Vikipediya ?

Kamboca — Vikipediya

Kamboca (kxmer. កម្ពុជា) və ya rəsmi adı ilə Kamboca Krallığı (kxmer. ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា)— Cənub-Şərqi Asiyada dövlət. Kamboca Hind-Çin yarımadasının cənub sahilində yerləşir. Qərb və şimal-qərbdə Tailand, şimal-şərqdə Laos, şərq və cənub-şərqdə Vyetnamla həmsərhəddir. Ölkənin cənub-qərbdə isə Siam körfəzinə çıxışı vardır. Paytaxtı və ən böyük şəhəri Pnompen şəhəri, ümumi sahəsi 181,035 kvadrat kilometrdir. Kamboca inzibati cəhətdən 25 əyalətdən ibarətdir.

Kamboca Krallığı

KingdomofCambodia.svg
Preăh Réachéanachâk Kâmpŭchéa
Kamboca
9 noyabr 1953
Kamboca gerbi
Gerbi
Şüarı: CambodiaMotto.svg
Millət, Din, Kral
Himni: 

Nokor Reach
Sehirli Krallıq
Kamboca xəritədə yeri
Paytaxtı
və ən böyük şəhəri
Pnompen
Rəsmi dilləri Kxmer dili
İdarəetmə forması Komstitusiyalı monarxiya
• Kral
Norodom Sihamoni [ 29.X.2004 ]
• Baş nazir
Hun Sen [14.I.1985 ]
Yaranması Fransadan
Tarixi  
• Müstəqillik
9 noyabr 1953
• Yaranması
9 noyabr 1953
Ərazisi
• Ümumi
181040 (88)
• Su (%)
2,5
Əhalisi
• 2016 iyul təxmini
15,957,223 (65)
• 3.III.2008 siyahıya alma
13 395 682
• Sıxlıq
81.8/km2 (211.9/kv. mil) (118)
ÜDM (AQP) 2016 təxmini təxmini
• Ümumi
58.939 milyard
• Adam başına
3,735
ÜDM (nominal) 2016 təxmini təxmini
• Ümumi
19.368
• Adam başına
1,227
İİİ (2014) 0.555
orta · 
Valyutası Riel (KHR)
Yolun hərəkət istiqaməti sağ
Telefon kodu 855
ISO 3166 kodu
İnternet domeni .kh
Kamboca
Kamboca

Kamboca zəngin və mürəkkəb coğrafi təbiətə malikdir. Əhalisininin sayı 15 milyon nəfərdən çoxdur. Ölkənin rəsmi dini buddizmdir. Əhalinin təqribən 95%-i bu dinə sitayiş edir. Vyetnamlılar, çinlilər və etnik azlıqlardır. Paytaxt və ən böyük şəhər olan Pnompen ölkənin siyasi, iqtisadi və mədəni mərkəzi rolunu oynayır.

Tarixi

Kamboca ərazisinin məskunlaşması erkən neolit dövrünə təsadüf edir. Eramızdan əvvəl I əsrdə ilk cəmiyyət, I-VI əsrlərdə ilk meydana gəlmişdir. IX-XIII əsrlərdə Hind-Çin yarımadasındakı daxil edilmiş, imperiyanın süqutundan sonra isə XVIII əsrin əvvəllərində və Vyetnam dövlətlərindən asılı vəziyyətə düşmüşdür. 1884-cü ildən Kamboca Fransanın müstəmləkəsinə çevrilmişdir. Yaponiya 1940-cı ildə Kampuçini işğal edərək onu özünün hərbi bazasına çevirdi. Uzun müddətli mübarizədən sonra Kampuçiya 1953-cü il noyabrın 9-da müstəqillik qazandı.

Mədəniyyəti

 
Phnom Penh

Kamboca nisbətən zəif inkişaf etmiş aqrar ölkədir. Bu zəif inkişaf onun maarif və mədəniyyətinə də təsir etmişdir. 6 illik təhsil hamı üçün məcburi idi. 13 illik orta təhsil sistemi (6 il ibtidai, 7 il orta) mövcud idi. Lakin 1975-ci il aprelin 17-dən, Kampuçi Vahid Milli Qurtuluş Cəbhəsi (KVMAC) və Kral Milli birlik hökuməti hakimiyyətə gəldikdən sonra maarif və mədəniyyətdə tənəzzül və geriləmə başladı. Məktəblər və kitabxanalar bağlandı, tədris fənlərinin öyrənilməsi qadağan edildi, kitabların çoxu yandırıldı, xeyli muzey eksponatları məhv edildi.

Kampocada radikal hakimiyyət uzaqlaşdırıldıqdan sonra isə maarifin inkişafı yeni, demokratik qaydalar əsasında bərpa edilməyə başladı. Valideynlərini itirmiş uşaqlar üçün əyalət mərkəzlərində internatlar yaradıldı.

Pnompendə milli kitabxana, milli muzey və s. mədəniyyət mərkəzləri bərpa edildi. Mətbuat, radio verlişlərinin fəaliyyəti də ölkənin iqtisaslarına uyğun olaraq dayandırılmış, məzmunu dəyişmişdir. Mətbuat və radio verlişləri siyasi mübarizə və vuruşmaların mərkəzində olmuşdur.

Ədəbiyyat

Kambocada ilk ədəbi abidələr III əsrə aid olan Bokan və VI əsrədə yaradılmış Tonle – Bati məbədlərinin divarlarındakı sanskrit yazılarından ibarətdir. VII əsrin əvvəllərinə aid qədim Khmer mədəniyyətinin inkişafına brahmanizm və buddizmin əhəmiyyətli təsiri olmuşdur.

İstiqlaliyyət qazandıqdan sonra (1953) Kampuçidə şəhərsalma da inkişaf etməyə başladı. 1957 – 60-cı illərdə Kamponqasom, 1962-ci ildə Bokor şəhərləri salındı. Ənənəvi xalq sənəti də inkişaf etməyə başladı. İpəkçilik, bədii parça, ağac və fil dişi üzərində oyma, həkkaklıq, keramika, tikmə və s. inkişaf etməyə başladı. Nqok Dim, Sam Yun və başqaları rəssamlıq və qrafika sahəsində əsərlər yaratmışdılar.

Musiqi

Kxmerlərin musiqi mədəniyyətinin qədim tarixi var. Anqkor məbədlərinin barelyeflərində orkestr, ayrı – ayrı musiqi alətləri təsvir olunmuşdur. Hələ IX – XIII əsrlərdə yüksək inkişaf etmiş Khmer klassik musiqisi demək olar ki, muasir dövrədək dəyişməz qalmışdır. Bu musiqinin lad əsasını pentatonika təşkil edir.

Burada ritm əsas rol oynayır. Kxmer musiqisində sampxo, çxayyam, sko – txom (zərb), ta – diyeu, tyapey, ta kxe, tro – qe (simli) və s. musiqi alətlərindən istifadə edilir. Kambocanın Milli mahnı və rəqs ansamblı 1979-cu ildə yaradılmışdır.

Din

 
Wat Preah Puth (Buddizm)

Buddizm Kamboca əhalisinin böyük əksəriyyətinin etiqad etdiyi dindir. Özünün cənub qanadı olan formasında təşəkkül tapıb və iki təriqətə bölünür: və . Txeravada , , , etiqad edir. Kampuçiyada yaşayan və vyetnamlılar əsasən buddizmin formasını qəbul edirlər. Ölkədə eyni zamanda 14 min nəfər katolik vardır. Daha nüfuzlu protestant təşkilatı isə ölkədəki xristian və alyansıdır. Bundan başqa, yeddinci günün adventistləri və digər protestant qruplar (ümumi sayı 2 min nəfər) vardır. Kambocada eyni zamanda az sayda müsəlman qrupları ( və malaylar) yaşayır. bir hissəsi və dağ tyamları ənənəvin dini inanclarını qoruyub saxlayırlar.

İstinadlar

  1. . News.xinhuanet.com. İstifadə tarixi: 8 noyabr 2017.


Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar

Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2019