Bayat Abbas (XVI əsr, Dərbənd – XVII əsr) — XVI əsrdə Dərbənd və ətraf əyalətlərdə tanınmış ustad aşıq, güclü yaradıcı təbi ilə seçilən söz sənətkarıdır. Onun həyatı barədə yazılı məlumatlar məhdud olsa da, xalq arasında dolaşan rəvayətlər və hekayətlər Bayat Abbasın dövrünün nüfuzlu aşıqlarından biri olduğunu göstərir.[1][2]
| Bayat Abbas | |
|---|---|
| Doğum tarixi | XVI əsr |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | XVII əsr |
| Fəaliyyəti | aşıq |
 Bayat Abbas Vikimənbədə | |
1572-ci ilə aid cünglərdə Bayat Abbasın bayatı, qoşma, gəraylı və təcnis janrlarında yazdığı şeirlərə rast gəlinir. Bu nümunələrin dil xüsusiyyətləri və üslubu onun Dərbənd bölgəsi ilə sıx bağlılığını ehtimal etməyə əsas verir.[1][3]
Bayat Abbas yaradıcılığında məhəbbət, təbiət və ictimai-siyasi mövzular geniş yer tutmuşdur. Onun poetik irsi sonrakı dövr aşıq ədəbiyyatına ciddi təsir göstərmiş, bir çox ustad aşıqlar onun şeirlərinə nəzirələr yazmışlar. Bu ənənəni davam etdirən sənətkarlar sırasında Ehraqlı Rəcəb və Vəlikəndli Fətəli kimi aşıqların adları çəkilir.[1][4]
Bayat Abbas Azərbaycan aşıq yaradıcılığının erkən nümayəndələrindən biri kimi qiymətləndirilir və onun poetik irsi bölgənin şifahi ədəbi ənənəsinin formalaşmasında mühüm rol oynamışdır.[1]
- 1 2 3 4 "Aşıq Ədəbiyyatı Antologiyası" (Aşıq poeziyası) (az.) (“Xalq Əmanəti” layihəsi). Bakı. 2017. 58–59. ISBN 978-9952-8332-0-1.
- ↑ Azərbaycan Aşıqlar Birliyi. Ustad nəfəsli saz-söz ərməğanı (az.). Bakı: "Zərdabi Nəşr" MMC nəşriyyatı. 2020. 57. (#archive_missing_date) tarixində arxivləşdirilib (PDF).
- ↑ Paşayev, Qəzənfər. "Dərbənddə Bayatlar". 525-ci qəzet. 23 iyul 2022. 16. İstifadə tarixi: 13 fevral 2026.
- ↑ azertag.az. "Aşıq sənətində ilahi ilham və buta fenomeni: arxaik yaddaşın davamlılığı". AZƏRTAC (az.). 26 dekabr 2025. İstifadə tarixi: 13 fevral 2026.