Kay Manne Börye Siqban (isv. Kai Manne Börje Siegbahn; 20 aprel 1918[1][2][…], Lund, Malmöhus qraflığı[d][3] – 20 iyul 2007[1][2][…], Engelholm[d]) — 1981-ci ildə Fizika üzrə "Nobel" mükafatına layiq görülmüş isveçli fizik.[11]
| Kay Siqban | |
|---|---|
| isv. Kai Manne Börje Siegbahn | |
 | |
| Doğum adı | Kai Manne Börje Siegbahn |
| Doğum tarixi | 20 aprel 1918[1][2][…] |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | 20 iyul 2007[1][2][…] (89 yaşında) |
| Vəfat yeri |
|
| Dəfn yeri | |
| Atası | Karl Siqban[3] |
| Elm sahələri | fizika, Spektroskopiya[5] |
| İş yerləri | |
| Təhsili | |
| Üzvlüyü | |
| Mükafatları |
 |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Siqban İsveçin Lund şəhərində, 1924-cü il Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı Manne Siqbanın ailəsində anadan olmuşdur. O, 1944-cü ildə Stokholm Universitetində doktorluq dərəcəsi almışdır. Siqban 1951–1954-cü illərdə Kral Texnologiya İnstitutunda, 1954–1984-cü illərdə isə Uppsala Universitetində eksperimental fizika üzrə professor kimi fəaliyyət göstərmişdir (qeyd edək ki, o, vaxtilə atasının rəhbərlik etdiyi kafedraya başçılıq etmişdir).[12] O, 1981-ci ildə Fizika üzrə "Nobel" mükafatını Nikolas Blumberqen və Artur Şavlov ilə bölüşmüşdür. Siqban mükafatın yarısını "yüksək ayırdedilməli elektron spektroskopiyasının inkişafındakı xidmətlərinə görə", Blomberqen və Şavlov isə hərəyə dörddə bir hissəsini "lazer spektroskopiyasının inkişafındakı xidmətlərinə görə" almışlar.[13]
Siqban öz metodunu "Kimyəvi Analiz üçün Elektron Spektroskopiyası" (ESCA) adlandırmışdı; hazırda bu üsul daha çox Rentgen fotoelektron spektroskopiyası (XPS) kimi tanınır. 1967-ci ildə o, "ESCA: elektron spektroskopiyası vasitəsilə öyrənilən atom, molekul və bərk cisim strukturu" adlı kitabını nəşr etdirmişdir.[14]
O, İsveç Kral Elmlər Akademiyası da daxil olmaqla bir neçə akademiya və cəmiyyətin üzvü olmuş, 1981–1984-cü illərdə isə Beynəlxalq Nəzəri və Tətbiqi Fizika İttifaqının prezidenti vəzifəsini icra etmişdir.[15]
Siqban 1944-cü ildə Anna Brita Redin ilə ailə həyatı qurmuşdur. Cütlüyün üç oğlu (iki fizik və bir biokimyaçı) dünyaya gəlmişdir.[15][16]
Siqban 20 iyul 2007-ci ildə 89 yaşında vəfat etmişdir.[11] Vəfat etdiyi vaxt o, hələ də Uppsala Universitetinin Onqstrem laboratoriyasında alim kimi aktiv fəaliyyətini davam etdirirdi.[16]
- 1 2 3 4 5 Bell A. Kai Manne Börje Siegbahn // Kai Manne Börje Siegbahn (brit. ing.). Encyclopædia Britannica, Inc., 2018.
- 1 2 3 4 Kai Manne Börje Siegbahn // Gran Enciclopèdia Catalana (kat.). Grup Enciclopèdia, 1968.
- 1 2 3 Kai Manne Börje, f. 1918 i Lunds stf. Malmöhus län (швед.). Riksarkivet.
- ↑ Siegbahn, Kai Manne Börje. Svenskagravar.se.
- ↑ Çex Milli Hakimiyyət Məlumat bazası.
- 1 2 3 Kai M. Siegbahn – Biographical. (ing.). // nobelprize.org Nobel Foundation.
- ↑ www.pas.va (ing.).
- ↑ NNDB (ing.). 2002.
- ↑ www.ae-info.org (ing.).
- ↑ https://www.japan-acad.go.jp/en/members/bukko/bukko_kyakuin.html.
- 1 2 Jeremy Pearce. "Kai Siegbahn, Swedish Physicist, Dies at 89". The New York Times. 7 avqust 2007.
- ↑ Hagstrom, Stig B. "Obituary: Kai Manne Börje Siegbahn". Physics Today. 60 (11). noyabr 2007: 74–75. doi:10.1063/1.2812132.
- ↑ "The Nobel Prize in Physics 1981". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 27 sentyabr 2023.
- ↑ "Kai Siegbahn - Nobel lecture: Electron Spectroscopy for Atoms, Molecules and Condensed Matter" (PDF). Nobel Foundation. 8 dekabr 1981.
- 1 2 "Kai Siegbahn - Curriculum Vitae". Nobel Foundation (From Nobel Lectures, Physics 1981-1990, Editor-in-Charge Tore Frängsmyr, Editor Gösta Ekspong, World Scientific Publishing Co., Singapore, 1993). İstifadə tarixi: 14 sentyabr 2023.
- 1 2 Magdolna Hargittai. "Kai M. Siegbahn (1918‒2007): a pioneer in high-resolution electron spectroscopy". Structural Chemistry. 33. yanvar 2022: 307–310. doi:10.1007/s11224-021-01865-0.