Osman Şiar Yalçın (25 oktyabr 1924, İstanbul – 17 oktyabr 2010, Ankara) — Türkiyə yazıçısı, tərcüməçisi və hüquqşünası olmuşdur.
| Şiar Yalçın | |
|---|---|
| Doğum tarixi | 25 oktyabr 1924 |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | 17 oktyabr 2010 (85 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Dəfn yeri | |
| Təhsili | |
| Fəaliyyəti | tərcüməçi |
İngilis, fransız, ispan, italyan, alman, latın və fars dillərini bilən Osman Şiar Yalçın tərcümələri türk dilindən istifadədə göstərdiyi həssaslıq, eləcə də şahmat, briç və krossvordlara olan marağı ilə tanınmışdır.
Osman Şiar Yalçın 25 oktyabr 1924-cü ildə İstanbulda anadan olmuşdur. Atası Osmanlı dövlətinin maliyyə nazirlərindən olan Mehmed Cavid bəy, anası isə Nazlı Aliyə xanım idi. Anası Nazlı Aliyə xanımın II Əbdülhəmidin oğlu Şahzadə Mehmed Burhanəddin Əfəndi ilə əvvəlki evliliyindən olan Osman Ərtoğrul Əfəndi vasitəsilə Osmanlı sülaləsi ilə qohumluq əlaqəsi mövcud olmuşdur.[1]
Atası Cavid bəy İzmir sui-qəsdindən sonra 26 avqust 1926-cı ildə edam edildiyinə görə, Osman Şiar Yalçın cəmi 22 aylıq ikən atasız qalmışdır. Atasının onun ilk 22 ayı ilə bağlı apardığı gündəliyi sonradan kitab şəklində nəşr etdirmişdir. Onu atasının Mülkiyyədən sinif yoldaşı olan jurnalist Hüseyn Yalçın bəy övladlığa götürmüşdür. Bu səbəbdən Soyad Qanunu qəbul edildikdən sonra Hüseyn Cahid bəyin daşıdığı "Yalçın" soyadını qəbul etmişdir.[1]
İbtidai təhsilini Nişantaşında yerləşən İngilis Orta Məktəbində almışdır. 1939-cu ildə Robert Kollecinə daxil olmuş, 1945-ci ildə oranı bitirmişdir. Buradakı sinif yoldaşları arasında Bülənd Ecevit, Əhməd İsvan və Alteymur Qılınc da olmuşdur. Kolleci bitirdikdən sonra İstanbul Universitetinin Ədəbiyyat fakültəsində bir il türkologiya üzrə təhsil almış, daha sonra hüquq sahəsinə yönəlmiş və universitet təhsilini 1949-cu ildə başa vurmuşdur. Bu dövrdə sinif yoldaşları arasında Osman Örək və Coşqun Qırca da yer almışdır.[1]
1950-ci il seçkilərində Demokrat Partiyanı dəstəkləmişdir. Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra 1952–1953-cü illərdə Ədliyyə Nazirliyində staj keçmiş və Pınarhasar rayonuna istintaq hakimi təyin edilmişdir. Fatin Rüştü Zorlu tərəfindən dəstəklənmiş, doktorantura təhsili üçün Parisə göndərilmiş, lakin 1960-cı il hərbi çevrilişindən sonra doktorluq işini tamamlamadan Türkiyəyə geri çağırılmışdır. Ölkəyə qayıtdıqdan sonra İsmət İnönü tərəfindən İstanbul Respublika prokurorunun müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir. 1961–1962-ci illərdə bu vəzifədə çalışdıqdan sonra İstanbul prokuroru ilə fikir ayrılığı yaşadığını bildirərək kiçik bir sahil qəsəbəsində işləmək istəmiş və Finikedə vəzifə icra etmişdir. 1967–1970-ci illərdə Koyulhisarda prokuror kimi fəaliyyətini davam etdirmişdir. Bu dövrdə xüsusilə "Akşam" qəzetində dərc olunan və kommunist məzmunlu hesab edilən yazıları səbəbindən altı ay həbs cəzası almış, daha sonra Kemaha göndərilmişdir. Nəhayət, Hakimlər və Prokurorlar Şurasının qərarı ilə siyasətlə məşğul olması əsas gətirilərək peşədən uzaqlaşdırılmışdır.[2]
1970–1971-ci illərdə TRT Xarici Yayınlar İdarəsinə kommunist düşüncəli Emil Qalib Sandalcı rəhbərlik etmiş, bu dövrdə Osman Şiar Yalçın TRT Xarici Yayınlarında tərcüməçi kimi çalışmışdır. 12 mart müdaxiləsi zamanı həbs olunmasından sonra TRT-dəki vəzifəsinə xitam verilmişdir. 12 Martdan sonra radikal solçuların izlənməsi fonunda ona "dönük" damğası vurulmuşdur.[3] Bu tarixdən etibarən tamamilə tərcümə fəaliyyəti ilə məşğul olmuş, əsasən marksist ədəbiyyat və briç mövzusunda olmaqla təxminən 50 kitab tərcümə etmişdir.[4] Daha əvvəl iki evlilik etmiş Osman Şiar Yalçın 1967-ci ildən 1983-cü ilə qədər yazıçı İzzət Melih Devrimin qızı Remidə xanımla birlikdə yaşamışdır. Onun övladı olmamışdır.[5]
Osman Şiar Yalçın Ankarada ağciyər və böyrək xəstəlikləri səbəbilə müalicə aldığı Başkənd Xəstəxanasında 17 oktyabr 2010-cu ildə vəfat etmişdir. Qocatəpə məscidində keçirilən dəfn mərasimindən sonra Cəbəci Əsri qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.[1]
- ↑ 1 2 3 4 Kızılkoyun, Fevzi. "Gazeteci-Yazar Şiar Yalçın Toprağa Verildi". DHA, (türk). 20 oktyabr 2010. 23 oktyabr 2010 tarixində arxivləşdirilib.
- ↑ "Babamın mezarını Celal Bayar buldu language =tr". AKSİYON. 17 yanvar 2011. 17 yanvar 2011 tarixində arxivləşdirilib. (#missing_pipe)
- ↑ Kurt, Yılmaz. "Şiar Yalçın'ın İbretlik Hayat Hikâyesi". Sonsöz Gazetesi (türk). 7 oktyabr 2021 tarixində arxivləşdirilib. (#redundant_parameters)
- ↑ "Şiar Yalçın'ı kaybettik". Cumhuriyet Gazetesi (türk). 18 oktyabr 2010.
- ↑ Kalyoncu, Cemal A. "Babamın Mezarını Celal Bayar Buldu". Aksiyon Dergisi (türk) (482). 1 March 20004. 17 January 2011 tarixində arxivləşdirilib.