Karlo Karra (it. Carlo Carrà [ˈkarlo karˈra]; 11 fevral 1881[1][2][…] – 13 aprel 1966[1][2][…] və ya 18 aprel 1966[3], Milan[4]) — italyan rəssamı və 20-ci əsrin əvvəllərində İtaliyada çiçəklənən futurist hərəkatının aparıcı siması. Çoxsaylı rəsmlərindən əlavə, o, incəsənətlə bağlı bir sıra kitablar da yazıb. O, uzun illər Milan şəhərində dərs deyib.
| Karlo Karra | |
|---|---|
 | |
| Doğum adı | Carlo Dalmazzo Carrà |
| Doğum tarixi | 11 fevral 1881[1][2][…] |
| Vəfat tarixi | 13 aprel 1966[1][2][…] (85 yaşında) və ya 18 aprel 1966[3] (85 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Fəaliyyəti | rəssam, yazıçı, boyakar[d], şair, rəssam-qravürçü[d], incəsənət xadimi |
| Təhsili | |
| Stillər | futurizm |
| Mükafatları |
 |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Karra İtaliyanın Alessandriya şəhərinin (Pyemont) şimal-qərbində yerləşən Kuarnento kommunasında anadan olub. 12 yaşında divar rəsmləri üzrə dekorator kimi işləmək üçün evdən çıxıb.
1899-1900-cü illərdə Karra Parisdə Ümumdünya sərgisində pavilyonları bəzəyirdi və burada müasir Fransa incəsənəti ilə tanış olub. Daha sonra o, sürgündəki italyan anarxistləri ilə əlaqə saxlamaq üçün bir neçə ay Londonda keçirdi və 1901-ci ildə Milana qayıtdı. 1906-cı ildə şəhərdəki Brera Akademiyasına (Accademia di Brera) daxil oldu və Çezare Tallonenin rəhbərliyi altında təhsil aldı. 1910-cu ildə Umberto Boççoni, Luici Russolo və Cakoma Balla ilə birlikdə Futurist Rəssamların Manifestini imzaladı və ən populyar və təsirli rəssamlıq mərhələsinə başladı.
Karranın Futurist mərhələsi Birinci Dünya müharibəsi başlayan dövrdə başa çatdı. Onun əsərləri, hələ də bəzi Futurist anlayışlardan istifadə etsə də, hərəkət və hissdən daha çox forma və sükutla daha aydın şəkildə məşğul olmağa başladı. 1913-cü ildə yazdığı "Səslərin, səslərin və qoxuların rəsmləri" adlı manifestində Karra sinesteziyaya olan marağını müzakirə edərək, onu "bir xarici stimula (məsələn, səs və ya qoxuya) məruz qalmanın paralel vizuallaşdırmaya (məsələn, rəngə) səbəb olduğu fikri ilə əlaqəli qavrayış fenomeni" kimi təsvir etmişdir.[5]
Treçento rəsmindən, uşaq sənətindən və Anri Russonun əsərlərindən ilhamlanan Karra tezliklə adi obyektlərin reallığını vurğulayan sadələşdirilmiş bir üslubda natürmortlar yaratmağa başladı.[6] 1917-ci ildə Ferrarada Corco de Kiriko ilə görüşdü və orada bir neçə həftə onunla birlikdə çalışdı. De Çirikonun təsiri ilə Karra rəsmlərinə maneken təsvirlərini daxil etməyə başladı.[7] İki rəssam "metafizik rəsm" adlandırdıqları bir üslubun novatorları idilər. 1919-cu ilə qədər Karranın metafizik mərhələsi Cottonun əsərlərindən ilhamlanan arxaizmə yol verirdi və o, onu "məkanda cisimlərin quruluşunu təsəvvür etmək tərzimizə ən yaxın olan sənətkar" kimi qiymətləndirirdi.[8] Karranın "Lutun qızları" (1919) əsəri onun yaradıcılığının yeni istiqamətini nümunə göstərir. O, 1919-1922-ci illər arasında Romada nəşr olunan "La Ronda" ədəbi jurnalının müəllifləri arasında idi.[9] 1920-1930-cu illər ərzində o, əsasən mənzərə rəsmlərinə diqqət yetirmiş və daha atmosferik bir üslub inkişaf etdirmişdir.[10] Bu dövrdən bir nümunə onun 1928-ci ildə çəkdiyi "Dəniz kənarındakı səhər" əsəridir.
Karra ən çox 1911-ci ildə yazdığı futurist əsəri olan "Anarxist Qallinin dəfn mərasimi" ilə tanınır. O, həqiqətən də gənc yaşlarında anarxist idi, lakin bir çox digər futuristlərlə birlikdə sonradan daha mürtəce siyasi baxışlara sahib oldu, müharibədən əvvəl və müharibə zamanı ultramillətçi və irredentist oldu. O, 1918-ci ildən sonra faşizmi dəstəklədi. 1930-cu illərdə Karra dövlət ideologiyasını incəsənət vasitəsilə dəstəkləməyə çağıran bir manifest imzaladı.[11] Onun qoşulduğu və Corco Morandi tərəfindən qurulan "Strapaese" qrupu faşizmdən güclü təsirlənmiş və 1937-ci ildən sonra rejim tərəfindən müəyyən edilmiş neoklassik qaydalara cavab vermiş,[12] lakin güclü mərkəzçiliyə doğru ideoloji səylərə qarşı çıxmışdır.[13]
Karra 13 aprel 1966-cı ildə 85 yaşında İtaliyanın Milan şəhərində vəfat etmişdir.
- ↑ 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
- ↑ 1 2 3 4 Carlo Carrà (nid.).
- ↑ 1 2 abART.
- ↑ 1 2 Union List of Artist Names (ing.). 2021.
- ↑ "Carlo Carrà Paintings, Bio, Ideas". The Art Story. İstifadə tarixi: 22 aprel 2024.
- ↑ Cowling and Mundy pp. 52–53.
- ↑ Cowling and Mundy p. 52.
- ↑ Cowling and Mundy p. 56.
- ↑ Simone Germini. "Riviste letterarie del Novecento – La Ronda". iMalpensanti (italyan). 31 may 2013. 25 iyun 2023 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 iyun 2023.
- ↑ Cowling and Mundy p. 57.
- ↑ Pinkus, p.20
- ↑ Antliff, p.2; Pugliese, p.16
- ↑ Antliff, p.2