Artur Leonard Şavlov (ing. Arthur Leonard Schawlow; 5 may 1921[1][2][…] – 28 aprel 1999[1][2][…], Palo-Alto, Kaliforniya) — Çarlz Hans Tauns ilə birlikdə lazer elminin nəzəri əsaslarını işləyib hazırlamış amerikalı fizik. Onun ən mühüm ideyası mazer effektini mikrodalğalardan görünən dalğa uzunluqlarına keçirmək üçün rezonans boşluğu qismində iki güzgüdən istifadə etmək olmuşdur. 1981-ci ildə o, lazerlərin köməyi ilə atom enerji səviyyələrini yüksək dəqiqliklə təyin etdiyinə görə fizika üzrə "Nobel" mükafatını Nikolas Blumberqen və Kay Siqban ilə bölüşmüşdür.[5][6]
| Artur Leonard Şavlov | |
|---|---|
| ing. Arthur Leonard Schawlow | |
 | |
| Doğum tarixi | 5 may 1921[1][2][…] |
| Vəfat tarixi | 28 aprel 1999[1][2][…] (77 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Elm sahəsi | fizik |
| İş yeri | |
| Təhsili | |
| Üzvlüyü |
|
| Mükafatları |
  |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Şavlov Nyu-Yorkun Maunt-Vernon şəhərində anadan olmuşdur. Anası Helen (Meyson) kanadalı, atası Artur Şavlov isə Riqadan (o zaman Rusiya imperiyası, hazırda Latviya) gəlmiş yəhudi mühacir idi. Şavlov anasının protestant dini mühitində böyümüşdür.[7] Arturun üç yaşı olanda ailəsi Kanadanın Ontario əyalətinin Toronto şəhərinə köçmüşdür.
O, 16 yaşında Von Road Akademiyasında orta təhsilini tamamlamış və Toronto Universitetində (Viktoriya Kolleci) elm sahəsi üzrə təqaüd qazanmışdır. Bakalavr dərəcəsini aldıqdan sonra Şavlov Toronto Universitetində magistr təhsilinə davam etsə də, İkinci Dünya müharibəsi səbəbindən təhsili yarımçıq qalmışdır. Müharibə bitdikdən sonra professor Malkolm Kroufordun rəhbərliyi altında fəlsəfə doktoru (Ph.D.) dərəcəsi üzərində işləməyə başlamışdır. 1949-cu ilin payızında Kolumbiya Universitetinin fizika fakültəsində Çarlz Hard Tauns ilə birlikdə doktorluqdan sonrakı (postdoktorantura) tədqiqat mövqeyində çalışmışdır.
1951-ci ilin sonunda Şavlov "Bell Labs"da işə qəbul olunmuşdur. 1961-ci ildə buradan ayrılaraq professor kimi Stenford Universitetinin müəllim heyətinə qoşulmuş və 1996-cı ildə fəxri professor (emeritus) statusu ilə təqaüdə çıxana qədər orada qalmışdır.
Tədqiqatları əsasən optika, xüsusilə lazerlər və onların spektroskopiyada tətbiqinə yönəlsə də, o, həmçinin ifratkeçiricilik və nüvə rezonansı sahələrində də araşdırmalar aparmışdır. Şavlov lazer spektroskopiyasının inkişafındakı xidmətlərinə görə 1981-ci ildə fizika üzrə "Nobel" mükafatına layiq görülmüşdür.
Şavlov Çarlz Tauns ilə birlikdə geniş istifadə olunan "Mikrodalğalı Spektroskopiya" (1955) kitabının həmmüəllifidir. Lazerin ixtirası çox zaman çap olunmamış işlərinə görə Qordon Qulda aid edilsə də, Şavlov və Tauns 1958-ci ildə "optik mazerlər" haqqında yazdıqları fundamental məqalə ilə lazerin dizaynı və fəaliyyət nəzəriyyəsini dərc edən ilk şəxslər olmuşlar.[8][9] İlk fəaliyyət göstərən lazer isə 1960-cı ildə Teodor Mayman tərəfindən yaradılmışdır.
1991-ci ildə "NEC Corporation" və Amerika Fizika Cəmiyyəti tərəfindən Lazer Elmi üzrə Artur L. Şavlov Mükafatı təsis edilmişdir. Bu mükafat hər il lazerlərin köməyi ilə fundamental tədqiqatlara görə görkəmli töhfə vermiş namizədlərə təqdim olunur.
- 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
- 1 2 3 4 Arthur Leonard Schawlow // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.).
- ↑ NNDB (ing.). 2002.
- ↑ Arthur L. Schawlow – NAS.
- ↑ "Arthur L. Schawlow". IEEE Global History Network. IEEE. İstifadə tarixi: 10 avqust 2011.
- ↑ Hänsch, Theodor W. "Obituary: Arthur Leonard Schawlow". Physics Today. 52 (12). dekabr 1999: 75–76. Bibcode:1999PhT....52l..75H. doi:10.1063/1.2802854.
- ↑ "The religion of Arthur Schawlow, Nobel Prize-winning physicist; worked with lasers". www.adherents.com. Archived from the original on 14 iyul 2007.
- ↑ Schawlow, Arthur L.; Townes, Charles H. "Infrared and optical masers". Physical Review. 112 (6–15). dekabr 1958: 1940–1949. Bibcode:1958PhRv..112.1940S. doi:10.1103/PhysRev.112.1940.
- ↑ Taylor, Nick. LASER: The inventor, the Nobel laureate, and the thirty-year patent war. New York: Simon & Schuster. 2000. 62–70. ISBN 0-684-83515-0. OCLC 122973716.