Vikipediya ?

Xordalılar

Xordalılar (lat. Chordata) Heyvanlar aləminə aid tipdir.

?Chordata
Neştərçələr (Branchiostoma)}}
Neştərçələr (Branchiostoma)
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Yarımaləm: Eumetazoylar
Tip: Chordata
Elmi adı
Chordata Haeckel, 1874
Yarımtipləri və sinifləri
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ÜTMX   
MBMM   
HE   

Mündəricat

Ümumi xarakteristika

500 milyon il bundan əvvəl əmələ gəlib. Xordalıların qədimliyinə və müxtəlifliyinə baxmayaraq onları birləşdirən ümumilik var:

1.Onların bədəninin əsasını bütöv və ya buğumlu bel sütunu təşkil edir. Buna və ya da deyilir.

2.Bu sütunun üstündə boru formalı mərkəzi sinir sistemi yerləşir.

3.Bel sütununun altı ilə həzm borusu uzanır. Bu borunun ön tərəfi ağızla, arxa tərəfi isə anus dəliyi ilə qurtarır. Həzm borusunun ön hissəsi udlaq adlanır. Udlağın yanlarında sıra ilə düzülmüş qəlsəmə yarıqları var. Bu səbəbdən udlaq həm qidalanmada, həm də tənəffüsdə iştirak edir.

4. Həzm borusunun udlaq hissəsinin altında qan-damar sisteminin mərkəzi olan ürək yerləşir, Xordalılar tipinin 43 minə yaxın növü məlumdur.

olan heyvanların ali tipidir. Xordalılar üç yarımtipə bölünür: Başıxordalılar, Tunikalılar (və ya sürfəsixordalılar) və Onurğalılar (kəlləlilər). Xordalılar üçün bütün ömür boyu və ya inkişafın müəyyən dövründə bel telinin - xordanın, onun üstündə sinir borusunun, həzm borusunun, həzm borusunun önündə (udlağın yanlarında) qəlsəmə dəliklərinin, bədənin ön hissəsində xorda və həzm borusu altında qan-damar sisteminin döyünən hissəsi - 'ürəyin' olması xarakterikdir. Xordalılar heyvanlar aləminin ən əsas tipi hesab olunur. Bu tipə 100.000-ə qədər növ daxildir. Xordalılar üçün bir sıra xüsusiyyətlər xarakterikdir. Onların bədəninin əsasını bütöv və ya buğumlu bel sütunu təşkil edir. Buna xorda deyilir. Xorda ox skelet olub, vakuollaşmış hüceyrələrdən ibarətdir. O, primitiv orqanizmlərdə bütün ömrü boyu qalır. Ali orqanizmlərdə isə o, onurğa fəqərələri ilə əvəz olunur.Xordalılar anlayışı onurğalılar və bəzi əhatə edir.Bel sütununun üzərində boru formalı mərkəzi sinir sistemi yerləşir. Bel sütununun altı ilə uzanır. Bu borunun ön tərəfi ağızla, arxa tərəfi isə ilə bitir. Həzm borusunun ön hissəsi udlaq adlanır. Udlağın yanında sıra ilə düzülmüş qəlsəmə yarıqları var. Bu səbəbdən udlaq həm qidalanmada, həm də tənəffüsdə iştirak edir. Həzm borusunun udlaq hissəsinin altında qan-damar sisteminin mərkəzi olan ürək yerləşir.Sadaladığımız özünəməxsus xüsusiyyətlərlə yanaşı, xordalılar üçün bədənin üçqatlı olması, ikitərəfli simmetriyası, xarakterikdir.

Təsnifatı

Xordalıların 3 yarımtipi məlumdur:


Yarımtiplər Siniflər
Kəlləsizlər (Acrania və ya Cephalochordata) Leptokardilər (Leptocardii) sinfi
Qişalılar (Tunicata) Assidilər (Ascidiacea) sinfi
Lavralar (Lavracea) sinfi
Salplar (Thaliacea) sinfi
Kəlləlilər (Craniata) və ya Onurğalılar (Vertebrata) Hiperoartiyalar (Hyperoartia) sinfi
Miksinlər (Myxini) sinfi
Qığırdaqlı balıqlar (Chondrichthyes) sinfi
Şüaüzgəcli balıqlar (Actinopterygii) sinfi
Pərüzgəcli balıqlar (Sarcopterygii) sinfi
Suda-quruda yaşayanlar (Amphibia) sinfi
Sürünənlər (Reptilia) sinfi
Quşlar (Aves) sinfi
Məməlilər (Mammalia) sinfi

Xarici keçidlər

Həmçinin bax

İstinadlar

  1. Dogel, Onurğasızlar zoologiyası, Bakı-2007
Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar

Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2019