Vikipediya ?

Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti — Vikipediya
Disambig.svg Bu məqalə Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti haqqındadır. Dağlıq Qarabağ üçün Dağlıq Qarabağ səhifəsinə baxın.

Dağlıq Qarabağ Muxtar VilayətiAzərbaycan SSR-in dağlıq Qarabağ bölgəsində 1923-1991-ci illərdə mövcud olmuş inzibati ərazi vahidi.

Нагорно-Карабахская автономная область
Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti
7 iyul 192326 noyabr 1991
Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti xəritədə yeri
Statusu muxtar vilayət
Paytaxtı Xankəndi
Ən böyük şəhəri Xankəndi (indiki Xankəndi)
Rəsmi dilləri Azərbaycan dili)
Tarixi  
• Yaranması
7 iyul 1923
• Qarabağ xanlığının yaradılması
1747
29 yanvar 1919
• Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin yaradılması
7 iyul 1923
• Azərbaycan Respublikası tərəfindən muxtariyyətlik statusunun ləğv olunması
26 noyabr 1991
• Süqutu
26 noyabr 1991
Ərazisi
• Ümumi
4.388 (1.694 sq mi)
Əhalisi
• Təxmini
187.769
Valyutası manat
Sələfi
Xələfi
Zaqafqaziya Sosialist Federativ Sovet Respublikası
Azərbaycan Respublikası

Tarixi

1923-cü il iyulun 7-də Azərbaycan SSR Sovetləri Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin dekreti ilə Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının tərkibində Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti yaradılır.

1981-ci il iyunun 16-da isə Azərbaycan SSR Ali Soveti "Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti haqqında" qanun qəbul edib və muxtariyyətin səlahiyyətlərində yeniliklər edilib. Dağlıq Qarabağdakı muxtariyyətin sonuncu rəsmi statusu da bu qanunla müəyyənləşib.

1987-ci ildə Ermənistan və Azərbaycan SSR arasında Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin başlanmasının ardından, bu münaqişə 1991-ci ilin sonuna tam miqyaslı müharibəyə çevrilmişdir.

1988-ci il fevralın 20-də DQMV Xalq Deputatları Sovetinin XX çağırış növbədənkənar sessiyası “DQMV-nin Azərbaycan SSR tərkibindən Ermənistan SSR tərkibinə verilməsi haqqında Azərbaycan SSR və Ermənistan SSR Ali sovetləri qarşısında vəsatət qaldırmaq barədə” qərar qəbul etdi.

Bunun ardınca, 1989-cu ilin noyabr ayında SSRİ Ali Soveti Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin muxtariyyətliyinin ləğv edilib birbaşa Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasına qatılmasına dair qərar qəbul etmişdir. Lakin 1989-cu ilin dekabr ayının 1-də Ermənistan Sovet Sosialist Respublikası Ali Soveti və Qarabağ Milli Şurasının birgə iclası həmin qərarı əsassız hesab edərək Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin Ermənistanla birləşməsini açıqlamışdır.

1991-ci il noyabrın 26-da Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin qərarı ilə Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti inzibati ərazi vahidi ləğv olunub. Həmin gün müstəqil Azərbaycanın parlamentinin qərarı ilə həm 1923-cü il iyulun 7-də Azərbaycan Sovetləri Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin qəbul etdiyi dekret, həm də 1981-ci il iyunun 16-da Azərbaycan SSR Ali Sovetinin qəbul etdiyi "Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti haqqında" qanun qüvvədən salınıb və onun ərazisi qonşu Xocavənd, Tərtər, Goranboy, Şuşa və Kəlbəcər inzibati rayonları arasında bölüşdürülüb.

İnzibati ərazi quruluşu

Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinə Əsgəran, Hadrut, Ağdərə, Martuni, Şuşa rayonları və vilayət tabeli Xankəndi şəhəri daxil olmuşdur.

Əhalisi

DQMV əhalisi (1989 sa.)
İnzibati-ərazi vahidi Ermənilər Azərbaycanlılar Digərləri
Xankəndi ş. ə/d 56 96385 713
Ağdərə 40 69 200 762
Xocavənd 23 49 997 102
Əsgəran rayonu 15 58 123 208
Şuşa rayonu 14 180 679 265
Hadrut rayonu 18 19 932 ...

Həmçinin bax

İstinadlar

  1. s:Azәrbaycan Sovetlәri Mәrkәzi İcraiyyә Komitәsinin Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayәtinin yaradılması haqqıda Dekreti
  2. s:Azərbaycan Respublikasının Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətini ləğv etmək haqqında qanunu
  3. К истории образования Нагорно-Карабахской автономной области Азербайджанской ССР. 1918-1925.Документы и материалы, с. 152-153
  4. Armenia, Azerbaijan, and Georia Country Studies, Area Handbook Series, Federal Reserch Division Library of Congress, 1994, ISBN 0-8444-0848-4, pp. 19-21.

Mənbə

  • (2013-02-16). (azərb.). Azərbaycan Qəzeti. 2016-10-10 tarixində . İstifadə tarixi: 2014-01-28.
  • (azərb.). president.az. 2016-12-13 tarixində . İstifadə tarixi: 2016-12-13.
  • (azərb.). mediaforum.az. 2010-12-02. 2016-12-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-12-13.

Həmçinin bax

Xarici keçidlər

Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar

Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2019