Kaveh Enteghamjou (Kave İntiqamçı) — İranda baş vermiş rejim əleyhinə etirazların çox sərt və qanlı şəkildə yatırılmasından sonra, rejim əleyhdarları tərəfindən sosial media platformalarında rejim qüvvələrinə qarşı yaradılmış bir intiqam strukturu.
28 dekabr 2025-ci il tarixində Tehranda başlamış və qısa müddət ərzində ölkə üzrə yayılmış kütləvi nümayişlər, İrandakı dərin iqtisadi böhrana və avtoritar idarəetmə üsullarına etiraz əlaməti olaraq meydana çıxmışdır. Sürətlə artan inflyasiya, ərzaq qiymətlərinin yüksəlməsi, rialın dəyər itirməsi və geniş yayılmış insan hüquqları pozuntuları etirazların əsas səbəblərini təşkil etmişdir.[1]
Əvvəlcə dükan sahiblərinin (əsnaf) təşəbbüsü ilə başlamış nümayişlər universitet tələbələrinin də qoşulması ilə daha da genişlənmişdir. Nümayişçilər xüsusilə ali dini lider Əli Xameneini hədəf alan hökumət əleyhinə şüarlar səsləndirmişdirlər. Müxalif "Iran International" xəbər saytının məlumatına görə, etirazlar zamanı rejim qüvvələri tərəfindən təxminən 36.500 nəfər öldürülmüşdür.[1]
İranda etirazlar rejim tərəfindən qətliam səviyyəsinə çatan zorakılıqla yatırılmışdır. Rejim qüvvələri nümayişçilərə qarşı həqiqi güllələrdən istifadə etmişdir.[2] Xəstəxanalarda müalicə olunan etirazçıların edam edildiyi bildirilmişdir.[3][4] Həmçinin kimyəvi maddələrin istifadəsi,[5] xarici milislərin cəlb olunması,[6][7] qanunsuz edamlar,[8] işgəncə və cinsi zorakılıq,[9][10] həmçinin dəfn mərasimlərinə qarşı pis rəftar haqqında hesabatlar təqdim edilmişdir. Bu üsullar etirazların sərt şəkildə nəzarət altına alınması və müxaliflərə qarşı qorxu mühiti yaradılması məqsədi daşımışdır.[11][12]
Kaveh Enteghamjou YouTube və Instagram platformalarında video və şəkil məzmunları vasitəsilə etirazçılar tərəfindən qan tökməkdə ittiham olunan rejim əməkdaşlarını və onların ailələrini müəyyənləşdirib ifşa edir. Etirazçılar tərəfindən idarə olunan hesab İran xalqını küçələrə çıxmağa və etirazçılara qarşı qan tökən rejim əməkdaşlarından fərdi intiqam almağa çağırır.[13]
Hesabın paylaşımları, etirazçılar arasında fərqləndirmə məqsədilə eyni rəngdə geyinən, lakin bir-birini tanımaq üçün bu cür paltar seçən rejim əməkdaşlarının necə müəyyən edilə biləcəyini, etirazçıların rejim qüvvələrinin zorakılığından necə qorunacağını və kimliklərini ifşa etmədən protestolara davam etmə yollarını izah edən tövsiyələr də ehtiva edir. Kaveh Enteghamjou, İran xalqını ölkədə internet məhdudiyyətlərinə baxmayaraq VPN-dən istifadə edərək sosial mediada rejim əleyhinə aktivizmə qoşulmağa təşviq edir.[13]
Türkiyədə yayımlanan Yeni Şafak qəzeti 12 yanvar 2026-cı il tarixli xəbərində İranda hökumət əleyhinə nümayişlərin təhlükəsizlik qüvvələri və yüksək səviyyəli rəsmilərə qarşı yeni bir ölçü qazandığını bildirmişdir. Xəbərdə etirazçıların rəsmilərin yaşayış ünvanlarını sosial mediada ifşa edərək “işarələmə” üsulu tətbiq etdiyi və bununla psixoloji təzyiq yaratmağı hədəflədiyi qeyd edilmişdir.[14]
Habelə xəbərdə Malikşahi bölgəsində Məhdi Rəhimî-in evinə edilmiş hücum nəticəsində həyatını itirdiyi və bunun etirazlar zamanı baş vermiş zorakılıq hadisələrinə cavab olaraq baş verdiyi vurğulanmışdır. Xəbər mətnində “Kaveh Enteghamjou” adlı hesabın adı yer almasına baxmayaraq, məzmunu zənginləşdirmək üçün istifadə olunan şəkil və ekran görüntülərində bu rejim əleyhinə hesabın loqosu və adı açıq şəkildə görünür.[14]
Kaveh Enteghamjou hesabının İran və Kürd xalq nağıllarında keçən Kaveh adını istifadə etməsi təsadüfi deyildir. İran mifologiyasının bir hissəsi olan Dəmirçi Kave (Farsca: کاوه آهنگر; Kave Ahenger, Kürdçə: Kawayê Hesinkar) əfsanəsi belə izah edilə bilər:[15]
İran coğrafiyasına hökm edən Dehak zülmkar bir hökmdar olub, xalq arasında qəddarlığı ilə tanınmışdır. Zamanla Dehakın beynində şiş əmələ gəlir və ölümcül xəstəliyə tutulur. Dönəm həkimləri ağrılarını yüngülləşdirmək və yarasını sağaltmaq üçün uşaqların beyinlərini məlhəm kimi istifadə etməyi təklif edir. Bunun nəticəsində İran ərazisində illərlə qanlı qətliam baş verir; hər gün gənclər zorla aparılır və öldürülərək Dehakın yarasına beyinləri sürtülür. Bu vaxt daha əvvəl on yeddi oğlunu itirmiş Dəmirçi Kaveh-in ən kiçik oğluna sıra gəlir.[15][16]
Gənclərin hər gün Dehakın əsgərləri tərəfindən aparıldığı müddətdə Kaveh üsyan fikrini inkişaf etdirir və etibar edə biləcəyi bir neçə şəxslə planını bölüşür. Dəmirçilik bacarığından istifadə edərək döyüş alətləri hazırlayır və eyni zamanda dirənişə qatılacaqları təlim etdirir. Bu hərəkət tədricən yayılır və 20 martdan 21 mart gecəsinə keçən zaman (Novruz) Kaveh rəhbərliyində üsyan başlanır. O gecə kral sarayı ələ keçirilir və üsyan Dehakın nəzarətində olan bütün bölgələrdə davam edir. Dirənişçilər dağlarda yandırılan odlarla ünsiyyət qurur. Üsyan başa çatdıqda Kaveh rəhbərliyində xalq Dehakı və idarəsini devrir. Xalq sevinclə dağlara çıxır və yandırılan odların ətrafında bayram edir.[15][16]
- 1 2 Board, Iran International's Editorial. "Over 36,500 killed in Iran's deadliest massacre, documents reveal". www.iranintl.com (ingilis). 25 yanvar 2026. İstifadə tarixi: 16 fevral 2026.
- ↑ Parent, Deepa; Christou, William. "Hundreds of gunshot eye injuries found in one Iranian hospital amid brutal crackdown on protests". The Guardian (ingilis). 13 yanvar 2026. ISSN 0261-3077. İstifadə tarixi: 16 fevral 2026.
- ↑ "At Least 3,428 Protesters Killed in Iran; Serious Risk of Protester Executions". iranhr.net (ingilis). İstifadə tarixi: 16 fevral 2026.
- ↑ Howard, Sally. "Iran: Doctors come under attack as hospitals "overwhelmed"". BMJ (ingilis). 392. 13 yanvar 2026: s70. doi:10.1136/bmj.s70. ISSN 1756-1833. PMID 41529901 (#bad_pmid).
- ↑ "Iran may have used 'toxic chemicals' in protest crackdown - Newsweek". www.iranintl.com (ingilis). 17 yanvar 2026. İstifadə tarixi: 16 fevral 2026.
- ↑ Lachter, Efrat. "Iran regime said to unleash Hezbollah and Iraqi militias as uprising spreads". Fox News (ingilis). 8 yanvar 2026. İstifadə tarixi: 16 fevral 2026.
- ↑ "Iran using Iraqi militias to help crush protests, sources say". www.iranintl.com (ingilis). 7 yanvar 2026. İstifadə tarixi: 16 fevral 2026.
- ↑ "Iran carried out at least 52 executions during protests, rights group says". www.iranintl.com (ingilis). 16 yanvar 2026. İstifadə tarixi: 16 fevral 2026.
- ↑ Parent, Deepa. "Teenager among Iranian protesters sexually assaulted in custody, rights group says". The Guardian (ingilis). 19 yanvar 2026. ISSN 0261-3077. İstifadə tarixi: 16 fevral 2026.
- ↑ "Two Iranian protesters sexually assaulted in custody - report". www.iranintl.com (ingilis). 19 yanvar 2026. İstifadə tarixi: 16 fevral 2026.
- ↑ 161385360554578. "Fears of mass graves in Iran as brutes go door-to-door looking for wounded protesters to round up amid 'genocide'" (ingilis). 21 yanvar 2026. İstifadə tarixi: 16 fevral 2026.
- ↑ Solomon, Erika; Hayeri, Kiana. "The Final Indignities Inflicted on Iran's Protest Victims". The New York Times (ingilis). 23 yanvar 2026. ISSN 0362-4331. İstifadə tarixi: 16 fevral 2026.
- 1 2 "کاوه انتقامجو". YouTube (ingilis). İstifadə tarixi: 16 fevral 2026.
- 1 2 "Devrim Muhafızları komutanı bu yolla öldürülmüştü: Protestocular İran'da 'işaretli ev' tekniğiyle hükümet yetkililerini hedef alıyor".
- 1 2 3 "KĀVA". Encyclopaedia Iranica (ingilis). İstifadə tarixi: 16 fevral 2026.
- 1 2 Gümüş, Ercan. "Zalim Dahhak Ve Demirci Kava Efsanesi'nden Hareketle Mitoloji ve Tarih İlişkisine Dair Bir Değerlendirme". Nubihar Akademi (türk). 5 (18). 31 dekabr 2022: 47–80. doi:10.55253/2022.nubihar.1213356. ISSN 2147-883X.