İvan Minçov Vazov (bolq. Иван Минчов Вазов; 9 iyul 1850[4][5] – 22 sentyabr 1921[4][6][…], Sofiya, Bolqarıstan çarlığı[7]) – tez-tez "Bolqar ədəbiyyatının patriarxı" kimi xatırlanan bolqar şair, romançı və dramaturqu.[9][10][11] O, Bolqarıstanın (o zamanlar Osmanlı imperiyasının tərkibində idi) Qızılgül vadisində yerləşən Sopot şəhərində anadan olmuşdur. İvan Vazovun yaradıcılığı iki tarixi dövrü — Bolqar İntibahı və (Osmanlı hakimiyyətindən) Azadlıqdan sonrakı dövrü əks etdirir. İvan Vazov Bolqarıstan Elmlər Akademiyasının ən yüksək fəxri adı olan "Akademik" rütbəsini daşımışdır. O, 7 sentyabr 1897-ci ildən 30 yanvar 1899-cu ilə qədər Xalq Partiyasını təmsil edərək Təhsil və Xalq Maarif Naziri vəzifəsində çalışmışdır.
| İvan Vazov | |
|---|---|
| bolq. Иван Вазов | |
.JPG) | |
| Doğum adı | Иван Минчов Вазов[1] |
| Təxəllüsü | Пейчин[2][3], Добринов, Ц-в, Д. Н-ров, Боянец, Белчин, Н-чев |
| Doğum tarixi | 9 iyul 1850[4][5] |
| Vəfat tarixi | 22 sentyabr 1921[4][6][…] (71 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Fəaliyyəti | şair, romançı, yazıçı, dramaturq, hakim, tərcüməçi, siyasətçi, nasir, tənqidçi |
| Əsərlərinin dili | bolqar dili |
| Janrlar | epos, lirika |
| Üzvlüyü | |
| Mükafatları |
 |
 İvan Vazov Vikimənbədə | |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Vazovun dəqiq doğum tarixi mübahisəlidir. Valideynləri Saba və Minço Vazovun gənc şairin formalaşmasında böyük təsiri olmuşdur.
İvan Sopotda ibtidai məktəbi bitirdikdən sonra, atası Minço onu müəllim köməkçisi təyin edərək Kaloferə göndərir. Kaloferdə son imtahanlarını verdikdən sonra gənc müəllim atasının baqqal dükanında kömək etmək üçün Sopota qayıdır. Növbəti il atası onu Plovdivə, Nayden Gerovun məktəbinə göndərir. Vazov poeziyada ilk addımlarını məhz orada atır.
O, Sopota yalnız Rumıniyanın Oltenitsa şəhərinə getmək üçün qayıdır; atası onun əmisinin yanında şagird olmasını və ticarəti öyrənməsini istəyirdi. Lakin İvan Vazov ticarət peşəsinə heç bir maraq göstərmir, əksinə, bütün varlığı ilə ədəbiyyata bağlanır. Tezliklə o, əmisinin yanından qaçaraq Breyla şəhərinə gedir, burada sürgün edilmiş bolqar inqilabçıları ilə birlikdə yaşayır və bolqar inqilabçısı və şairi Xristo Botev ilə tanış olur.
1874-cü ildə o, ölkəsinin Osmanlı imperiyasından müstəqilliyi uğrunda mübarizəyə qoşulur. 1875-ci ildə Sopota qayıdır və yerli inqilabi komitənin üzvü olur. 1876-cı il Aprel üsyanı uğursuzluğa düçar olduqdan sonra o, ölkəni tərk etmək məcburiyyətində qalır və sağ qalan inqilabçıların çoxunun sürgün edildiyi Qalasa qayıdır. Orada komitənin katibi təyin edilir.
Vazov, yəqin ki, bolqar inqilabi hərəkatının ideoloji lideri olan Botevin güclü təsiri altında idi. O, Rumıniyada Botev və digər bolqar mühacirlərlə birlikdə öz məşhur şeirlərini yazmağa başlayır. 1876-cı ildə "Bayraq və Qusla" (Priaporetz and Gusla) adlı ilk əsərini, 1877-ci ildə isə "Bolqarıstanın kədərləri"ni nəşr etdirir.
1878-ci ildə Rusiya-Osmanlı müharibəsi nəticəsində Bolqarıstan müstəqilliyini bərpa edir və Vazov məşhur "Unudulmuşların epopeyası" əsərini yazır. O, "Elm" və "Səhər" kimi siyasi icmalların redaktoru olur. Lakin rusyönümlü siyasi qruplaşmanın təqib edilməsi səbəbindən yenidən sürgünə, bu dəfə Odessaya getməyə məcbur olur. Anası Saba Vazovanın köməyi ilə Bolqarıstana qayıtdıqdan sonra müəllimlik etməyə başlayır. Vazovun növbəti dayanacağı Sviştov olur və burada o, dövlət məmuru kimi çalışır.
1889-cu ildə Sofiyaya köçür və burada "Dennitsa" icmalını nəşr etdirməyə başlayır. Vazovun 1888-ci ildə yazdığı və Bolqarıstanın Osmanlı zülmü altındakı həyatını təsvir edən "Boyunduruq altında" (Under the Yoke) romanı klassik bolqar ədəbiyyatının ən məşhur nümunəsidir və 30-dan çox dilə tərcümə edilmişdir.[12]
Ömrünün son illərində Vazov yeni müstəqil Bolqarıstanın ictimai və mədəni həyatında görkəmli və geniş hörmət bəslənən bir şəxsiyyət olmuşdur. O, 22 sentyabr 1921-ci ildə vəfat etmişdir.
- ↑ https://avgustbook.com/writer/ivan-vazov/.
- ↑ Вазов И. (unspecified title) (bolq.). 1876.
- ↑ /wiki/File:%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D1%87%D0%B8%D0%BD_(%D0%92%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2)_-_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%86_%D0%B8_%D0%B3%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0_-_1876.jpg.
- 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
- 1 2 Vazov, Ivan Minčov, 1850-1921 // Olomouc City Library regional database (çeş.).
- 1 2 http://www.britannica.com/EBchecked/topic/624238/Ivan-Vazov.
- 1 2 http://www.lonelyplanet.com/travel-tips-and-articles/76194.
- ↑ https://www.aba.government.bg/list-events-item/100-godini-ot-smrtta-na-ivan-vazov-patriarkht-na-blgarskata-literatura/48/show.
- ↑
Bourchier, James David. Bulgaria/Language // Kisholm, Hyu (redaktor). Britannika Ensiklopediyası. 04 (XI). Cambridge University Press. 1911. 784–786, see page 786, around line 20. The most distinguished Bulgarian man of letters is Ivan Vazoff (b. 1850), whose epic and lyric poems and prose works form the best specimens of the modern literary language. His novel Pod Igoto....
- ↑ Grogan, Ellinor. "Ivan Vazov". The Slavonic Review. 1 (1). iyun 1922: 225–227. JSTOR 4201601.
- ↑ Robinson, Lucy Catlin Bull. Ivan Vazov, Critical and Biographical Introduction // Warner, C.D.; və b. (redaktorlar ). The Library of the World's Best Literature. An Anthology in Thirty Volumes. 26. 1917. İstifadə tarixi: 18 iyun 2018 – Bartleby.com (Great Books Online) vasitəsilə.
- ↑ See Vazoff, Ivan. Under the Yoke: A Romance of Bulgarian Liberty with An Introduction by Edmund Gosse. London: William Heinemann. 1912. İstifadə tarixi: 17 iyun 2018 – Internet Archive vasitəsilə.
_-_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%86_%D0%B8_%D0%B3%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0_-_1876.jpg){kind=link}
- Vazov tərəfindən əsərlər Qutenberq layihəsində
- Əsərləri və ya müəllifi olduğu işlər: İvan Vazov İnternet arxivində
- İvan Vazov tərəfindən əsərlər LibriVox-da (açıq audi-kitablar)
- Vazov, I. Under the Yoke. A Romance of Bulgarian Liberty. With an Introduction by E. Gosse. A New and Revised Edition. London, 1912
- Ivan Vazov’s place in Bulgaria’s heritage
- Ivan Vazov – The revolutionary poet
- Kisholm, Hyu, redaktorBulgaria/Language // Britannika Ensiklopediyası (XI). Cambridge University Press. 1911.