Eritema ( yunanca ἐρυθρός - "qırmızı") dermis damarlarının genişlənməsi nəticəsində yaranan dərinin intensiv qızarmasıdır.[1] Bəzən gül şəklində olub qızaran dəri xəstəliyidir.[2][3]
| Eritema | |
|---|---|
 Yanmış dəridə eritema | |
| XBT-10 | L-L |
| XBT-9 | |
| DiseasesDB | 4466 |
| MeSH | D004890 |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Tibbi praktikada eritema aşağıdakı kimi qəbul edilə bilər:
- dəri qatlarının iltihablı simptomu;
- bədənin ekzogen və endogen təsirlərə reaksiyası (mexaniki, temperatur, kimyəvi təsirlər, allergik reaksiya, zəhərlənməyə olan reaksiya və s.)
- spesifik ayrı bir nozoloji forma (Darier mərkəzdənqaçma eriteması, davamlı fiqurlu eritema, multimorfik ekssudativ eritema və s.).
Bütün eritemalar aktiv və passiv olaraq təsnif edilir.[4] Aktiv eritema kəskin iltihabi prosesin fərqli bir əlamətidir. Belə eritemalar parlaq rəng ilə xarakterizə olunur və tez-tez dərinin şişməsi, iltihab yerində ağrı və ya qaşınma, eləcə də yerli temperatur artımı ilə müşayiət olunur (dərinin hiperemik sahəsi toxunduqda isti olur).
Aktiv eritemanın inkişafı arterial damarların kəskin genişlənməsi və iltihab yerində qan axınının müvəqqəti artması ilə əlaqələndirilir.
Passiv eritema genişlənmiş venoz damarlarda qan durğunluğu səbəbindən inkişaf edir. Nəticədə, passiv eritemanın üzərindəki dəri mavi-qırmızı, tünd qırmızı və ya sianotik olur.
Passiv eritemanın inkişafı xroniki iltihabi proseslər üçün xarakterikdir.
Eritemanın səbəbləri fizioloji və patoloji olaraq bölünür. Fizioloji eritema həmişə aktivdir və ekzogen və ya endogen stimullara qarşı qısamüddətli dəri reaksiyasıdır.
Fizioloji eritema aşağıdakı səbəblərdən yarana bilər:
- masaj, şillə və ya digər fiziki təsir;
- fizioloji doza həddində xaricdən təsirlənən və ya daxilə qəbul edilən bəzi maddələr və dərmanlar;
- insolyasiya;
- refleksiv olaraq, utanc və ya qəzəb hissinə reaksiya olaraq, eləcə də orqazm zamanı və ya hipnoz zamanı reaksiya olaraq.
Patoloji eritema xəstəlik simptomudur və ya ayrıca bir patologiya ola bilər.
Patoloji eritema aşağıdakı səbəblərdən yarana bilər:
- yoluxucu xəstəliklər;
- dərinin termal, kimyəvi və ya radiasiya yanığı;
- allergiyalar;
- autoimmun xəstəlik və s.
Eritema dermatoloq tərəfindən müayinə olunur; ehtiyac olduqda yoluxucu xəstəliklər üzrə mütəxəssislə məsləhətləşmə təyin edilir.
Laborator müayinə üçün aşağıdakılar istifadə olunur:
- dəridən yaxma;
- allergiya testləri;
- immunoloji və seroloji tədqiqatlar.[5]
Müalicə əsas xəstəliyə bağlıdır.
Soyuq, istilik, ultrabənövşəyi şüalanma təsirlərindən yaranan və digər eritemaların müalicəsi simptomatikdir. Bunu yaradan əsas faktorun aradan qaldırılması da vacibdir.
- ↑ «Эритема» — статья в Малой советской энциклопедии; 2 издание; 1937—1947 гг.
- ↑ Alkoqollu içkilər, Siqaret və digərləri, Ankara, 1996. səh 47
- ↑ "Eritema nədir?". Milli.az (az.). 28 yanvar 2017. İstifadə tarixi: 8 mart 2026.
- ↑ "Эритема - причины появления, симптомы заболевания, диагностика и способы лечения". www.invitro.ru. İstifadə tarixi: 8 mart 2026.
- ↑ lifetab.ru. "Все об инфекционных заболеваниях - Лечение заболеваний - Эритема – фото, симптомы и лечение, что это такое, виды, код мкб 10". Все об инфекционных заболеваниях (rus). 31 mart 2022. İstifadə tarixi: 8 mart 2026.