Hardinqfele və ya Norveç skripkası — Norveçmənşəli simli musiqi aləti. Standart skripkadan kiçikdir, daha qabarıq səs lövhəsinə, daha geniş və qısa boğazına və 8 və ya 9 siminə (4 ifa simi, qalanları rezonanslı) malikdir. Əksər melodiyalar standart kökləmədə (G-D-A-E) ifa olunsa da, Norveçdə musiqinin təbiətindən və müəyyən bölgələrin yerli variasiyalarından asılı olaraq təxminən 40 fərqli kökləmə mövcuddur.[1]
| Hardinqfele | |
|---|---|
 | |
| Təsnifat | simli musiqi aləti |
| Hornbostel–Zaks təsnifatı | 321.322-71 |
| Əlaqəli alətlər |
Violin Fidle |
| Mənşə ölkəsi | Norveç |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Rezonanslı simlər fundamental qammanın 1-ci, 2-ci, 3-cü və 5-ci dərəcələrinə uyğundur. Hardinqfelenin ən qədim sağ qalan nümunəsi 1651-ci ildə Ole Jonsen Jastad tərəfindən hazırlanmış "Jastad" skripkası hesab olunur.[2] Originally, the instrument had a rounder, narrower body.[3] 1700-cü illərin ortalarına qədər hardinqfele skripkası Norveçin cənub, mərkəzi və qərb sahillərinin çox hissəsində dominant xalq alətinə çevrilmişdi. Bu alətin mənşəyi tam aydın deyil. Hardinqfele alətləri tez-tez barmaq lövhəsində inkrustasiyalarla bəzədilib və gövdəsi naxışlarla boyanıb.
Hardinqfele aləti ilk dəfə J.Halvorsen tərəfindən S.Ellegarın "Fossegrimen" pyesindəki musiqidə simfonik orkestr ilə ansamblda solo alət kimi istifadə olunub.[4][5]
- ↑ "What You Should Know About the hardanger Fiddle - Hardanger Fiddle Association of America". www.hfaa.org. 11 iyul 2016 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 iyun 2016.
- ↑ Aksdal 1993, 21
- ↑ Aksdal 1993, 22
- ↑ "Hardanger fiddle player at Faith Lutheran Church in Isanti Nov. 27". www.isanticountynews.com. 23 mart 2006 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 may 2008.
- ↑ "Andrea Een and the Hardanger Fiddle - Brightcove". www.brightcove.tv. 2 iyun 2008 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 yanvar 2026.
- Aksdal, Bjørn, and Sven Nyhus. Fanitullen: Innføring i norsk og samisk folkemusikk. Oslo: Universitetsforlag.
- Broughton, Simon, and Mark Ellingham. Rough Guide to World Music Volume One: Africa, Europe & the Middle East. London: Penguin Books, 1999. 212-216.
- George, Patrice. "Knut Hamre and Benedicte Maurseth - Rosa I Botnen." RootsWorld. 26 Feb. 2008 http://www.rootsworld.com/reviews/botnen06.shtml
- Gurvin, Olav. 1958. Hardingfela. In Hardingfeleslåttar, ed. Olav Gurvin. Norsk Folkemusikk, ser. 1 vol I. Oslo: Universitetsforslaget.
- Sandvik, Sverre. Vi Byggjer Hardingfele. Tiden, 1983. 12-13. English translation "(How) We Build the hardanger Fiddle" by Eldon Ellingson
- Hardanger Fiddle Association of America
- Fashioning the hardanger Fiddle
- Hardingfeleverket--Norsk folkemusikk serie 1: Hardingfeleslåttar – i syv bind og Feleverket--Norsk folkemusikk serie 2: Slåtter for vanlig fele – i fire bind
- Hardanger Fiddle, Isak N. Botnen/Skår (Norwegian, 1669–1759) and Trond Isaksen Flatebø (Norwegian, 1713–1772) made in 1756
- Hardanger Fiddle, Norway, 1786
- Scordatura: The Dahle Tradition (Anne Svånaug Haugan. Etnisk Musikklubb: EM26) Arxivləşdirilib 2007-10-19 at the Wayback Machine
- Andrea Hoag, Loretta Kelley, Charlie Pilzer
- hardanger fiddler Christian Borlaug