Ambioriks (Qall dilində: "ətrafın kralı" və ya "mühafizəçi kral"; Qalliya – e.ə. 53, Qalliya) — müasir Belçika ərazisində yerləşən Şimal-Şərqi Qalliyanın (Gallia Belgica) belq tayfalarından biri olan eburonların şahzadəsi və Kativolkla birlikdə rəhbəri olmuşdur. XIX əsrdə Ambioriks, Yuli Sezarın "Qalliya müharibəsi haqqında qeydlər"ində təsvir olunduğu kimi Yuli Sezara qarşı müqavimətinə görə Belçikanın milli qəhrəmanına çevrilmişdir.[1]
| Ambioriks | |
|---|---|
 | |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | e.ə. 53 |
| Vəfat yeri | |
| Fəaliyyəti | hərbi qulluqçu |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Ümumi qəbul olunmuş rəyə görə, Ambioriks Qall mənşəli şəxs adıdır və ambio- prefiksinin rix ("kral") sözünə birləşməsindən yaranmışdır, lakin birinci elementin mənası mübahisəli olaraq qalır.[2]
Bəzi alimlər ambio- hissəsini ambi- ("ətrafında", "hər iki tərəfdə") sözünün tematizasiya olunmuş forması kimi şərh edərək, onu "ətraf" və ya "hasarlanmış yer" kimi izah edirlər (müqayisə üçün: Qədim İrland dilində imbe – "hasar"). Bu yanaşmaya əsasən, Ambioriks "ətrafın kralı" və ya "mühasirəyə alınmış yerin kralı" kimi tərcümə olunur.[3][4][5]
Alternativ olaraq, Fredrik Otto Lindeman ambio- elementini Proto-Hind-Avropa mənşəli *h₂mbhí-péh₂ ("mühafizəçi") mürəkkəb sözündən törədiyini əsas gətirərək (müqayisə üçün: qədim hind dilində adhi-pá- – "mühafizəçi, hökmdar, ağa, kral"), Ambioriksi "mühafizəçi-kral" kimi təqdim edir.[6][7]
- ↑ Smith, William. Ambiorix // William Smith (redaktor). Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology. 1. Boston: Little, Brown and Company. 1867. 138–139. Archived from the original on 2 noyabr 2013.
- ↑ Evans, 1967. səh. 134–136; Lambert, 1995. səh. 116–117; Delamarre, 2003. səh. 41–42; Lindeman, 2007. səh. 53; Toorians, 2013. səh. 114–115.
- ↑ Evans, 1967. səh. 134–136
- ↑ Lambert, 1995. səh. 115–116
- ↑ Delamarre, 2003. səh. 41–42
- ↑ Lindeman, 2007. səh. 53
- ↑ Toorians, 2013. səh. 114–115