Bayatı-ŞirazAzərbaycan musiqisində 1) yeddi ladlardan (məqamlardan) biri, 2) yeddi əsas muğam dəstgahlarından biri.

Etimologiya

Bayatı türk ədəbiyyatında lirik şeir, mahnı janrıdır. Bayat həm də qədim türk tayfalarının birinin adı olub. Dahi şair Məhəmməd Füzuli də bu tayfadan olub.

Tarixçəsi

Bəhram Mansurov “Bayatı-Şiraz” muğamının müstəqil muğam kimi yalnız XIX əsrin axırlarından mövcud olduğunu və əvvəllər isə “Bayatı - İsfahan” dəstgahı kimi tanındığını söyləyir. "Bayatı-İsfahan" klassik Şərq musiqisində ”İsfahan” adlanaraq 12 əsas muğamdan biri olub . Hazırda Bayatı-İsfahan şöbəsi Bayatı–Şiraz dəstgahının əsas şöbələrindən biri.

Bayatı-Şiraz muğam dəstgahı kimi

Məcmusu: “Bərdaşt”, “Mayeyi-Bayatı-Şiraz”, “Nişibi–fəraz”, “Bayatı–İsfahan”, “Zil Bayatı-Şiraz”, “Xavəran”, “Üzzal”, “Dilrüba” və “Bayatı-Şiraza ayaq (kadensiya)” kimi şöbə və guşələrdən ibarətdir.

Bu muğam dəstgah “sol” bayatı-şiraz məqam kökündə (tonallığında) ifa olunur. “Bayatı-Şiraz” muğamı öz gözəl, axıcı melodikasına və dərin təsir qüvvəsinə görə musiqiçilər tərəfindən çox zaman “ərusi – musiqi” (“musiqinin gəlini”) adlandırılır. Ü. Hacıbəyov “Bayatı-Şiraz”ı emosional baxımdan qəmli əhval-ruhiyyə daşıyan muğam kimi xarakterizə etmişdir.

Üzeyir Hacıbəyov Bayatı–Şiraz haqqında yazır: "Bədii – ruhi təsir cəhətdən... Bayatı – Şiraz dinləyicidə qəmginlik hissi oyadır." Mirzə Fərəcin tərtib etdiyi muğam dəstgahları içərisində Bayatı – Şiraz dəstgahı 17 şöbə və guşədən ibarətdir:

“Bayatı-Şiraz” muğamını instrumental şəkildə Nəriman Məmmədov tarzən Əhməd Bakıxanovun ifasından (1962), Arif Əsədullayev tarzən ifasından (2003) nota yazmışdır. Bu dəstgah əsasında yazılmış simfonik bəstələr:

Muğam şöbələri arasında ifa olunan də əsas muğamın adını daşıyır.

Bayatı-Şiraz musiqi məqamı (ladı) kimi

Quruluşu: 1-1-1/2 ton formullu iki tetraxordun k.3 intervalı məsafəsində birləşməsindən ibarətdir; səssırası 9 pilləlidir, IV pillə mayə (tonika) pilləsidir. Məqamın səssırasının II, IV, VI, VIII pillələri istinad-dayaq pilləsi kimi “Bayatı-Şiraz” muğamının şöbələrinin əsasını təşkil edir; bu məqamda qurulan musiqi nümunələri həmin pillələrə əsaslanır.

Bayatı-Şiraz ladında bəstələr

Qaynaqlar

  1. . 2021-10-15 tarixində . İstifadə tarixi: 2013-05-11.
  2. . 2020-01-31 tarixində . İstifadə tarixi: 2013-05-11.
  3. . 2022-03-25 tarixində . İstifadə tarixi: 2013-05-11.
  4. . 2021-10-15 tarixində . İstifadə tarixi: 2013-05-11.
  5. . 2021-10-17 tarixində . İstifadə tarixi: 2013-05-11.
  6. . 2021-10-17 tarixində . İstifadə tarixi: 2013-05-11.
  7. . 2021-06-24 tarixində . İstifadə tarixi: 2013-05-11.
  8. . 2021-10-17 tarixində . İstifadə tarixi: 2013-05-11.
  9. . 2022-03-31 tarixində . İstifadə tarixi: 2013-05-11.
  10. . 2020-08-09 tarixində . İstifadə tarixi: 2013-05-11.
  11. . 2021-07-29 tarixində . İstifadə tarixi: 2013-05-11.

Fimoqrafiya

  1. Gülüstan bayatı-şiraz (film, 1972)

Xarici keçidlər

  • 2016-03-13 at the Wayback Machine
  • Bayatı Şiraz - Tacir Şahmalıoğlu (Uşaqlığı) (Bayati Siraz)

Həmçinin bax

Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar


Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2022