Ərəb ölkələrində etiraz dalğası — 2010-cu ilin dekabrından ərəb ölkələrində işsizlik, ərzaq qiymətlərinin yüksəlməsi, söz azadlığı, bürokratik əngəllər və aşağı həyat səviyyəsi ilə əlaqədar başlayan etiraz nümayişləridir. İlk qiyam 18 dekabrda Tunisdə başlamış və 1987-ci ildən hakimiyyətdə olan dövlət başçısı Zeynalabdin ben Əlinin ölkəni tərk etməsi və onun qurduğu siyasi sistemin çökməsi ilə nəticələnmişdir. Tunis İnqilabının qələbəsi digər ərəb ölkələrində — Misir, Yəmən, Əlcəzairİordaniyada da nümayişlər dalğasına səbəb olmuşdur.

التورات العربية
Infobox collage for MENA protests.PNG
Tarix 17 dekabr 2010-cu ildən
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar
Etiraz dalğasının əhatə etdiyi ölkələr

Zaman cədvəli

Siyahı

Ölkə Başlanğıc tarixi Etiraz növu Dəyişikliklər Ölü sayı Nəticəsi
  Tunis 18 dekabr 2010-cu il Məhəmməd Buəzizi özünü yandırması,
Ölkə miqyasında böyük etirazlar, dövlət binalarının tutulması
 • Zeynalabdin ben Əli və Məhəmməd Qanuşi ölkəni tərk etdi

 • Hökumətə tabe olan polis qüvvələri dağıdıldı
 • adlanan iqtidar partiyası ləğv edildi
 • Siyasi məhbusların hamısı azad edildi

223 Hökumət devrilmişdir
  Əlcəzair 28 dekabr 2010-cu il Büyük etirazlar, tətillər və xalq hərəkatı  • 19 illik fövqəladə vəziyyət ləğv edildi 8 Hakimiyyət devrilməsədə, ölkə daxilində mühüm dəyişikliklər yaşandı
  Livan 12 yanvar 2011-ci il Ümumi şəkildə başlanan etirazlar, polis ilə etirazçılar arasında silahlı qarşıdurma yaşandı 17 Kiçik miqyasda etirazlar baş verdi
  İordaniya 14 yanvar 2011-ci il Ümumi şəkildə başlanan etirazlar  • Kral Abdullah bin Əbdül Əziz, başnazir Rifai və nazirlər kabinetini istefaya göndərdi. 1 Hökumət yenilənmişdir
  Mavritaniya 17 yanvar 2011-ci il Ümumi şəkildə başlanan etirazlar 1 Kiçik miqyasda etirazlar baş verdi
  Sudan 17 yanvar 2011-ci il Ümumi şəkildə başlanan etirazlar  • Başnazir Omar al-Bəşir 2015-ci ildə keçiriləcək seçkilərdə namizəd olmayaçağını elan etdi. 1 Kiçik miqyasda etirazlar baş verdi
  Oman 17 yanvar 2011-ci il Ümumi şəkildə başlanan etirazlar  • Sultan Kabus bin Seyd maaşların 2 dəfə artırılmasına göstəriş verdi;

 • Bəzi nazirlər vəzifəsindən azad edildi;

 • Oman parlamentinin səalahiyyətləri artırıldı

2–6 Hökumət yenilənmişdir
  Yəmən 18 yanvar 2011-ci il Ümumi şəkildə başlanan etirazlar qısa müddət ərzində genişləndi və etirazlar şiddətli qarşı-durmalarla əvəz olundu  • Hakim partiyadan olan bəzi millətvəkilləri istehfa etdi;

 • Prezident Əli Abdullah Saleh 23 may tarixində toxunulmazlıq veriləcəyi təqdirdə istehfa etməyə hazır olduğunu bəyan etdi

1.784-1.870 Hökumət yenilənmişdir
  Səudiyyə Ərəbistanı 21 yanvar 2011-ci il Kiçik etirazlar baş verdi və bir neçə gündən sonra etirazlar dayandırıldı  • Kral Abdullah tərəfindən bir sıra islahatlar keçirildi;
2 Kiçik miqyasda etirazlar baş verdi
  Misir 25 yanvar 2011-ci il Ümumi şəkildə başlanan etirazlar qısa müddət ərzində genişləndi və etirazlar şiddətli qarşı-durmalarla əvəz olundu, nazirlik binaları etirazçıların nəzarətinə keçdi, Qahirə şəhərində yerləşən onlarla polis bölməsi yandırıldı  • Hüsnü Mübarək ve Əhməd Şəfiq istehfa etdi;

 • Silahlı qüvvələr nəzarəti ələ keçirdi;

 • Parlamentin fəaliyyətinə son qoyuldu və yeni seçkilərin keçirilməsinə qərar verildi;

 • Dövlət Təhlükəsizlik İdarəsinin fəaliyyəti dayandırıldı;

 • Hakim partiyanın fəaliyyəti qadağan edildi

875 Hökumət devrilmişdir
  Suriya 26 yanvar 2011-ci il Ümumi şəkildə başlanan etirazlar və dövlət binalarına hücumların başlanması  • Siyasi məhbuslar azad edildi;
 • End of Emergency Law;

 • Bütün vilayət rəhbərləri işdən azad edildi;
 • Etirazlar yaşanan şəhərlərə silahlı müdaxilə edildi və etirazçıların üzərinə atəş açıldı;
 • Parlamentdə hakim partiyanı təmsil edən bəzi millətvəkilləri istehfa etdi;
 • Hökumətdə təmsil olunan bir çox yüksək rütbəli şəxs isehfa etdi

5,600-7,100 Ölkə daxilində şiddətli döyüşlər davam edir
  Cibuti 28 yanvar 2011-ci il Ümumi şəkildə başlanan etirazlar, dövlət binaları zəbt edildi  • Müxalifət rəhbərləri həbs edildi

 • Beynəlxalq müşahidə qrupu ölkədən qovuldu

2 Kiçik miqyasda etirazlar baş verdi
  Mərakeş 30 yanvar 2011-ci il Ümumi şəkildə başlanan etirazlar, mağazalar dağıdıldı  • Kral VI Məhəmməd xalqa bəzi iqtisadi imtiyazlar verdi;

 • Referendumun keçirilməsi barədə qərar qəbul edildi;
 • Rüşvətxorluğun qarşısını almaq üçün sərt qərarlar qəbul edildi və bir çox məmurlar işlərindən azad edildi

7 Böyük miqyasda etirazlar baş verdi
  İraq 10 fevral 2011-ci il Ümumi şəkildə başlanan etirazlar, dövlət binalarına hücumlarla müşahidə olundu  • Başnazir Maliki növbəti seçkilərdə namizəd olmayaçağını elan etdi;

 • Vilayət rəhbərləri istehfa etdi

35 Böyük miqyasda etirazlar baş verdi
  Bəhreyn 14 fevral 2011-ci il Qarşıdurmalarla müşahidə olunan etirazlar, dövlət binalarının zəbt olunması  • Kral Hamad ibn İsa iqtisadi yöndə islahatlar keçirdi;

 • Siyasi məhbusların hamısı azad edildi;

 • Bəzi nazirlər həbs edildi;

51 Böyük miqyasda etirazlar baş verdi
  İran 14 fevral 2011-ci il Kiçik miqyaslı etirazlar qısa zamanda böyük miqyaslı etirazlara çevrildi  • Müxalifət rəhbərləri ölkəni qarışdırmaqda günahlandırılıb, həbs edildi 3 Böyük miqyasda etirazlar baş verdi
  Liviya 17 fevral 2011-ci il Ümumi şəkildə başlanan etirazların gözlənilmədən silah gücü ilə yatırılması, vətəndaş müharibəsinin başlanmasına səbəb oldu  • Müxalifət rəhbərləri ölkədə hakimiyyəti ələ keçirdilər

 • Xalq Şurası yaradıldı
 • NATO-ya məxsus hərbi təyyarələr Müəmmər əl-Qəzzafiyə tabe olan birləşmələri hava zərbələri ilə bir neçə günə zərərsizləşdirdi

25,000–30,000


 • Liviyanın devrilmiş rəhbəri Müəmmər əl-Qəzzafi, anadan olduğu Sirt şəhərində kütlə tərəfindən linç edilərək öldürüldü

Hökumət devrilmişdir
  Küveyt 18 fevral 2011-ci il Ümumi şəkildə başlanan etirazlar, polis və Bədəvilər arasında silahlı qarşı-durma yaşandı  • Bir sıra dövlət məmurları istehfa etdi Yaralananlar olsada, heç kəs ölməmişdir Hökumət yenilənmişdir
  Qərbi Sahara 20 fevral 2011-ci il Ümumi şəkildə başlanan etirazlar 1 Kiçik miqyasda etirazlar baş verdi
Ümumi ölü sayı: 32.652-39.852+ (davam edir)

İstinadlar

  1. . BBC News. 17 January 2011 (). ()
  2. . 9 March 2011 (). İstifadə tarixi: 9 March 2011. ()
  3. . BBC News. 1 February 2011 (). ()
  4. . CTV News. 27 February 2011. 28 February 2011 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 February 2012. ()
  5. . Bloomberg L.P. 2011-02-24 (). İstifadə tarixi: 2011-02-25. ()
  6. . Al Jazeera English (). İstifadə tarixi: 2011-02-23. ()
  7. . 2011-01-29 tarixində . İstifadə tarixi: 2011-01-29.
  8. . The Telegraph. 1 February 2011 (). ()
  9. By Mohamed Yahya Abdel Wedoud, For CNN. Cnn.com (). İstifadə tarixi: 2011-02-27. ()
  10. , AFP, 21 February 2011.
  11. . 2011-02-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-02-22.
  12. . En.news.maktoob.com. 2011-07-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-02-27. ()
  13. . gulfnews (). İstifadə tarixi: 2011-02-27. ()
  14. . Khaleejtimes.com. 2011-02-27 (). İstifadə tarixi: 2011-03-06. ()
  15. (AFP) – 1 day ago. . Google.com. 2011-12-22 tarixində . İstifadə tarixi: 2011-02-27. ()
  16. . Al Jazeera English (). İstifadə tarixi: 2011-02-27. ()
  17. Al-Jazeera English. 5 March 2011 (). İstifadə tarixi: 5 March 2011. ()
  18. Surk, Barbara. . Google.com. 2011-03-03 tarixində . İstifadə tarixi: 2011-02-27. ()
  19. . Al Jazeera English (). İstifadə tarixi: 2011-02-27. ()
  20. . BBC News. 2011-02-08 (). İstifadə tarixi: 2011-02-27. ()
  21. , Al Jazeera, 23 February 2011.
  22. killed in the protests and 150 killed in the ammo dump explosion
  23. . 23 February 2011 (). İstifadə tarixi: 23 February 2011. ()
  24. . . 28 February 2011. 2 March 2011 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 February 2011. ()
  25. . Forexyard.com. 2012-11-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-03-05. ()
  26. 2011-02-15 at the Wayback Machine, The Wall Street Journal, 11 February 2011.
  27. Reuters. . Haaretz. 2010-11-29. 2011-02-15 tarixində . İstifadə tarixi: 2011-02-24. ()
  28. Al Jazeera. 15 Mar 2011 (). İstifadə tarixi: 15 March 2011. ()
  29. Egypt dissolves former ruling party
  30. . 20 April 2011. 20 April 2011 tarixində . İstifadə tarixi: 20 April 2011. ()
  31. . BBC News (). İstifadə tarixi: 2011-03-08. ()
  32. . Reuters. 2015-10-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-03-08. ()
  33. . Al Bawaba. 2011-03-23 (). İstifadə tarixi: 2011-03-24. ()
  34. . Al Jazeera. 2011-04-08 (). İstifadə tarixi: 2011-04-24. ()
  35. . bbc.co.uk. 2011 (). İstifadə tarixi: 2011-04-25. ()
  36. . BBC News (). İstifadə tarixi: 2011-04-23. ()
  37. . 29 March 2011 (). ()
  38. (). İstifadə tarixi: 28 April 2011. ()
  39. . 2011-05-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-02-22.
  40. . 2011-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-02-22.
  41. Abend, Lisa. . TIME. 2011-06-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-02-23. ()
  42. , The Wall Street Journal, 20 February 2011.
  43. 2011-02-23 at the Wayback Machine, Middle East Online, 22 February 2011;
  44. . 2011-04-30 tarixində . İstifadə tarixi: 2011-04-30.
  45. . 2011-02-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-02-22.
  46. 2015-09-24 at the Wayback Machine, Reuters, 19 February 2011.
  47. , msnbc.com, 5 February 2001.
  48. 2011-03-04 at the Wayback Machine, The Gulf Today, 27 February 2011.
  49. McCrummen, Stephanie. The Washington Post. 26 February 2011 (). ()
  50. 2011-02-16 at the Wayback Machine, Reuters, 11 February 2011.
  51. , Monsters and Critics, 22 February 2011.
  52. 2011-03-01 at the Wayback Machine, Press TV, 26 February 2011.
  53. 31 protestors killed, 2011-04-18 at the Wayback Machine four policemen killed, 1 Saudi soldier killed, total of 36 people reported killed
  54. The Guardian. 14 February 2011 (). İstifadə tarixi: 14 February 2011. ()
  55. Farnaz Fassihi. . February 21, 2011 (). İstifadə tarixi: February 21, 2011. ()
  56. Farangis Najibullah. Radio Free Europe/Radio Liberty. February 22, 2011 (). İstifadə tarixi: February 22, 2011. ()
  57. . Haaretz. 20 February 2011. 22 February 2011 tarixində . İstifadə tarixi: 22 February 2012. ()
  58. . Los Angeles Times. 23 February 2011. 24 February 2011 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 February 2012. ()
  59. . Los Angele Times. 23 February 2011 (). ()
  60. . World Bulletin. 27 February 2011 (). ()
  61. . 6 March 2011. 22 August 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 March 2011. ()
  62. . BBC News (). İstifadə tarixi: 19 March 2011. ()
  63. . . . 2 March 2011. 10 March 2011 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 March 2011. ()
  64. . Al Jazeera English. 19 April 2011 (). İstifadə tarixi: 25 April 2011. ()
  65. . Al Jazeera. 19 April 2011 (). İstifadə tarixi: 23 April 2011. ()
  66. . Forbes. 27 April 2011. 1 May 2011 tarixində . İstifadə tarixi: 28 April 2011. ()
  67. . CNN. 31 March 2011. 2012-01-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-02-22. ()
  68. . MSN (). ()
  69. . 2013-05-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-02-27. ()
  70. Europapress.es. 20 February 2011 (). ()
  71. Afrol News, 5 March 2011

Xarici keçidlər

Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar


Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2022