisheva / Mališevo)
  31. (Junik / Junik)
  32. (Mamusha / Mamuša)
  33. (Hani i Elezit / Đeneral Jankovič)
  34. (Graçanicë / Gračanica)
  35. (Ranillug / Ranilug)
  36. (Parteshi / Parteš)
  37. Klokot (Kllokot / Klokot)
  38. (Mitrovica - Veri / Kosovska Mitrovica - Sever)

Şəhər əhalisi

Həmçinin bax

İstinadlar

  1. , b92.net, 11 June 2008. Link accessed 11 June 2008.
  2. Central Intelligence Agency - CİA - The World Factbook: Europe:
  3. Kosovo Agency of Statistics:
  4. Central Intelligence Agency - CİA - The World Factbook:
  5. Kosovo Agency of Statistics:
  6. Kosovo Agency of Statistics:
  7. Ana dilini göstərməyənlər
  8. 38.438 nəfəri katoliklər, 25.837 nəfəri isə ortodokslar
  9. Cavab vermək istəməyənlər
  10. Dini etiqadını göstərməyənlər
  11. Zaman, 20 fevral 2008,
  12. Yunik, Mamuşa, Elezhan, Graçaniça, Ranilug, Parteş, Klokot və Kuzey Mitroviça .Müstəqillik sonrakı dövrdə, daxili gərginliyi həll etmək üçün, milli azlıqların yaşadığı yeni bələdiyyələr yaranmışdır.

Xarici keçidlər

Vikianbarda Kosovo ilə əlaqəli mediafayllar var.

Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar

Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2019