Avropa İttifaqı pasportu — Avropa İttifaqına üzv olan 27 ölkənin vətəndaşlarının pasportu. Pasport sahiblərinə Aİ vətəndaşlığı hüquqları verilir.[1] Sənəd ölkənin rəsmi dilində, bəzən ingilis və fransız dillərində “Avropa İttifaqı” başlığı ilə möhürlənir, ardınca üzv dövlətin adı, dövlətin gerbi, “PASSPORT” sözü və üz qabığının aşağı orta hissəsində biometrik pasport simvolu yer alır.[2]
Ayrı-ayrılıqda, Avropa Komissiyasının üzvləri və qurumlarının müəyyən rəsmiləri BMT tərəfindən buraxılmış diplomatik sənəddən istifadə edirlər.[3]
Pasportla Aİ vətəndaşları Avropa İqtisadi Bölgəsi və İsveçrə daxilində sərbəst hərəkət etmək hüququna malikdirlər (yəni viza, müəyyən miqdarda pul və ya sərbəst hərəkət etmək üçün müəyyən səbəbə ehtiyac və məskunlaşmaq üçün yaşayış icazəsinə ehtiyac yoxdur).[4]
Şengen zonasına daxil olarkan və çıxanda Aİ vətəndaşlarının pasportlarına möhür vurulmur.[5][6] Biometrik pasportlara malik vətəndaşlar digər Aİ ölkələrinə daxil olmaq üçün sərhəd nəzarətindən keçərkən immiqrasiya nəzarəti sayğacları əvəzinə avtomatik qapılardan istifadə edirlər. Məsələn, Böyük Britaniyaya daxil olarkən, hava limanlarında Aİ biometrik pasportlarının sahibləri ePassport qapılarından istifadə edə bilər, digər bütün Aİ vətəndaşları (məsələn, milli şəxsiyyət vəsiqəsi və ya biometrik olmayan pasportdan istifadə edənlər) immiqrasiya sayğacından istifadə etməlidirlər.[7]
Pasporta alternativ olaraq, Aİ vətəndaşları Avropa İqtisadi Bölgəsi, İsveçrə və Birləşmiş Krallıq daxilində sərbəst hərəkət hüquqlarını həyata keçirmək üçün etibarlı milli şəxsiyyət vəsiqəsindən də istifadə edə bilərlər.[8] Aİ vətəndaşının AİB və ya İsveçrəyə daxil olması üçün etibarlı pasport və ya milli şəxsiyyət vəsiqəsi tələb olunmur. Həm AİB, həm də İsveçrədən kənarda olan Aİ vətəndaşı hər hansı digər vasitələrlə (məs, müddəti bitmiş pasport və ya milli şəxsiyyət vəsiqəsi və ya vətəndaşlıq şəhadətnaməsi təqdim etməklə) öz vətəndaşlığını sübut edə bilərsə, onların AİB və ya İsveçrəyə daxil olmasına icazə verilməlidir. Vətəndaşlığını qənaətbəxş şəkildə nümayiş etdirə bilməyən Aİ vətəndaşına lazımi sənədləri əldə etmək və ya çatdırmaq üçün imkan verilir.[9][10][11][12]
Aİ üzv dövlətləri 1980-ci illərdən bəri pasport dizaynlarını uyğunlaşdırıblar.[1] Adi pasportların əksəriyyəti ümumi tərtibatdan istifadə edir: “Avropa İttifaqı” sözləri və onu təqdim edən dövlətin adı olan tünd qırmızı örtük.[13] Pasport kartları, diplomatik, xidməti və təcili pasportlar kimi variantlar standartlaşdırılmayıb. İrlandiya pasport kartı təqdim edən yeganə dövlətdir.
28 fevral 2008-ci ildən etibarən pasportlarda barmaq izi məlumatları olmalıdır. 2013-cü ildə Aİ-na qoşulan Xorvatiya 3 avqust 2015-ci ildə pasportunu yeniləyərkən tünd göy rəngli örtüyü saxladı və bu, onu tünd qırmızı rəngdən istifadə etməyən yeganə üzv dövlət etdi.[14]
Şuranın qətnamələri və Aİ qaydaları və qərarları:
- Vahid pasport dizaynı haqqında 23 iyun 1981-ci il tarixli qərar
- 30 iyun 1982, 14 iyul 1986, 10 iyul 1995 və 8 iyun 2004-cü il tarixli əlavə qərarlar
- Pasport təhlükəsizliyi haqqında 17 oktyabr 2000-ci il tarixli qərar
- Şuranın biometrik standartlara dair 13 dekabr 2004-cü il tarixli 2252/2004 saylı qayda (Aİ)
- 2252/2004 qaydaya dəyişiklik edən 28 may 2009-cu il tarixli 444/2009 saylı qayda (Aİ)
2252/2004 saylı qaydaya əsasən, 12 yaşından kiçik uşaqlar və onları təmin edə bilməyən insanlar istisna olmaqla, bütün Aİ pasportlarında üz təsviri və iki barmaq izi olmalıdır.[15] Danimarka və İrlandiya barmaq izi qaydasından azaddır, baxmayaraq ki, İrlandiya pasportlarına digər biometrik məlumatlar daxildir.[16]
Qapaqda adətən bu ardıcıllıqla göstərilir: "AVROPA İTİFAQİ" (1997-ci ildən əvvəl: "Avropa Birlikləri"), təqdim edən ölkənin adı, "PASSPORT" sözü, biometrik pasport simvolu və dövlət gerbi. Emblemin yerləşdirilməsi müxtəlifdir: bəzi ölkələrdə mətnin üstündə, digərlərində isə mərkəzləşdirilmişdir.
İdentifikasiya səhifəsində məlumat dövlətin rəsmi dili(ləri), üstəgəl ingilis və adətən fransız dillərində təqdim olunur. Hər bir sahə nömrələnir və kitabçanın başqa yerindəki indeksdə izah olunur. Səhifədə pasportun növü, ölkə (ISO 3166-1 alfa-3) kodu və pasport nömrəsi var. Sol tərəf əsas fotoşəkili daşıyır. Bəzi pasportlarda boy və ikinci dərəcəli təhlükəsizlik şəkli də göstərilir.
İrlandiya pasportlarında İrlandiya adasında doğulmuş insanlar üçün doğum ili, xaricdə doğulmuş vətəndaşlar üçün isə üç hərfdən ibarət ölkə kodu göstərilir.
Bütün biometrik pasportlarda A–Z hərflərindən, rəqəmlərdən və “<” simvolundan ibarət məhdud formatda əsas məlumatları təkrarlayan maşınla oxuna bilən zona (MRZ) var. Qeyri-latın hərfləri Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatının qaydalarına uyğun olaraq transliterasiya olunur. Nümunə — ü → UE, ö → OE və ß → SS və s. daxildir.
Bəzi dövlətlər pasportun başqa yerində alternativ yazı əlavə edir. Ümumiyyətlə, vizalar və aviabiletlər üçün MRZ orfoqrafiyasından istifadə etmək tövsiyə olunur.
Digər səhifələrdə adı, yaşayış yeri, boyu, göz rəngi qeyd oluna bilər. Ailə pasportlarına həyat yoldaşının və ya uşaqlarının fotoşəkilləri daxil ola bilər. Əlavə səhifələrdə rəsmi qeydlər, sahə nömrələrinin tərcümələri, vizalar və giriş və ya çıxış möhürləri üçün ayrılmışdır. Daxili arxa örtükdə pasportu təqdim edən ölkədən məlumatlar ola bilər.
| Dövlət | Pasporun üz qabığı | Bioməlumat səhifəsi | Xərci | Etibarlılıq | Səlahiyyətli orqan | Ən son versiyası |
|---|---|---|---|---|---|---|
 Avstriya |
.png) |
_data_page.jpg) |
|
|
Bələdiyyə idarələri; Avstriya səfirlikləri və konsulluqları | 1 dekabr 2023 |
 Belçika |
 |
 |
|
|
Kommunalar; Belçika səfirlikləri və konsulluqları | 7 fevral 2022 |
 Bolqarıstan |
 |
image |
|
|
Daxili İşlər Nazirliyi | 29 mart 2010 |
 Xorvatiya |
 |
 |
|
Daxili İşlər Nazirliyi | 3 avqust 2015 | |
 Kipr |
 |
image |
|
Vətəndaşlıq qeydiyyatı və miqrasiya şöbəsi: Səfirliklər və Ali Komissiyalar | 13 dekabr 2010 | |
 Çexiya |
 |
 |
|
Bələdiyyə binaları, Konsulluqlar | 1 sentyabr 2006 | |
 Danimarka |
 |
image |
|
Bələdiyyələr | 1 oktyabr 2021 | |
 Estoniya |
 |
 |
|
Polis və Sərhəd Mühafizə İdarəsi | 1 yanvar 2021 | |
 Finlandiya |
 |
 |
|
Finlandiya polisi | 13 mart 2023 | |
 Aland adaları |
 |
|
|
Aland polisi | 13 mart 2023 | |
 Fransa |
 |
image |
|
Bələdiyyə binaları; Fransa konsulluqları | 13 aprel 2019 | |
 Almaniya |
_-_Cover.jpg) |
_-_Passkartendatenseite.jpg) |
|
Bələdiyyə idarələri: Səfirliklər və konsulluqlar | 2 may 2024 | |
 Yunanıstan |
 |
image |
|
Milli Pasport Mərkəzi | 18 dekabr 2023 | |
 Macarıstan |
 |
 |
|
Qeydiyyat şöbəsi | 1 mart 2012 | |
 İrlandiya |
 |
|
Pasport xidməti, Xarici İşlər İdarəsi | 3 oktyabr 2013 | ||
 İtaliya |
 |
image |
|
|
İtaliya Dövlət Polisi; Konsulluqlar/səfirliklər | 27 sentyabr 2023 |
 Latviya |
 |
image |
|
Vətəndaşlıq və Miqrasiya Məsələləri İdarəsi | 12 fevral 2024 | |
 Litva |
 |
image |
|
Daxili İşlər Nazirliyi Miqrasiya İdarəsi | 20 may 2019 | |
 Lüksemburq |
 |
 |
|
Pasportlar bürosu | 16 fevral 2015 | |
 Malta |
image | image |
|
Identiti Malta; Səfirliklər/Ali Komissiyalar | 15 noyabr 2019 | |
 Niderland |
 |
 |
|
|
Bələdiyyələr; Xarici İşlər Nazirliyi | 30 avqust 2021 |
 Polşa |
 |
 |
|
Əyalət qubernatorları; Konsullar | 5 noyabr 2018 | |
 Portuqaliya |
 |
image |
|
|
Portuqaliya konsulluqları | 10 İyul 2017 |
 Rumıniya |
 |
 |
|
Daxili İşlər Nazirliyi | 4 sentyabr 2024 | |
 Slovakiya |
 |
image |
|
Daxili İşlər Nazirliyi | 17 sentyabr 2024 | |
 Sloveniya |
 |
image |
|
Daxili İşlər Nazirliyi | 12 dekabr 2016 | |
 İspaniya |
image | image |
|
|
İspaniya Milli Polis Korpusu | 2 yanvar 2015 |
 İsveç |
 |
 |
|
İsveç Polis İdarəsi; Səfirliklər və konsulluqlar | 1 yanvar 2022 |
2023-cü ilin aprelinə olan məlumata görə, Henley Pasport İndeksi pasportları sahiblərinin vizasız və ya gəliş zamanı viza ilə gedə biləcəyi ölkə və ərazilərin sayına görə sıralayır. Avropa İttifaqında Almaniya, İtaliya və İspaniya ən yüksək reytinqdə, Yaponiya isə ən yüksək qlobal mövqedədir.
| Ölkə | İstiqamətlər (vizasız və ya gəlişdə viza) |
|---|---|
| Avstriya | 192 |
| Belçika | 191 |
| Bolqarıstan | 179 |
| Xorvatiya | 184 |
| Kipr | 181 |
| Çexiya | 189 |
| Danimarka | 192 |
| Estoniya | 187 |
| Finlandiya | 193 |
| Fransa | 194 |
| Almaniya | 194 |
| Yunanıstan | 190 |
| Macarıstan | 188 |
| İrlandiya [a] | 192 |
| İtaliya | 194 |
| Latviya | 186 |
| Litva | 188 |
| Lüksemburq | 192 |
| Malta | 190 |
| Niderland | 193 |
| Polşa | 189 |
| Portuqaliya | 191 |
| Rumıniya | 179 |
| Slovakiya | 186 |
| Sloveniya | 186 |
| İspaniya | 194 |
| İsveç | 193 |
| Ölkə | İstiqamətlər (vizasız və ya gəlişdə viza) |
|---|---|
| Yaponiya | 194 |
| Norveç | 191 |
| İsveçrə | 190 |
| Birləşmiş Krallıq | 192 |
| ABŞ | 189 |
| İslandiya | 185 |
| Lixtenşteyn | 182 |
Ölkəsinin diplomatik missiyası olmayan Aİ vətəndaşları, Aİ-na daxil olmayan ölkədə olduqda, Avropa İttifaqı vətəndaşlığına görə, həmin Aİ-yə daxil olmayan ölkədə mövcud olan hər hansı digər Aİ ölkəsinin diplomatik nümayəndəliyindən konsulluq müdafiəsi və yardım almaq hüququna malikdirlər.
Aİ-na üzv dövlətlər tərəfindən verilən pasportlar kimi, digər Avropa İqtisadi Bölgəsi dövlətlərinin – İslandiya, Lixtenşteyn və Norveçin – eləcə də İsveçrənin pasportları da AİB-də və İsveçrə daxilində sərbəst istifadə edilə bilər.[19]
Şengen sazişinə əsasən, Üzv dövlətlər tərəfindən verilən pasportlar və səyahət sənədləri minimum təhlükəsizlik standartlarına cavab verməlidir, pasportlarda isə sahibinin üz və barmaq izlərini ehtiva edən məlumat daşıyıcısı (çip) olmalıdır.[2] [20]
- 1 2 "EUR-Lex - 41981X0919 - EN". Official Journal C 241, 19 September 1981, p. 0001–0007; Spanish special edition: Chapter 01, Volume 3, p. 0087; Portuguese special edition, Chapter 01, Volume 3, p. 0087. 1 aprel 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 dekabr 2025.
- 1 2 "L_2004385EN.01000101.xml". eur-lex.europa.eu. 26 may 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 dekabr 2025.
- ↑ European Council regulations Arxiv surəti 3 yanvar 2020 tarixindən Wayback Machine saytında covering the issue of EULF documents, dated 17 December 2013, accessed 11 October 2016.
- ↑ Decision of the EEA Joint Committee No 158/2007 of 7 December 2007 amending Annex V (Free movement of workers) and Annex VIII (Right of establishment) to the EEA Agreement Arxiv surəti 13 yanvar 2018 tarixindən Wayback Machine saytında, EUR-Lex. Retrieved 24 November 2015.
- ↑ Regulation (EU) 2016/399 of the European Parliament and of the Council of 9 March 2016 on a Union Code on the rules governing the movement of persons across borders (Schengen Borders Code), Article 11 (OJ L 77, 23 March 2016, p. 1–52 Arxiv surəti 16 may 2020 tarixindən Wayback Machine saytında)
- ↑ Practical Handbook for Border Guards, Part II, Section I, Point 6.2 (C (2019) 7131 Arxiv surəti 30 dekabr 2020 tarixindən Wayback Machine saytında)
- ↑ "Entering the UK : At border countrol"". 9 noyabr 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 dekabr 2025.
- ↑ "Entry clearance basics (entry clearance guidance)". 25 noyabr 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 dekabr 2025.
- ↑ Article 5(4) of the Citizens' Rights Directive 2004/38/EC (L 158, pp. 77–123 Arxiv surəti 11 may 2021 tarixindən Wayback Machine saytında)
- ↑ Practical Handbook for Border Guards, Part II, section I, point 2.9 (C (2019) 7131 Arxiv surəti 30 dekabr 2020 tarixindən Wayback Machine saytında)
- ↑ Judgment of the European Court of Justice of 17 February 2005, Case C 215/03, Salah Oulane vs. Minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie Arxiv surəti 8 mart 2021 tarixindən Wayback Machine saytında
- ↑ "Processing British and EEA Passengers without a valid Passport or Travel Document" (PDF). 7 aprel 2012 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib.
- ↑ "Document security - Migration and Home Affairs - European Commission". 6 dekabr 2016. 10 yanvar 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 dekabr 2025.
- ↑ "Croatian Passport the 'Blue' Sheep of the 'Burgundy' EU Family". CroatiaWeek. 15 fevral 2016. 14 iyul 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 avqust 2017.
- ↑ "REGULATION (EC) No 444/2009 OF THE EUROPEAN PARLIAMENT AND OF THE COUNCIL". 29 sentyabr 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 dekabr 2025.
- ↑ "Council Regulation (EC) No 2252/2004 of 13 December 2004". Official Journal of the European Union. 29 dekabr 2004. 9 mart 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 iyun 2019.
- ↑ "Document: FIN-AO-06001". 14 oktyabr 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 noyabr 2018.
- ↑ "Note tecniche nuovo passaporto" (PDF). Polizia di Stato. 13 may 2025 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 9 dekabr 2025.
- ↑ "Decision of the EEA Joint Committee No 158/2007 of 7 December 2007 amending Annex V (Free movement of workers) and Annex VIII (Right of establishment) to the EEA Agreement". 3 fevral 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 dekabr 2025.
- ↑ "Regulation (EC) No 444/2009 of the European Parliament and of the Council of 28 May 2009 amending Council Regulation (EC) No 2252/2004 on standards for security features and biometrics in passports and travel documents issued by Member States". 24 sentyabr 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 dekabr 2025.
- European Passports in PRADO (The Council of the European Union Public Register of Authentic Travel and Identity Documents Online)
- The three key ways to acquire a European Union passport
- ↑ As of 2021, Irish citizens are the only nationality with the right to live and work in both the European Union and the United Kingdom.
<ref> teqləri mövcuddur, lakin müvafiq <references group="lower-alpha"/> teq tapılmadı