Kolvari amorfa (lat. Amorpha fruticosa) — bitkilər aləminin paxlaçiçəklilər dəstəsinin paxlakimilər fəsiləsinin amorfa cinsinə aid bitki növü.
| Kolvari amorfa | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| | ||||||||||
| Elmi təsnifat | ||||||||||
|
Domen: Klad: Ranqsız: Aləm: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Dəstə: Fəsilə: Yarımfəsilə: Triba: Cins: Növ: Kolvari amorfa |
||||||||||
| Beynəlxalq elmi adı | ||||||||||
| ||||||||||
Təbii halda Şimali Amerikada yayılmışdır.
Hündürlüyü 2 m-ə çatan, şaxəli, çubuqvari koldur. Yanlardan çoxlu kök pöhrələri verir. Yarpaqları təklələkvari, tökülən, uzunluğu 8-20 sm-dir. Yarpaqcıqların sayı 11-25 ədəddir. Yarpaqcıqları uzunsov-ellipsvarı və ya ovalşəkilli, uzunluğu 2,5-4 sm-ə çatır, rəngi tünd yaşıldır. Xırda çiçəkləri əvvəlcə bənövşəyi, sonradan tutqun qırmızımtıl rəngdə olub, uzunluğu 15 sm-ə qədər, sıx, ensiz, dikduran, sünbülvari təpə salxımlarda yerləşir. Çiçəkaltlıqları xırdadır. Kasacığı zəngvarı, vəzili olub, 4 küt dişli və bir alt çıxıntılıdır. Tacı birləçəkli, qırmızımtıl-bənövşəyi, uzunluğu kasacığından 2-3 dəfə böyükdür. Erkəkcikləri uzanmış, narıncı-sarı rəngdə, tozkisəlidir. Tozkisələri tacın ləçəyi üzərində ucalır. Sütuncuğu düz yönəlmiş, telvaridir. May-iyun aylarında çiçəkləyir, meyvəsi avqust-sentyabrda yetişir. Paxlası tünd-qonur, açılmayan, uzunluğu 7-9 mm-ə qədər, eni 2,8-3,3 mm-dir. Xırda, uzunsov, ovalşəkilli toxumları, yaşılımtıl-şabalıdı rəngli, parlaqdır. Uzunluğu 3-5 mm, eni 1,5-2 mm və ya əyilmiş buruncuqludur. Toxum, kök bicləri və qələm vasitəsilə çoxalır.
Quraqlığa, işığa, şaxtayadavamlı, işıqsəvən koldur. Quru, qumlu və şoran torpaqlarda yaxşı inkişaf edir.
Dendrologiya İnstitutunun təcrübə sahəsində introduksiya edilmişdir.
Dekorativ bitki kimi park və bağların yaşıllaşdırılmasında istifadəsi məqsədyönlüdür. Meyvələrin qabığından alınmış cövhərdən təbabətdə istifadə olunur. Efir yağlı bitkidir. Yarpaqlarınının tərkibində terpen, amorfen və kadinen adlanan xüsusi seskviterpenli, 0,05-0,08% efir yağı vardır.
- Amorpha fruticosa var. typica C.K.Schneid.
- Amorpha angustifolia (Pursh) Boynton
- Amorpha arizonica Rydb.
- Amorpha bushii Rydb.
- Amorpha caroliniana Croom
- Amorpha coerulea Lodd.
- Amorpha colorata Raf.
- Amorpha croceolanata P.Watson
- Amorpha curtisii Rydb.
- Amorpha dewinkeleri Small
- Amorpha discolor Raf.
- Amorpha elata Hayne
- Amorpha emarginata (Pursh) Sweet
- Amorpha emarginata Eastw.
- Amorpha flexuosa Raf.
- Amorpha fragrans Sweet
- Amorpha fruticosa f. albiflora E.Sheld.
- Amorpha fruticosa var. angustifolia Pursh
- Amorpha fruticosa f. aureovariegata Schwer.
- Amorpha fruticosa var. caroliniana (Croom) S.Watson
- Amorpha fruticosa var. coerulea Loudon
- Amorpha fruticosa f. coerulea (Loudon) E.J.Palmer
- Amorpha fruticosa var. crispa G.Kirchn.
- Amorpha fruticosa f. crispa (G.Kirchn.) C.K.Schneid.
- Amorpha fruticosa var. croceolanata (P.Watson) Mouill.
- Amorpha fruticosa var. emarginata Pursh
- Amorpha fruticosa var. fragrans Bean
- Amorpha fruticosa f. glabrata E.J.Palmer
- Amorpha fruticosa f. humilis (Tausch) E.J.Palmer
- Amorpha fruticosa var. humilis (Tausch) C.K.Schneid.
- Amorpha fruticosa f. latior Fassett
- Amorpha fruticosa var. lewisii Loudon
- Amorpha fruticosa var. oblongifolia E.J.Palmer
- Amorpha fruticosa var. occidentalis (Abrams) Kearney & Peebles
- Amorpha fruticosa var. ornata Wender.
- Amorpha fruticosa var. pendula (Carrière) Dippel
- Amorpha fruticosa f. pendula (Carrière) C.K.Schneid.
- Amorpha fruticosa var. tenesseensis (Shuttlew.) E.J.Palmer
- Amorpha fruticosa var. vulgaris Pursh
- Amorpha gaertneri K.Koch
- Amorpha gardneri K.Koch
- Amorpha glauca Raf.
- Amorpha herbacea Schltdl.
- Amorpha humilis Tausch
- Amorpha lewisii Lodd. ex Loudon
- Amorpha ludwigii K.Koch
- Amorpha macrophylla Raf.
- Amorpha mimosifolia Voss
- Amorpha nonperforata Schkuhr
- Amorpha occidentalis Abrams
- Amorpha occidentalis var. arizonica (Rydb.) E.J.Palmer
- Amorpha occidentalis var. emarginata E.J.Palmer
- Amorpha ornata Wender.
- Amorpha pendula Carrière
- Amorpha perforata Schkuhr
- Amorpha pubescens Schltdl.
- Amorpha pumila Schltdl.
- Amorpha sensitiva Voss
- Amorpha tenesseensis Shuttlew.
- Amorpha verrucosa Raf.
- Amorpha virgata Small
- Monosemeion obliquatum Raf.
- ↑ Linnæi C. Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 2. S. 713.